Een vogelrijk dak kan prachtig zijn om te zien, maar het kan ook aanleiding geven tot overlast en schade wanneer dieren zoals steenmarter, vleermuizen, duiven en andere bewoners van het dakgebied hun intrek nemen in spouwmuren, onder pannen of in schoorstenen. In dit artikel gebruiken we uitsluitend de zinnen uit het provided draft die relevant zijn voor het onderwerp en proberen we een zo volledig mogelijk overzicht te geven van welke dieren u kunt tegenkomen, welke risico’s ze met zich meebrengen en hoe u verantwoord kunt handelen binnen de wet.
Steenmarter: slim, waakzaam en beschermde buur
Steenmarters zijn een marterachtige en familie van de otter, das, boommarter, bunzing, hermelijn en wezel. Hij heeft het formaat van een huiskat maar dan met veel kortere poten. Dit nachtelijk actieve roofdier past door een gat van 5 cm en kan sprongen maken van wel 1,5 meter. Door zijn grote aanpassingsvermogen komt hij in vrijwel alle leefgebieden voor, maar de laatste jaren wordt hij steeds meer in bewoonde gebieden gezien. Ze kunnen voor geluids- en stankoverlast of knaagschade zorgen in een woning, als zij een slaap- of nestplaats hebben gevonden op de zolder, in de spouwmuur of onder de dakbedekking. Ook willen ze nog wel eens onder motorkoppen van auto’s kruipen om een slaapplek te maken. Soms bijten ze daarbij de zachte leidingen van je auto stuk. Maar ze zijn ook nuttig! Zo jagen ze op ratten en muizen, en houden ze andere marters op afstand.
Steenmarters zijn in Nederland een bij wet beschermde diersoort die niet gevangen, gedood of verjaagd mag worden. De laatste jaren komen er bij onze dierenambulances veel meldingen binnen over steenmarters. Omdat de marter een beschermde status heeft, kunnen wij als Dierenbescherming niets doen met deze meldingen. Onze ambulancemedewerkers mogen marters niet weghalen, vangen of vervoeren. Ook vinden we dat we moeten leren samenleven met in het wild levende dieren en maatregelen moeten nemen die de overlast van in het wild levende dieren beperken, waarbij zij wel de ruimte krijgen om er te mogen zijn. Toch begrijpen we dat mensen of hun dieren soms last kunnen hebben van steenmarters. Mensen die liever geen steenmarters in of om hun huis willen, proberen ze vaak weg te jagen met licht of harde geluiden. Maar hier kunnen steenmarters aan gewend raken. Een marter zelf vangen, doden of verjagen mag al helemaal niet. Je kunt ze dus het beste preventief weren. Schakel een professional in.
Schakel bij voorkeur een professionele dierplaagbeheerser in voor advies voor je maatregelen treft. Zo voorkom je dat je onbedoeld de wet overtreedt door ze te verstoren of in te sluiten. Dichten van openingen. Zorg er in huis en op het dak voor dat alle openingen en kieren dicht zijn. Een gat van 5 cm is al genoeg voor een marter om doorheen te kruipen. Zorg ook dat het dakbeschot en de dakpannen niet opgetild kunnen worden. Minder toegankelijk maken. Omdat takken als brug gebruikt kunnen worden, kun je deze het beste snoeien, net als klimop en andere begroeiing. Om te verhinderen dat steenmarters in bomen of regenpijpen kunnen om het huis te bereiken, kun je boomkragen rondom de bomen en de regenpijpen vastmaken. Aangezien de steenmarter zo tegen een ruwe bakstenen muur naar boven kan klimmen, kun je deze het best glad maken met een gladde plaat. Auto binnen zetten. Probeer de auto in een garage of schuur te parkeren. Kan dit niet, parkeer dan de auto af en toe ergens anders of zet hem met de voorwielen in een plas. Auto ontoegankelijk(er) maken. De auto op kippengaas of een speciale anti-martermat parkeren werkt vaak ook goed; steenmarters lopen daar niet graag overheen. Tenslotte kan het helpen om het motorblok af te sluiten met raster- of kippengaas. Vermijd in ieder geval loshangende kabels en verstevig de kabels met kabelhulzen die bij veel garages verkrijgbaar zijn. Geur. Er zijn diverse producten beschikbaar die helpen om marters uit je woning of uit je auto te weren, zoals een speciale spray of een geurblokje dat een voor marters onaangename geur afgeeft. Alternatieve plek. Door alternatieve slaap- en nestplekken te maken, kiezen ze misschien minder snel voor je huis of auto.
Een steenmarter kan aanzienlijk lawaai maken, bij het binnenkomen in de woning kun je de dakpannen horen klapperen. Maar ook eenmaal in de woning kunt u een steenmarter horen lopen, krijsen en soms zelfs snurken. Wanneer u in het voorjaar overdag veel geluid hoort, dan kan het zijn dat er een nest met steenmarters aanwezig is. De jonge steenmarters laten zich wat vaker horen dan een volwassen steenmarter. Normaal gesproken hoort u de steenmarter meestal wanneer het donker wordt ’s avonds en vlak voordat het licht wordt in de ochtend. Dat zijn de 2 momenten die het meest door mensen wordt waargenomen. Behalve geluiden kunnen ook geuren en uitwerpselen wijzen op aanwezigheid; de uitwerpselen zijn worstvormig, soms gedraaid, meestal eindigend in een punt en laten vaak zien wat gegeten is. Steenmarters kunnen stankoverlast veroorzaken door de geur van hun prooien, latrines of hun eigen lichaamsgeur. De geur van een steenmarter is erg specifiek, mensen die weleens eerder te maken hebben gehad met een steenmarter herkennen het zo. Helaas is de geur niet goed te beschrijven waardoor u op basis van een paar kenmerken kunt bepalen of het ook echt om steenmarter gaat. Daarnaast kan een kadaverlucht ook wijzen op de aanwezigheid van een steenmarter, door de prooien die een steenmarter naar binnen neemt. In sommige gevallen wordt geuroverlast onterecht toegewezen aan de aanwezigheid van een steenmarter. Steenmarters kunnen vlekken op plafond of wanden veroorzaken door hun latrines of meegenomen prooien. Zeker bij systeemplafonds is dat vaak één van de eerste signalen die wijzen op aanwezigheid van een steenmarter.
Voordat er werkzaamheden tegen een steenmarter worden uitgevoerd, is het noodzakelijk om zeker te weten dat de overlast echt door een steenmarter wordt veroorzaakt. Soms kan overlast worden veroorzaakt door andere dieren, zoals muizen of vogels, en in die gevallen zal gericht optreden tegen steenmarters geen effect hebben. Het is dé nachtmerrie van iedere huiseigenaar, een steenmarter in het dak. Wij verjagen de steenmarter het huis uit en zorgen ervoor dat de toegangswegen worden afgesloten! We geven 5 jaar garantie op onze preventiewerkzaamheden. Wilt u weten wat wij voor u kunnen betekenen? Als u vermoedt dat er een steenmarter in uw woning aanwezig is, maak dan gelijk een afspraak met ons voor een volledige woninginspectie. U betaalt voor een steenmarterinspectie € 89,00 incl. btw. Dit tarief geldt voor de provincies Drenthe, Groningen en Friesland. Woont u in een andere provincie? Neem gerust contact op voor een vrijblijvende prijsopgave. Tijdens de inspectie gaan we kijken of er een steenmarter aanwezig is, en zo ja, wat er dan voor nodig is om uw woning te beschermen.
Vleermuizen en andere vliegende gasten
Vleermuizen in huis zijn geen uitzondering, vaak merk je zelfs niet dat ze er zijn. Ze zoeken veilige schuilplaatsen met een kleine ingangsopening. Onder een dakpan is het ideaal voor een vleermuis, maar ook in spouwmuren, rolluikkasten en achter gevelplanken brengen ze graag de nacht door. Geen paniek als ook jouw huis bezocht wordt door één of meer vleermuizen: ze zijn dé perfecte biologische insectenverdelgers! Bovendien maken ze niets stuk, brengen ze geen materiaal mee naar binnen en zijn hun uitwerpselen droog en geurloos - makkelijk op te vegen dus. De meeste vleermuizen eten ’s nachts en rusten overdag; ze slapen ondersteboven hangend aan hun achterpoten en kunnen snel wegvliegen als er gevaar dreigt. Een hangende vleermuis doet bij gevaar zijn poten snel van het slot af om makkelijk weg te vliegen. Voor extra veiligheid hangen vleermuizen op plekken waar vijanden niet makkelijk bij komen. Een grot, ruïne of zolder is een goede hangplek voor vleermuizen. Ze vormen een belangrijke natuurlijke insectenbestrijder en zijn beschermd - beperkingen en regelgeving gelden sterk.
Andere dieren die het dak kunnen bewonen
Duiven en andere vogels bouwen soms nesten onder dakpannen, in schoorstenen of dakgoten, wat verstoppingen en lekkages kan veroorzaken. Vogeloverlast staat vaak los van menselijke gezondheid, maar de aanwezigheid van vogeluitwerpselen kan schade opleveren aan dakbedekking. Daarnaast kunnen muizen via kleine openingen hun weg naar de zolder vinden; zij knagen aan kabels, isolatiemateriaal en hout, wat brandgevaar en warmteverlies kan opleveren. Ook ratten kunnen zich onder de dakpannen nestelen in koudere maanden.
Knaagdieren en marters maken nesten van isolatiemateriaal en bijten in bedrading. Dat zorgt niet alleen voor warmteverlies, maar ook voor gevaarlijke situaties zoals kortsluiting of zelfs brand. U hoort geritsel, geknaag of zelfs geschreeuw boven uw hoofd. Daarnaast veroorzaken uitwerpselen en nestmateriaal geurhinder en vervuiling. Een lekkend dak door een verstopt regenafvoerpunt of blootliggende kabels door geknaag: de gevolgen kunnen ernstig zijn. En vaak blijft het lang onopgemerkt totdat er serieuze schade ontstaat.
Natuur in de stad: vogels en andere bezoekers als kansen voor biodiversiteit
Een ooievaar zoekt mogelijk zijn nest op een hoge plaats met vlakke ondergrond en een weids uitzicht. Als je in een gebied woont waar ooievaars broeden, kan je een nestpaal plaatsen om koppels te lokken. Scholeksters nestelen graag op het dak; in Nederland zijn er speciale maatregelen en nestvoorzieningen ontwikkeld, zoals de vogelnestschaal en groen dak als alternatieve nestplek. Een paar vierkante meter kan al genoeg zijn; denk aan ondiepe waterbakjes en verhoogde dakranden om nesten te ondersteunen en veiligheid te bieden.
Kauwen nestelen vaak in schoorstenen; om dit te voorkomen kun je een metalen rooster plaatsen op de rookgaten met mazen van niet groter dan 3 cm. Voor een grondige preventie is regelmatige dakonderhoud en reiniging belangrijk om schouwbrand en CO-vergiftiging te voorkomen. Het is verstandig om te starten met preventie in de winter wanneer veel mensen stoken; bij aanwezigheid van kinderen kun je beter wachten tot na de feestdagen.
Praktische stappen voor een diervriendelijke dakveiligheid
- Inspecteer en sluit openingen en kieren; een gat van 5 cm is al voldoende voor een marter.
- Snoei takken en verwijder begroeiing die als brug kunnen dienen naar het dak.
- Beveilig regenpijpen en bomen met boomkragen.
- Parkeer auto's in een garage of sluit het motorblok af met rasters of gaas.
- Gebruik geurige repellents en laat alternatieve slaap- en nestplekken achter voor dieren die anders het huis kiezen.
- Laat bij twijfel een erkend ecologisch adviesbureau of bestrijdingsexpert meekijken voor een diervriendelijke aanpak volgens de wet.
Praktische voorbeelden en tips uit de field reality
De tekst beschrijft hoe professionals laten zien dat het sluiten van toegangspunten en het geven van ruimte aan marters en vleermuizen essentieel is: “Wij zijn CPMV-gecertificeerd en daarmee vakbekwaam op het gebied van plaagdieren en houtaantastende organismen. Wij werken preventief: We lossen het huidige probleem voor u op en zorgen ervoor dat nieuwe problemen in de toekomst worden voorkomen. Wij zijn transparant: Als nuchtere Noorderlingen houden wij van transparantie. Wij zijn klantvriendelijk: We pakken onze werkzaamheden graag zelf op en betrekken hierbij zo min mogelijk derde partijen.”
Bij twijfel over aanwezigheid van een steenmarter kunt u een woninginspectie laten uitvoeren; de kosten en duur variëren per regio. Een professionele inspectie helpt om vast te stellen of er daadwerkelijk sprake is van een steenmarter of andere oorzaken zoals muizen of vogels die schade veroorzaken.
Verhalen vanuit de natuur: vogels die graag op het dak wonen
Sommige vogels broeden graag in daken of schoorstenen; zo kan de scholekster in stedelijke gebieden een populatie opbouwen met behulp van nestvoorzieningen op daken en balkons. Het beschermen van deze vogels kan bijdragen aan biodiversiteit in de stad, maar vereist wel ontwerpkeuzes die veilig zijn voor zowel dieren als mensen.