De uitdrukking is - in een iets andere vorm - voor het eerst aangetroffen in de bekende verhalenbundel Camera Obscura (uit 1839) van Hildebrand (pseudoniem van Nicolaas Beets). Hildebrand heeft het dus over “mosschen” die “gaapten”. Met mosschen bedoelde hij mussen. Mos(ch) en mus(ch) waren vroeger namelijk spellingvarianten. Er wordt weleens gedacht dat het in deze uitdrukking om mos zou gaan dat op daken groeit. Dat mos zou door de hitte uitdrogen en dan scheuren vertonen (gaan ‘gapen’). Deze aanname klopt niet.
De uitdrukking komt namelijk al in de negentiende eeuw vaker voor met musschen die zitten te gapen van de hitte dan met mosschen. Bovendien werd mos in de plantkundige betekenis destijds standaard zónder ch geschreven, en in de vogelbetekenis mét ch, en dat laatste is de spelling die Hildebrand ook gebruikt. Waarom vallen in de uitdrukking ‘De mussen vallen van het dak’ in gebruik is gekomen, is niet duidelijk. Misschien vond men mussen die van het dak vielen van de hitte gewoon een sterker beeld dan mussen die zitten te gapen van de hitte.
Er bestaat nog een uitdrukking met vallende mussen: ‘Er valt geen mus van het dak zonder dat het zo bedoeld is.’ Hiermee is bedoeld: ‘alles gebeurt met een reden, alles is voorbestemd’. Deze uitdrukking is gebaseerd op een tekst uit de Bijbel. In Matteüs 10:29 staat: “Wat kosten twee mussen? Zo goed als niets. Maar er valt er niet één dood neer als jullie Vader het niet wil”. ‘Er valt geen mus van het dak zonder dat het zo bedoeld is’ is vooral een vaste uitdrukking onder schrijvers en letterkundigen. Het Nieuw Bijbels Lexicon (2005) vermeldt dat het dan vooral gaat om “de almacht van de auteur ten opzichte van het verhaal dat hij vertelt”.
Wanneer het heel warm is zeggen mensen vaak dat het zo warm is dat de ‘mussen dood van het dak vallen’. Over deze uitdrukking bestaat veel onduidelijkheid. Niemand weet precies waar de uitdrukking vandaan komt. Ook is niet helemaal bekend hoe lang deze uitdrukking al bestaat. De uitdrukking is pas in 1976 opgenomen in de Van Dale, maar bestond vermoedelijk al langer. De uitdrukking ontbreekt in bekende standaardwerken over spreekwoorden en gezegden, zoals die van F. A. Er.
Er bestaat een theorie over het uitdrukking dat de ‘mussen dood van het dak vallen’ niet juist is, maar dat het hier eigenlijk om mossen zou moeten gaan. Het beste van IsGeschiedenis in je inbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Helemaal niks missen? Aanhangers van deze theorie wijzen op een tekst van de Nederlandse auteur Nicolaas Beets (1814-1903). Hij schreef onder het vaak door hem gebruikte pseudoniem Hildebrand een verhaal over warmte in Nederland. Taalkundigen als Ewoud Sanders twijfelen echter sterk aan deze uitleg over het ontstaan van de uitdrukking. Sanders wijst er namelijk op dat ‘mosschen’ tot ver in de 19e eeuw een gangbare spelling was voor het tegenwoordige ‘mussen’. Dus Beets had het waarschijnlijk ook in deze tekst uit de 19e eeuw al over mussen en niet over mossen. Deze aanname wordt vooral ondersteund door het feit dat Beets spreekt over ‘dat de mosschen op het dak gaapten’.
Ze veranderen soms van betekenis, er komen nieuwe bij, we ‘lenen’ ze uit andere talen. Alle gangbare Nederlandse en Vlaamse spreekwoorden vind je in het Van Dale Spreekwoordenboek. Het punt waar de dakdelen van zadeldaken samenkomen, vormt de nok. Dit is het verbindende element van het dak. De nok is ook vaak het hoogste deel van het dak. Deze werd vooral bij monumentale gebouwen als een sierelement gezien. Gaandeweg is de nok veranderd. Niet als punt waar de daken samenkomen, maar in de afwerking. Tegenwoordig is het een ventilerende constructie, die aan de onderzijde luchtdicht moet zijn.
Maar je ziet al jaren aan de daken dat de nok het verbindende dakdeel is, waar veel lucht wordt gelekt. Het groen worden en de aangroei van korstmossen verraden luchtlekken. Omdat we daken isoleren en nu luchtdicht bouwen, is het afdichten van de nok een cruciaal proces in dakenland. Het op een juiste manier produceren van een nok is een moe-iijk onderdeel in de dakenproductie. Het is niet even wat dakelementen tegen elkaar duwen en afpurren, om vervolgens de ontstane V dicht te zetten. En dan als afwerking een ruitersteun en ruiter erop spijkeren en die met halfronde vorsten bekleden. Neen, het heeft precisie en tijd nodig. Een timmermansoog dat helpt om de nok te meten en af te stemmen op de dakschuinte. Neem de tijd om te meten (onder de juiste hoek zagen) en dicht de nok op een juiste wijze af (Bouwrups®), zodat lucht niet kan ontsnappen. Monteer een ruitersteun met passie. Schroeven in plaats van spijkeren. De ruiter met een juiste breedte en als vanzelfsprekend goede hoogte monteren. De nok is een sieraad in de afwerking van het dak. Maak het dan ook op deze manier. En niet zoals ik ze iedere week aantref.
Nok, nokvorsten en verschillende constructies
Dakpannen niet hoog genoeg tegen de ruiter. De nok van het dak is het hoogste punt waar de twee zijden van het dak samenkomen. Leer hier meer over de soorten nokken en nokvorsten, de plaatsing ervan en hun belangrijkste functies. Wat betekent een nok of nokbalk? Nokken isoleren met nok- en hoeksporenTwee mogelijke nokken voor een woning 1. Gesloten nok 2. De bovenste rand van het dak is de nok. Dit onderdeel verbindt de dakpannen aan de ene kant van het dak met de dakpannen aan de andere kant. Zo sijpelt er geen vocht binnen in je woning.
Nok- en hoeksporen hebben als doel de nokken en hoeken van een dak te isoleren en te beschermen tegen verschillende weersomstandigheden. Dakdekkers rollen het materiaal uit en spijkeren het vervolgens aan de nok en de hoeken van het dak vast. Voor woningen zijn er twee belangrijke soorten nokken: de gesloten nok en de ventilerende nok. 1. Zo zorgen ze voor een waterdichte afsluiting zonder ventilatie. 2. Een ventilerende nok zorgt ervoor dat er wel ventilatie onder de nok is. Dakdekkers bevestigen nokrollen, de onderste vorsten en loodstroken vast aan een ruiterbalk. De onderdelen worden vervolgens afgedicht, naar de dakpannen toe, om te voorkomen dat er vocht binnen kan dringen.
Het voordeel van een ventilerende nok is dat vocht en condensatie beter kunnen ontsnappen. Hiermee voorkom je het ontstaan van rottend hout. Er zijn verschillende soorten nokvorsten beschikbaar, elk met hun eigen specifieke kenmerken. Halfronde nokvorst. Deze nokvorst heeft een halfronde vorm en komt vaak voor bij traditionele dakpannen. Hoekvorst. Deze nokvorst is speciaal ontworpen voor hoeksporen, waarbij twee dakschilden elkaar in een hoek ontmoeten. Zadelvorst. Deze nok heeft een zadelvorm en komt vaak voor aan de weerzijden van de nok. Bolvorst. Deze nokvorst is bolvormig en heeft een decoratieve en functionele rol.
Cement. Een traditionele manier om nokvorsten vast te maken, is met cement. Breng een mengsel van cement en water aan op de dakpannen en plaats vervolgens de nokvorsten. Zorg dat je dit doet wanneer het weer goed is. Schroeven. Je bevestigt de nokvorst aan de dakpannen met schroeven. Zo ben je er zeker van dat de nokvorsten stevig vastzitten. Nokvorsthaken. Deze speciale haken maak je aan de dakpannen vast. Onderste vorsten die ventilerend zijn, zijn nodig om de bovenkant van het dak te beschermen tegen vocht en om voldoende luchtcirculatie te creëren. Je plaatst ze onder de nokvorsten. Zo kan de lucht goed stromen tussen de dakpannen en de onderkant van het dak. Onderste vorsten die ventilerend zijn, zijn muis- en vogeldicht en eenvoudig te plaatsen.
Ja, je kunt de nok van je dak zeker laten repareren. De nok bestaat uit nokvorsten of een afwerkingsprofiel dat de twee dakvlakken afsluit en zo je dak water- en winddicht houdt. Merk je dat er scheuren of losse stukken zijn? Je maakt de nok van je dak dicht door de nokvorsten stevig te bevestigen met mortel of met een modern kliksysteem. Regenwaterinfiltratie. Poreuze nokvorsten nemen regenwater op, wat de houten balk onder de nokvorsten kan beschadigen. Daklekkages. Een versleten nok veroorzaakt lekkages omdat het vocht niet meer goed kan worden tegengehouden. Constructieve problemen. Als de nok versleten is, verzwakt de dakconstructie. Om deze problemen te voorkomen, is het beter om oude nokvorsten te vervangen in plaats van ze te repareren.
Het vervangen van nokvorsten en dakpannen die je zelf hebt geplaatst, vereist zorgvuldigheid. Je wil ervoor zorgen dat het dak opnieuw in goede staat is. Begin met een inspectie van de huidige toestand. Verwijder daarna de oude nokvorsten. Doe tot slot een laatste controle. Kijk of er geen kieren of beschadigingen aanwezig zijn aan de onderkant van de nieuwe nokvorsten. De vervanging van dakpannen verloopt op een vergelijkbare manier als bij de nokvorsten. Begin met een grondige inspectie van de bestaande dakpannen. Verwijder de oude dakpannen voorzichtig. Zorg ervoor dat je de onderliggende dakconstructie niet beschadigt. Doe daarna een laatste controle. Kijk of er geen kieren of beschadigingen zijn. Vul onderstaand offerteformulier in en ontvang offertes met prijzen en advies op maat. Vergelijk voorstellen van verschillende dakdekkers en maak de beste keuze voor jouw dak.
In de Nederlandse rietdek traditie is elk goed rieten dak vrijwel gelijk. De kleinere verschillen zitten in de afrondingen bij dakkapellen, het indekken van ontluchtingen, vlakke ramen en alle mogelijke nokafwerkingen. Met name in de nokafwerking komen regionale gebruiken en tradities tot uiting. De nokafwerking wordt in de praktijk vaak gerealiseerd zoals de opdrachtgever dit wenst. Hier is dan ook een ruime keus uit standaard- en gelegenheidsoplossingen mogelijk. De in Nederland meest gebruikte "standaard" oplossing is een nokafwerking met rode of zwarte (duif grijze) rietvorsten. Een voor dit doel speciaal gemaakte halfronde "nokpan". Deze gaan langer mee dan het totale rieten dak en geven een goede en mooie afronding van het dak. Hoe kalkrijker de mortel is des te meer kan de mortel bewegingen in de kap opvangen. Hoe meer cement gebruikt wordt hoe sneller de uitharding maar ook hoe zwakker de hechting. De zogenaamde voegen kunnen bol of platvol uitgevoerd worden. Keuze voor 1 van beide is vaak streekgebonden. Naast de keramische rietvorst kan riet, hout, dakleer, heide, koper, rvs of aluminium gebruikt worden. De keuze voor een bepaalde nokafwerking wordt vaak bepaald door de architect of opdrachtgever. Daarnaast speelt de regionale bouwtraditie een rol. Zoals gezegd wordt in Nederland meestal gekozen voor de keramische vorst en tegenwoordig ook veelvuldig de aluminium nok. Van een nokafwerking met koper wordt vaak gezegd dat deze het dak vrij houdt van algen en mossen. Dit is gedeeltelijk waar. Hoewel hemelwater dat van koper afkomt inderdaad een algenwerende werking heeft zal een koperen nok vrijwel nooit het gehele dak vrijhouden van algen en mossen. Enkel de bovenste meter(s) van het rieten dak onder de nok zullen scho(o)n(er) blijven. Het werkt dus maar gedeeltelijk. Is een koper nok wellicht iets voor u?
Platte daken. Wij beschermen wat voor u belangrijk is. Wij ontwerpen en realiseren dakoplossingen in heel Nederland voor (bijna) iedere situatie. Benieuwd? Uw dak is onze zorg. Is het platte dak van uw woonhuis, schuur of uitbouw verouderd, lek of aan vervanging toe? Wij denken mee in efficiënte dakoplossingen voor grote oppervlakken. Bij de bouw van een nieuw pand wilt u geen zorgen over het dak. U wilt zekerheid. Wilt u de levensduur van uw dak verlengen? Isolatie verbeteren of uw dak toekomstbestendig maken? Wij starten altijd met het in kaart brengen van uw situatie en wensen. Al onze adviezen volgen het Bouwbesluit en de richtlijnen van BDA. Om de levensduur van uw platte daken te maximaliseren kunt u bij ons een onderhoudscontract afsluiten. Een lekkage wordt nooit vanzelf minder. Hoe langer u wacht, hoe groter de schade en de kosten. Dat wilt u zo snel mogelijk opgelost hebben!
Geschikt voor de meeste platte en licht hellende daken. Een goed dak begint bij de juiste isolatie. Een mos-sedumdak is een groene dakbedekking die bestaat uit verschillende vetplantjes (sedums) en mossen. Deze beplanting zorgt voor een natuurlijke uitstraling én draagt bij aan een beter milieu. Shingles zijn licht in gewicht, relatief goedkoop en verkrijgbaar in verschillende kwaliteiten, kleurstellingen en modellen. Karakter en duurzaamheid in één. Tevreden over de offerte?