In de NPR 6708 wordt onderscheid gemaakt tussen een open en gesloten dakconstructie. De meeste pannendaken met een dicht dakbeschot zijn voor de NPR te beschouwen als gesloten onderdak. De dakconstructie moet voldoen aan de sterktestijfheidseisen van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).
Ondanks de uitgebreide geschiedenis en variëteit aan dakpannen is het belangrijk te beseffen dat de juiste verankering bij stormachtig weer cruciaal is. Dakpannen vastzetten met een schroef is een methode die steeds vaker voorkomt om schade aan daken te voorkomen en de levensduur van het dak te verlengen. Vroeger lag de focus voornamelijk op het netjes leggen van dakpannen op een stevige panlat. Tegenwoordig hebben we te maken met steeds meer weersomstandigheden waardoor de traditionele manier van dakpannen leggen niet meer voldoet.
Bij monumentale panden kan visuele authenticiteit zwaarder wegen; dan blijven nokvorsten vastzetten met kalkcementmortel gewenst, eventueel gecombineerd met onzichtbare schroefankers. Bij moderne woningen of renovaties is systeemschroeven met RVS-klemmen vaak de beste investering: één keer plaatsen, daarna tientallen jaren geen zorgen. Kosten lopen uiteen: cementeren kost gemiddeld € 45 per strekkende meter, een droog systeem circa € 60. Dat prijsverschil verdient zich doorgaans terug door minder onderhoud.
De NPR geldt voor gebouwen met een maximale referentiehoogte (href) van ten hoogste 20 m vanaf het maaiveld. De muurspouw mag niet in open verbinding staan met de dakspouw. Het is voldoende om demuurspouw af te dichten met bijvoorbeeld in folie gewikkelde minerale wol. Bij het aanbrengen van de folie moet ervoor worden gezorgd dat deze niet in contact kan komen met de onderkant van de dakpan. Zo kan de folie bij sterke wind de dakpannen niet van het dak drukken. Ook daarom is het belangrijk tussen folie en panlat altijd een extra tengel aan te brengen.
Als de dakspouwventilatie voldoet, dan mag de te berekenen windbelasting gereduceerd worden door de drukvereffeningsfactoren toe te passen. Monier gaat altijd uit van voldoende ventilatie van het onderdak bij een verankeringsberekening. Ruiters moeten altijd mechanisch bevestigd worden (eis: rekenwaarde 1.000 N/m1). Met toepassing van onze Universele nokbeugels, deelbaar maximaal h.o.h. 650 mm voldoet u aan deze eis.
Bij het aanbrengen van muur- en dakafdichtingen is het van belang dat de houten constructie en lijmlaag correct beschermd blijven tegen vocht. Het is van belang dat de Nederlandse traditionele pannen handgemaakt zijn en daardoor vaak in verschillende vormen voorkomen. De vroegste dakbedekking bestond uit organische materialen zoals stro, gras en riet en werd later vervangen door leien en pannen.
De historisch belangrijke eigenschappen van het dak hangen samen met de gesloten kap; de functie van berg- en bewaarruimte maakte grote lichtopeningen onnodig. De nokvorsten zijn de kroon van een hellend dak; deze halfronde of driehoekige pannen sluiten de twee dakvlakken lucht- en waterdicht af. Goed geplaatste en degelijke bevestiging voorkomt inwateren, stormschade en warmteverlies. Nokvorsten vastzetten is dus geen esthetische bijzaak, maar een cruciaal onderdeel van de dakveiligheid.
Wanneer een vorst loskomt, werkt hij als een hefboom: bij elke windvlaag trekt hij de naastgelegen pannen los, waardoor regen zijn weg vindt naar het onderliggende dakbeschot. Een kleine scheur kan uitgroeien tot duizenden euro’s herstelkosten. Decennialang was specie het standaardantwoord. Een mortelrand fixeert de vorsten en sluit kieren. Toch kent dit systeem nadelen: cement veroudert sneller dan de keramische pannen, scheurt bij temperatuurschommelingen en wordt poreus door vorst-dooicycli.
Steeds vaker kiest men voor droge verankering. Hierbij worden nokvorsten vastzetten met roestvrijstalen klemmen, schroeven en een damp-open mortelband (ook wel ventilatieband genoemd). Deze band sluit water buiten maar laat damp ontsnappen uit de ruimte onder de pannen. De RVS-klemmen zorgen voor flexibele, stormvaste fixatie. Bij hevige wind beweegt de vorst minimaal mee, waardoor scheuren uitblijven. Ook onderhoud wordt eenvoudiger: losse vorsten kunt U individueel demonteren zonder hak- en breekwerk.
Haalbaar is: een combinatie van traditionele en moderne technieken afhankelijk van de leeftijd en status van het pannendak. Voor monumentale panden kan visuele authenticiteit zwaarder wegen; dan blijven nokvorsten vastzetten met kalkcementmortel gewenst. Bij restauraties is hergebruik van bestaande pannen vaak mogelijk en aan te raden. Oude pannen hebben de weerproef doorstaan en daarmee hun kwaliteit bewezen. De aanwezigheid van craquelé op verglaasde pannen vormt geen beletsel voor hergebruik. Controleer de pannen op kwaliteit. Onzichtbare barsten spoor je op door de pan te klinken; de klank moet helder zijn.
Wanneer er veel materiaalverlies is, is het raadzaam met de overgebleven goede pannen één dakschild te dekken. Bij groot onderhoud en restauratie is het aanbrengen van isolatie bijna altijd een vast onderdeel van de werkzaamheden. Het is geen losse activiteit, maar dient een afgewogen onderdeel te zijn van een samenhangend plan voor het gehele gebouw. Het isoleren van dakvlakken is niet altijd noodzakelijk; dit hangt af van het gebruik van de zolder. Beperk de dikte van het isolatiepakket zoveel mogelijk. Ga de gevolgen na van het toevoegen van een isolatiepakket.
Bij stormschade kan een nokvorstenverankering cruciaal zijn; een verkeerde toepassing kan leiden tot waterinfiltratie of schade aan het onderliggende dakbeschot. Een solide nok voorkomt lekkage, stormschade en onnodig energieverlies. Door traditionele methode en modern systeem objectief af te wegen, bepaalt U wat op de lange termijn het voordeligst is.
Monier Universele Ruiterrol Optivent (nok) - Nok en hoekkeper
Nokvorsten vastzetten is geen huis-, tuin- en keukenproject, maar een vak waarbij kennis van materialen, ventilatie en winddruk samenkomen. Dakpannen vastzetten met een schroef is een methode die steeds vaker voorkomt om schade aan daken te voorkomen en de levensduur van het dak te verlengen. De schelpkalk Dakmortel MuKa DDM is een hoogwaardige, natuurlijke dakmortel op basis van schelpkalk voor het leggen en afwerken van nokvorsten, hoekkepervorsten en dakpannen. Het bindmiddel bestaat uit gewassen, gebrande en gebluste schelpen, verrijkt met pozzolanen, vezels en zorgvuldig geselecteerde minerale aggregaten volgens EN 13139.
Dakpannen of nokpannen moeten vrij zijn van vorst en verontreinigingen. Geglazuurde pannen moeten worden opgeruwd. Meng de inhoud van een of meer zakken met de gespecificeerde hoeveelheid water om een zeer flexibele mortel te verkrijgen en verwerk deze binnen twee uur. Sterk absorberende dakpannen vooraf bevochtigen. Niet mengen met andere stoffen behoudens dierlijk wapeningshaar. Gebruik voor het vermijden van kleurverschillen als gevolg van weersinvloeden en verwerking alleen materiaal van hetzelfde batchnummer voor één oppervlak.
tags: #dakpannen #dichtmaken #kalkspecie