Gevelmetselwerk in combinatie met een stalen binnenblad of stalen draagconstructie: dat komt vaker voor dan je denkt. Niet enkel in de utiliteitsbouw, maar ook in de woningbouw wordt het vaak gezien als een constructieve oplossing. De detaillering, uitvoering en verankering verdienen daarbij de nodige aandacht.
Algemene kaders voor gevelmetselwerk en staalconstructies
Wanneer het metselwerk als âschilâ om een gebouw heen wordt gezet, wordt de stabiliteit uit de verankering aan het binnenblad gehaald. Het binnenblad kan onderdeel uitmaken van de hoofddraagconstructie of stabiliteit ontlenen aan de hoofddraagconstructie.
Doorbuigingseisen In onze artikelen over verankering in hsb-binnenbladen, aanbrengen van dilataties in metselwerk en geveldragers in metselwerk, hebben wij al duidelijk gemaakt dat er eisen worden gesteld aan de maximale, bijkomende doorbuiging van binnenbladen en opvangconstructies. Het gaat dan zowel om situaties waar het metselwerk op een constructie geplaatst wordt als om situaties waar metselwerk ergens aan verankerd wordt. In deze situaties moet het risico op scheurvorming in het gemetselde buitenblad klein blijven. Daarom worden er eisen gesteld aan deze vervormingen. In de hoogte (verticaal) is dit 1/500 van de overspanning bij een verdiepingshoogte van circa 2,6 meter en dus maximaal 5 mm. In de breedte van het gevelvlak (horizontaal) is dit 1/1000 van de overspanning met een maximum van 4 mm.
Constructies van staal Deze eisen gelden ook voor de constructies van staal waar gevelmetselwerk aan verankerd of op aangebracht wordt. Een staalconstructie of onderdeel van staal waar gevelmetselwerk aan wordt verankerd, zoals borstweringssteunen of een secundaire constructie in de spouw, dient getoetst te worden aan deze eisen voor gevelmetselwerk. En dat geldt ook voor de staalconstructies waar het gevelmetselwerk op komt te staan of waar geveldragers aan komen te hangen.
Wanneer het metselwerk over meerdere verdiepingen stabiliteit ontleent aan een staalconstructie, dan moet ten aanzien van de bijkomende doorbuiging rekening gehouden worden met de vervorming over meerdere verdiepingen.
Vervorming en speciale constructieve aandacht
De maximaal toelaatbare vervorming van stalen en houten constructies is veel groter dan de vervorming die voor gevelmetselwerk acceptabel is. Zodoende dienen staalconstructies waar gevelmetselwerk aan verankerd of op aangebracht wordt, gecontroleerd en berekend te worden op basis van de maximaal toelaatbare vervormingen van het gevelmetselwerk. Verschillende stijfheden: gevelmetselwerk kan samenwerken met het binnenblad als de stijfheden van beide bladen ongeveer gelijk zijn. Als het binnenblad veel stijver is dan het gevelmetselwerk, zijn er ook geen problemen te verwachten. De situatie wordt anders als het binnenblad veel minder stijf is dan het gevelmetselwerk. Deze laatste situatie ontstaat bijvoorbeeld bij toepassing van stalen binnendozen of hsb-elementen in een staalconstructie. Kalkzandstenen binnenbladen in een staalconstructie zijn wel voldoende stijf voor een rechtstreekse verankering van het gevelmetselwerk, waarbij de kalkzandstenen wand goed verankerd moet zijn aan de staalconstructie.
In het geval van traditionele spouwmuurconstructies wordt de windbelasting op het gevelmetselwerk door middel van spouwankers overgedragen naar de achterconstructie. Dit hele principe is wel mede gebaseerd op maximale afstanden van de spouwankers, zodat een gelijkmatige belastingafdracht gaat plaatsvinden en het gevelmetselwerk gelijkmatig belast wordt. Zoals in de CUR-aanbeveling 71 is opgenomen, mag de grootste afstand tussen de ankers zowel in horizontale als in verticale richting niet meer bedragen dan 0,625 meter. De horizontale randafstand van de verankering mag niet groter zijn dan 0,2 meter.
Spouwankers voor borstweringssteunen en borstwerings- en dakrandsteunen Bij toepassing van stalen borstwerings- en dakrandsteunen moet rekening gehouden worden met de optredende vervormingen en de mogelijkheden voor een correcte verankering van het gevelmetselwerk. Vaak wordt er een standaard h.o.h.-maat opgegeven voor deze stalen steunen en wordt de verdeling van dilataties niet meegenomen bij de uitwerking. In het geval van een metselwerk binnen- en buitenblad dienen deze correct verankerd te worden. Het is mogelijk dat beide bladen onderling verankerd moeten worden met spouwankers én tevens aan de borstweringssteunen. Blijf er in dergelijke situaties op letten dat het verschil in vervorming tussen het buiten- en binnenblad altijd moet kunnen plaatsvinden en niet belemmerd wordt ter plaatse van de verankeringen. Dit geldt zowel voor het horizontale als het verticale verschil in vervorming.
Verankering van gevelmetselwerk d.m.v. spouwankers is een constructieve verbinding. Deze dient dus altijd volledig onderbouwd en berekend te worden en moet voldoen aan de eisen in de Eurocode, waarbij bij voorkeur met gecertificeerde producten gewerkt wordt. Over het algemeen zijn de staalconstructies waar gevelmetselwerk aan verankerd dient te worden van een andere staalkwaliteit dan wel verduurzaming, als de RVS A4 van de spouwankers. Het lassen van spouwankers op een staalconstructie kan leiden tot contactcorrosie en beschadiging van de verduurzaming van de staalconstructie. Het lassen van spouwankers op een staalconstructie dient exact op lagenmaat te gebeuren, hetgeen betekent dat het in het werk moet gebeuren. Het schieten van spouwankers op een staalconstructie elimineert niet de problematiek dat er contactcorrosie kan ontstaan. Daarnaast zijn er in de markt geen gecertificeerde, constructieve geschoten verbindingen. Het vast schieten van spouwankers met een ronde diameter is in principe ook niet mogelijk.
Er bestaan speciale spouwankers voor stalen kokers van borstwerings- en dakrandsteunen. Deze spouwankers kunnen in de hoogte meebewegen met het verschil in zetting van het binnen- en buitenblad en kunnen op de juiste hoogte in de lintvoeg worden geplaatst. Er zitten beperkingen aan deze spouwankers voor wat betreft spouwmaten en niet alle leveranciers hebben deze standaard in hun assortiment. Bij lange vlakken kan een spouwmaat kleiner dan 40 mm toegepast worden; dit dient projectspecifiek bekeken te worden.
Verankeringstechnieken en alternatieven
Verankering in hout: Het aanbrengen van houten regels op een staalconstructie is ook een mogelijkheid voor het bevestigen van gevelmetselwerk aan staal. Dit hout moet voldoen aan milieu-eisen in een spouwconstructie en aan constructieve eisen. Verankering in hout kan met gecertificeerde spouwankers. Het aanbrengen van houten elementen op een staalconstructie kan zodanig uitgewerkt worden dat deze volledig onderbouwd is.
Verticaal metselwerk Bij verticaal metselwerk is de buigtreksterkte minder groot dan bij horizontaal metselwerk bij een horizontale overspanning. Het vergroten van de sterkte van metselwerk kan met wapening, maar bij verticaal halfsteens verband is dat vaak niet mogelijk door ontbrekende doorgaande lintvoegen. Daardoor kan het nodig zijn om spouwankers dichter bij elkaar te plaatsen of extra dilataties toe te passen. Spouwankers en metselwerkwapening mogen niet in dezelfde voeg worden aangebracht.
Verankering in horizontale voegen Spouwankers dienen bij voorkeur in horizontale voegen in het metselwerk aangebracht te worden, omdat deze dan beter vol en zat gemetseld kunnen raken. Als horizontale verankering niet mogelijk is, kan men spouwankers in de verticale voegen aanbrengen, maar deze verticale voegen moeten dan volledig vol en zat gemetseld worden. Een goede hechting in de voegen is cruciaal zodat het verticale tegelverband geen scheuren vertoont onder belasting.
Samenvattend Het aanbrengen van gevelmetselwerk aan een staalconstructie is mogelijk, maar vereist aandacht voor stabiliteit, doorbuiging, verankering en spouwankers. Veel factoren moeten vroegtijdig in kaart gebracht worden om dure aanpassingen later te voorkomen. Een stevig fundament voor een dergelijk project ligt in een grondige uitgewerkt plan en tijdige samenwerking tussen betrokken partijen.
Sedumdak en groendak: opbouw en voordelen
De opbouw van een sedumdak bestaat uit verschillende lagen, die over elkaar heen worden gelegd. Het sedum is de bovenste laag en bestaat uit sedumplanten. De sedumdak draagt bij aan biodiversiteit, omgevingstemperatuur en waterbergende capaciteit, en kan de draagkracht van de dakconstructie beïnvloeden.
Groendak opbouw Een sedumdak is één van de makkelijkste manieren om een woning te verduurzamen en te vergroenen. Een groendak levert veel voordelen aan de lokale biodiversiteit, omgevingstemperatuur en waterbergende capaciteit. Met een sedumdak draagt u bij aan een klimaatbestendigere omgeving. Een sedumdak is vaak uitbreidbaar en zelf aan te leggen, mits de onderlaag en draagvermogen in orde zijn.
Sedumdak details Een sedumdak bestaat uit lagen vanaf de onderzijde: originele dakbedekking (bitumen of PVC), wortelwerend doek, drainagelaag, substraatlaag, vegetatielaag, en sedumplanten. Wortelwerend doek beschermt de dakbedekking tegen wortelindringing. Drainagelaag voert overtollig water af en verdeelt het gewicht. Substraatlaag voorziet in voedingsbodem; substraatrol is licht en kan water sneller vasthouden. Vegetatielaag bevat de sedumplantjes; verschillende soorten sedum zorgen voor een lang seizoenbeeld.
Zelf een Sedumdak aanleggen, hoe doe je dat? | TUINPLEZIER
Voordelen van een groendak Sedumdaken verbeteren de waterretentie, hebben esthetische waarde, dragen bij aan biodiversiteit en kunnen subsidies opleveren. Voor een succesvol sedumdak is kennis van de uitvoeringsdetaillering essentieel, waaronder draagkracht van de dakconstructie en de juiste uitvoering van drainagesystemen.
Tip: Laat de draagkracht van de dakconstructie door een constructeur vaststellen. Laat ook de uitvoeringsdetaillering bepalen naargelang helling en gewichtscapaciteit. Sedumdak systemen kunnen geleverd worden als voorbegroeide vegetatiematten of sedumcassettes, met opties voor verschillende aanlegmethoden (sprossen, matten, plugplanten). Een goede voorbereiding voorkomt latere problemen en verhoogt de duurzaamheid van het dak.
Praktische opleveringen en bestekservice
Groendak biedt als service de mogelijkheid om bestekteksten op maat aan te leveren, inclusief vraagstelling, tekeningen en details. Deze bestanden kunnen gedownload worden met bronvermelding âbron: groendak.nlâ.
- Beoordeling van dakbedekking en onderlaag op conditie en wortelvastheid.
- Keuze van drainagelaag en substraatlaag op basis van draagkracht en watermanagement.
- Selectie van sedummatten of plugplanten en keuze van vegetatietypen.
- Controle van montage en detailafwerking bij goten en randen.
tags: #detail #gevel #mossedum #dak #staalconstructie #metselwerk