Hoe werkt asbestverwijdering door een deskundige: stappen, regelgeving en werkwijze

Binnen het certificatiestelsel asbest worden personen en bedrijven gecertificeerd die voldoen aan de eisen van gezond en veilig werken met asbest. Doordat zij een certificaat hebben gehaald, laten ze zien dat ze hiervoor over de benodigde kennis en de deskundigheid beschikken. Een CI beoordeelt of een bedrijf of persoon aan alle eisen voldoet en voor een certificaat in aanmerking komt. Een CI staat zelf weer onder toezicht van de Raad voor Accreditatie (RvA). De RvA voert regelmatig audits uit om te kijken of de certificerende instelling zich aan de beoordelingsrichtlijnen houdt. Als een certificerende instelling door de RvA is geaccrediteerd, en dus aan alle eisen voldoet, wordt deze door de Minister van SZW ‘aangewezen’.

Het doel van asbestinventarisatie is om asbesthoudende toepassingen in bouwwerken en/of objecten op te sporen en vast te leggen in een asbestinventarisatierapport. Dit gebeurt voordat begonnen wordt met de sloop of renovatie van een gebouw, of wanneer er een incident heeft plaatsgevonden (bijvoorbeeld een brand). Nadat de inventarisatie is afgerond worden de risico’s bepaald aan de hand van de Stoffenmanager Asbest risico-indelingtechniek (SMA-rt). Op grond van deze gegevens kan de saneerder aan het werk en weet hij wat de mogelijke risico's op blootstelling zijn. Een asbestinventarisatiebedrijf moet aantoonbaar op de hoogte zijn van het certificatieschema. Het bedrijf is verplicht regelmatig interne audits en werkplekinspecties te laten uitvoeren om vast te stellen of aan de eisen van het certificatieschema wordt voldaan. Ook moet schriftelijk worden voldaan aan de eisen van de opdrachtgever en de naleving van het certificatieschema.

De inventarisatie wordt uitgevoerd door een Deskundig Inventariseerder Asbest (DIA). Bedrijven die asbest verwijderen moeten eveneens aan allerlei eisen voldoen. In het certificatieschema voor asbestverwijdering staat beschreven hoe asbesthoudende producten en met asbest besmet materiaal tijdens sloop en renovatiewerkzaamheden moeten worden verwijderd. Ook is hierin beschreven hoe om te gaan met asbest dat is vrijgekomen na incidenten. Het asbestverwijderingsbedrijf moet aantoonbaar op de hoogte zijn van het certificatieschema en dient dit na te leven. Door het asbestverwijderingsbedrijf worden periodiek interne audits en werkplekinspecties uitgevoerd om vast te stellen of dit ook gebeurt. Het gecertificeerde asbestverwijderingsbedrijf beschikt over een procedure voor een adequate behandeling van klachten en tekortkomingen.

Om asbest te verwijderen moet een medewerker kennis hebben van de risico’s. Daarom mogen alleen mensen die in het bezit zijn van een persoonscertificaat deze werkzaamheden uitvoeren. Er is een persoonscertificaat voor de Deskundig Asbestverwijderaar (DAV) en een voor de Deskundig Toezichthouder Asbestverwijdering (DTA). Het huidige DAV-certificaat is opgesplitst in twee niveaus. Iemand die DAV wil worden, start met het behalen van een DAV-1-certificaat. Dit certificaat heeft een geldigheidsduur van zes maanden. Na het behalen van het DAV-1 certificaat gaat hij verder met het DAV-2 certificaat. Een bedrijf dat werkzaamheden binnen het certificatiestelsel asbest wil uitvoeren, moet over een procescertificaat beschikken. Met zo’n certificaat wordt aangetoond dat het bedrijf over de specifieke kennis beschikt die nodig is om de werkzaamheden veilig te kunnen doen. Een procescertificaat wordt door een Certificerende Instelling (CI) uitgereikt wanneer aan alle voorwaarden is voldaan.

Per CI kunt u ‘onderwerp’ zien waarvoor zij certificeren. Binnen het werkveld zijn verschillende opleidingsbedrijven en examenbureaus actief. Ascert heeft geen bemoeis met het aanbod van opleiders. De controle op de examinatoren ligt bij de certificerende instellingen. Zij doen tevens de autorisatie. Examinatoren en/of examenbureaus functioneren onafhankelijk van de opleiders. Bedrijven en personen die met asbest werken, hebben te maken met verschillende toezichthoudende instanties. In de praktijk houden drie verschillende instanties vanuit elk een eigen aandachtsgebied toezicht op de werkzaamheden. Wanneer bedrijven en/of personen zich niet aan de regels houden, heeft dit consequenties. Alle stappen in het proces mogen alleen door daarvoor gecertificeerde bedrijven worden uitgevoerd. U mag niet zelf aan de slag of een willekeurige bouwondernemer deze verwijderingsklus laten uitvoeren. Dit is strafbaar en u brengt uzelf en derden hiermee in gevaar.

In een zeer beperkt aantal gevallen mag een particulier of een niet-gecertificeerd bedrijf bepaalde toepassingen verwijderen. De hieronder beschreven stappen zijn niet bedoeld voor die situaties. Het wetsvoorstel dat een verbod op asbestdaken mogelijk moest maken (2024), is door de Eerste Kamer verworpen. Dit betekent dat er voor asbestdaken geen wettelijke verwijderplicht geldt. Als u sloop- of renovatieplannen heeft kan een asbestinventarisatie vaststellen of het toegepaste asbest verweerd is en of medewerkers blootgesteld kunnen worden aan asbestvezels. Als de toepassing niet makkelijk beschadigt, is het meestal veilig genoeg. Het verwijderen van asbest bestaat uit 3 stappen. Stap 1 is altijd een asbestinventarisatie. Daarna vindt de verwijdering plaats (inclusief afvoer en stort). En tot slot is er een eindcontrole. U moet altijd een officiële asbestinventarisatie laten uitvoeren door een gecertificeerd asbestinventarisatiebedrijf. Een inventarisatie van een bedrijf zonder dit certificaat is voor de verwijdering ongeschikt en niet toegestaan. U (of uw aannemer) bent vrij om elk bedrijf te kiezen zolang dit maar over een certificaat beschikt.

Tijdens een inventarisatie zal er vaak op meerdere plekken asbest gevonden worden. U bent meestal niet verplicht om alle aangetroffen asbest te laten verwijderen. Dit is natuurlijk wel de meest voor de hand liggende optie. U kunt er voor kiezen om sommige toepassingen beheersbaar achter te laten blijven. Beheersbaar wil zeggen dat er geen asbestvezels (meer) vrij kunnen komen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als er sprake is van hechtgebonden asbest in goede toestand op een plek waar het niet makkelijk beschadigd kan worden. Ook kan asbest afgedekt worden met bijvoorbeeld een wand. Het behoort tot de werkzaamheden van de saneerder om het asbestbevattende afval af te voeren en naar een stortplaats te vervoeren. Ook hier gelden strenge voorschriften voor. Zo moet alle asbest luchtdicht en dubbel verpakt worden, voordat het buiten het saneringsgebied komt. De hoeveelheid die afgevoerd wordt, moet overeen komen met de hoeveelheid die in het werkplan staat. De saneerder, of een hiervoor geselecteerd bedrijf, voert het afval af.

Startmelding en eindcontrole: Op basis van het Besluit Bouwwerken Leefomgeving moet er minimaal 4 weken voor de aanvang van de verwijderingswerkzaamheden melding gedaan worden bij de gemeente. De eindcontrole bestaat uit visuele inspectie en eventueel luchtmetingen; bij buitensanering vindt de visuele controle plaats door een gecertificeerd bedrijf. Pas na de eindcontrole mag de saneringslocatie weer door anderen betreden worden. De eindcontrole is belangrijk: zonder eindcontrole is de sanering nog niet afgerond. Ook dient de saneerder op de eerste werkdag na beëindiging van de werkzaamheden de gemeente hiervan in kennis te stellen. Vervolgens moet het eindinspectielaboratorium de resultaten van de eindmeting melden. Bedrijven die inventariseren, mogen geen asbest verwijderen en bedrijven die asbest verwijderen mogen zelf niet inventariseren. Zo wordt een zekere onpartijdigheid gewaarborgd. Tip: het loont om van tevoren onderzoek te doen naar de bedrijven die je het best passen. Er zijn ook bedrijven die het hele proces uit handen nemen; doorgaans regelt een verwijderingsbedrijf ook het bedrijf dat de inventarisatie doet en het laboratorium.

Asbest is een stille maar serieuze bedreiging voor de gezondheid. Hoewel het materiaal vroeger populair was vanwege de brandwerende en isolerende eigenschappen, weten we inmiddels dat blootstelling aan asbestvezels ernstige ziekten kan veroorzaken. Toch komt het nog vaak voor dat mensen zelf proberen asbest te verwijderen om kosten te besparen. Een gevaarlijke keuze. De grootste reden om asbestverwijdering nooit zelf te doen, is simpel: het inademen van asbestvezels kan leiden tot ernstige ziekten zoals longkanker, asbestose en mesothelioom. Deze ziekten ontstaan vaak pas jaren later en zijn meestal ongeneeslijk. Professionals beschikken over beschermende kleding, ademhalingsapparatuur en afzuigsystemen om deze risico’s te minimaliseren. In Nederland zijn de regels voor asbestverwijdering streng, en dat is niet zonder reden. In de meeste gevallen is het zelfs verboden om zelf asbest te verwijderen. Alleen gecertificeerde bedrijven mogen dit doen, onder toezicht van de juiste instanties. Voordat er ook maar iets verwijderd wordt, is een asbestinventarisatie verplicht. Hierbij onderzoekt een deskundige of er sprake is van asbest, waar het zich bevindt, en in welke staat het verkeert. Dit is de basis voor een veilige aanpak. Een goede inventarisatie leidt tot een asbestinventarisatierapport dat exact aangeeft welke maatregelen er genomen moeten worden. Niet elk verdacht plaatje of buisje bevat daadwerkelijk asbest. En andersom kan een onschuldig ogend stukje materiaal wél gevaarlijk zijn. Bij twijfel laat u het materiaal testen met een asbestanalyse. Hierbij wordt in een laboratorium onderzocht of er vezels aanwezig zijn.

Wanneer een gecertificeerd bedrijf aan de slag gaat met de verwijdering, gebeurt dat volgens een vast stappenplan. De ruimte wordt afgezet, onderdruk wordt toegepast, en vezels worden actief afgezogen. Is volledige verwijdering niet mogelijk of nodig? Dan kan een specialist een asbestbeheersplan opstellen. Hierin staat hoe het resterende asbest veilig kan blijven liggen zonder risico voor de gezondheid. Asbestverwijdering is geen doe-het-zelfproject. Het gaat om onzichtbare vezels met levenslange gevolgen, complexe wetgeving en risicovolle situaties. Door een professional in te schakelen kiest u voor veiligheid, zekerheid en zorgvuldigheid. Asbest verwijderen betekent het veilig en gecontroleerd weghalen van asbesthoudende materialen uit woningen en gebouwen.

In bepaalde scenario’s is verwijdering verplicht: renovatie of sloop van gebouwen ouder dan 1994, of beschadiging van asbesthoudend materiaal. Het verwijderen verloopt volgens een vast stappenplan met inventarisatie, melding, afscherming, verwijdering door een gecertificeerd bedrijf en eindcontrole. Voor een asbestinventarisatie geldt: u moet altijd een officiële inventaris laten opstellen door een DIA; een inventarisatie zonder certificaat is ongeschikt voor verwijdering. Een asbestbeheersplan is vereist als uit de inventarisatie blijkt dat het asbest geen direct gevaar vormt maar beheersbaar blijft. Een duidelijke afweging tussen saneren en verwijderen wordt gemaakt op basis van de risicoklassen en staat beschreven in de regelgeving. Het nemen van een weloverwogen beslissing gebeurt vaak in samenspraak met een erkende asbestdeskundige.

Verwijderingsbedrijven die aanbiedt zonder inventarisatierapport zijn strafbaar. U bent vrij om het bedrijf te kiezen zolang het certificaat heeft. Een asbestinventarisatierapport bij sloopmelding is verplicht. Het rapport en de verantwoordelijke certificering garanderen dat de verwijdering volgens de regels verloopt. Asbest saneren kan met technieken zoals glove bag of containment om de vezelverspreiding te beheersen. Containments bouwen met onderdrukmachines en luchtmetingen na afloop zijn standaardpraktijken. Voor bedrijfsgebouwen geldt een speciale aanpak met een asbestbeheersplan en passende risicoklassen. De kosten en aanpak hangen af van het type asbest en de omvang van het project; offertes kunnen worden opgevraagd bij erkende asbestverwijderaars via de registerservices van SCA/Ascert.

Asbestverwijdering vereist expertise, planning en naleving van strikte wettelijke voorschriften. Het inschakelen van een erkende deskundige verhoogt de veiligheid en vermindert gezondheidsrisico’s aanzienlijk. Een professioneel proces zorgt voor volledige of beheersbare verwijdering met correcte verpakking en verwijdering van afval, conform de geldende regels. Het blijft belangrijk om meerdere offertes te vergelijken en te kiezen voor een partij met gecertificeerde DIA, DAV en DTA professionals, zodat de klus veilig en effectief uitgevoerd wordt.

tags: #deskundig #asbest #verwijderaar