Een Ingrijpende Energetische Renovatie (IER) is een renovatie: waarbij minstens de opwekkers om een specifiek binnenklimaat te realiseren (installaties voor verwarming, koeling, warm water, ...) volledig worden vervangen én minstens 75% van de bestaande en nieuwe scheidingsconstructies die het beschermd volume omhullen en die grenzen aan de buitenomgeving worden geïsoleerd.
Definitie van een ‘ingrijpende energetische renovatie’
Een IER vormt een renovatie met twee kernvoorwaarden: de 75%-grens van geïsoleerde scheidingsconstructies en de volledige vervanging van de installaties die het binnenklimaat theyen realiseren. Deze definitie is van toepassing op bouwaanvragen vanaf 1 maart 2017.
Voorschriften voor een IER zijn streng en bedoeld om de energieprestatie van het gebouw aanzienlijk te verbeteren. Bij een IER geldt een maximaal E-peil, een minimumaandeel hernieuwbare energie en de installatie van een ventilatiesysteem. Daarnaast moeten alle ruimtes in de woning, zowel nieuw als bestaand, voorzien zijn van hygiënische ventilatie, gecontroleerd door erkende verslaggevers.
EPB-eisen bij IER
Bij de vervanging van installaties en isolatie gelden specifieke EPB-eisen. De exacte EPB-eisen hangen af van de datum van de bouwaanvraag en de bestemming van het gebouw. Bij IER is er een nadruk op een maximaal E-peil, een minimumaandeel hernieuwbare energie en de installatie van een geschikt ventilatiesysteem.
Voor IER gelden bovendien strengere regels dan voor gewone renovaties. Zo moeten renovaties die als IER aangemerkt worden, rekening houden met de verplichte medewerking van een architect en een bouwaanvraag of stedenbouwkundige melding.
Hernieuwbare energie-eisen bij IER
Alle ingrijpende energetische renovaties met bouwvergunningsaanvraag vanaf 1 januari 2023 moeten minstens 20 kWh per m² bruto vloeroppervlakte uit hernieuwbare bronnen halen: zowel voor residentiële als niet-residentiële gebouwen.
Financiële voordelen gekoppeld aan een IER
Een IER kan in aanmerking komen voor diverse financiële voordelen, waaronder:
- Mijn VerbouwPremie: premies voor isolatie, beglazing, warmtepompen, warmtepompboilers en zonneboilers (inkomensafhankelijk).
- EPC-labelpremie: renovatie van een woning van label E/F naar label A bij een IER.
- Vrijstelling onroerende voorheffing: vijf jaar bij behalen van een IER die aan EPB-eisen voldoet (bijv. E60).
- Korting op registratierechten: 1% i.p.v. 3% voor de aankoop van de enige eigen woning met verbintenis tot IER binnen zes jaar (let op: vanaf 1 januari 2025 kan dit verlaagd tarief mogelijk niet meer toegepast worden bij verkoopovereenkomsten).
- Mijn VerbouwLening: tot 60.000 euro via het Energiehuis voor investeringen onder Mijn VerbouwPremie (laagste en middelste inkomensgroepen, eigenaar-bewoner).
Om in aanmerking te komen voor deze voordelen, moet het dossier voldoen aan de definitie van IER, en moet er medewerking van een architect zijn en een bouwaanvraag of stedenbouwkundige melding worden ingediend. Als deze voorwaarden ontbreken, komen de voordelen niet in aanmerking.
Belangrijke aandachtspunten en datums
Belangrijke datum: bouwvergunningen met betrekking tot energiebesparende maatregelen kunnen gevolgen hebben voor fiscale voordelen. Bijvoorbeeld, de vermindering van de onroerende voorheffing wordt stopgezet voor bouwvergunningen aangevraagd vanaf 1 oktober 2025.
EPB-aangifte en EPC Bouw: bij IER ontvangt u een EPC Bouw bij de EPB-aangifte met daarop het behaalde E-peil; bij een gewone renovatie is er wel een EPB-aangifte, maar geen EPC Bouw.
Vanaf 1 januari 2025 geldt een verbod op gasaansluitingen bij nieuwbouw en IER. Verwarming moet via alternatieven zoals warmtepompen, warmtenetten, biomassaketels of directe elektrische verwarming, waarbij directe elektrische verwarming wel per situatie beperkende gevolgen kan hebben voor het E-peil.
Nieuwe EPB-eisen vanaf 2025 omvatten onder meer: minimaal 15 kWh/m²/jr aan hernieuwbare energie voor nieuwbouwwoningen (20 kWh/m²/jr voor niet-residentiële eenheden), onder de voorwaarde van eigen productie via zonnepanelen of zonneboilers; minimaal installatierendement van 130% voor centrale verwarmingssystemen met water als afgifte medium; en verlengd btw-tarief voor sloop en heropbouw blijft 6% voor particulieren.
EPB-regelgeving en ventilatie
Ventilatie is noodzakelijk binnen de EPB-regelgeving, omdat luchtdicht bouwen zonder voldoende ventilatie kan leiden tot vochtproblemen, schimmel en slechte binnenluchtkwaliteit. Een volledig ventilatiesysteem (A, B, C of D) is verplicht bij nieuwbouw en IER, en voor renovaties gelden minimale ventilatievoorzieningen afhankelijk van de ruimte en de toestand van de bouw.
Normen en rollen binnen EPB en GACS (Gebouw Automatisering en Controle Systemen) bepalen de berekening en naleving van energieprestaties. Een EPB-verslaggever en een ventilatieverslaggever zijn verplicht bij aanvang van de werken; EPC Bouw volgt na EPB-aangifte. Niet-naleving kan boetes opleveren.
Hoe bereidt u zich voor op een IER?
Als uw project voldoet aan de definitie van IER en voldoet aan de EPB-eisen, kunt u stappen zetten richting een volledig energetisch gerenoveerde woning met verhoogd comfort en lagere energiekosten. Een gefaseerde aanpak kan mogelijk zijn bij renovaties die niet direct alle EPB-eisen tegelijkertijd kunnen realiseren.
Voorbeelden en uitvoeringsscenario's
- De bestaande warmteopwekker wordt vervangen en de installatie voldoet aan EPB-eisen; andere elementen kunnen behouden blijven afhankelijk van de situatie.
- Bij een appartementensbouw aangesloten op een warmtenet kan de centrale warmtewisselaar vervangen worden terwijl de hoofdtoewijzing intact blijft.
- Bij een renovatie die aan de 75%-grens voldoet en waarbij de opwekker volledig wordt vernieuwd, geldt IER met een EPC Bouw en EPB-aangifte.
Samengevatte definities en voorwaarden
Een IER treedt op wanneer twee voorwaarden gezamenlijk zijn voldaan: 75% van de buitenschil isoleert of na-isoleert en alle opwekkers voor verwarming, koeling en warm water worden volledig vervangen. Enkel EPB-plichtige projecten kunnen als IER worden aangemerkt; een appartement kan in bepaalde gevallen per EPB-eenheid afzonderlijk gelden.
Als uw verbouwingsproject aan de definitie van IER voldoet, bent u beter voorbereid op de EPB-eisen en de bijbehorende financiële voordelen en verplichtingen. Een goede EPB- en ventilatieverslaggeving is essentieel om boetes te voorkomen en optimaal van de premies te profiteren.
