Een dilatatievoeg dicht je met een blijvend elastische kit die beweging opvangt zonder te scheuren. De dilatatie betekenis is eenvoudig: het is een bewust aangebrachte voeg die beweging in een constructie opvangt. Materialen zoals beton, metselwerk en cementdekvloeren zetten uit en krimpen door temperatuurverschillen en belasting. Belangrijk: een dilatatievoeg mag nooit star worden afgewerkt. Voor een kit voor dilatatievoeg gebruik je een hoogwaardige, elastische gevel- of vloerkit. Een dilatatievoeg buitenmuur krijgt veel te verduren. Goedkope siliconenkit uit de bouwmarkt is meestal niet geschikt voor structurele dilataties.
Bij geveltoepassingen is een kit met een bewegingsklasse rond 25 procent doorgaans voldoende. Bij vloeren speelt naast beweging ook mechanische belasting een rol. Hier moet de kit niet alleen elastisch zijn, maar ook slijtvast. Daarnaast is de juiste voegdiepte cruciaal. Een dilatatievoeg mag niet volledig massief gevuld worden. Een dilatatievoeg dichten doe je zorgvuldig. Rugvulling zorgt ervoor dat de kit alleen aan de zijkanten hecht en de voeg kan werken.
Dilatatie: wat is het en waarom is het nodig?
Dilatatie is de methode om het werken van de buitenmuur op te vangen door het aanbrengen van een aantal open voegen of met een indrukbaar materiaal gesloten voegen (zwelband of kit op een flexibele rugvulling). Omdat spouwmuren gevoeliger zijn voor uitzetten en krimpen dan vroeger massieve muren is het aanbrengen van dilatatievoegen bijna altijd noodzakelijk, zeker voor grotere oppervlakken. Door aangrijpende belastingen op de gevel en vervorming door temperatuurverschillen kunnen scheuren ontstaan. Dilatatievoegen voorkomen deze scheuren. Zowel verticaal als horizontaal kan de gevel vervormen.
Ook temperatuurverschillen tussen buiten- en binnenblad van een spouwmuur spelen een rol. Daarnaast kunnen verschillen in uitzettingscoëfficiënten bij diverse materialen in de gevel vervormingen veroorzaken. Met aangrijpende belastingen wordt bedoeld kruip van vloeren en steunpuntverzakkingen waardoor het dragende binnenblad meer vervormt. De verbindingen tussen buiten- en binnenblad moeten zo gering mogelijk zijn.
Typen dilatatievoegen en wanneer te kiezen
- Koude voegen: open voor geringe krimpspanning, vaak in dragende wanden op gefundeerde ondergrond. Voor bakstenen voegen bedraagt de voegbreedte meestal ca. 1 mm.
- Open dilatatievoegen: ontstaan met behulp van 5 mm aluminium- of kunststof strips; rotbestendige schuimband kan ook worden toegepast. Toepasbaar bij metselwerk in baksteen, cellenbeton en kalkzandsteen; voegbreedte bij baksteen meestal 5 mm.
- Gesloten dilatatievoegen: gevulde bewegingsvoegen van circa 10 mm die in twee richtingen vervormingen toelaten. hier wordt vaak terugliggende kit op foamkoord toegepast als rugvulling.
Horizontale dilatatievoegen kunnen bijvoorbeeld toegepast worden bij betonnen galerijen. Een dilatatievoeg kan ook horizontaal zijn toegepast in vloeren waar een dilatatieprofiel of waterdichte kit vereist is. Dilatatievoegen in laminaat of vloeren met vloerverwarming vereisen speciale aandacht; in veel gevallen wordt daar een combinatie van profiel en kit toegepast.
Dilatatieprofielen en afdichtingen
Dilatatieprofielen met een gladde inlage zijn geschikt voor gebruik in ziekenhuizen; waterdichte dilatatieprofielen worden toegepast bij parkeergarages en industriële gebouwen. Dilatatievoegen komen ook voor bij parketvloeren om het parket uit te kunnen zetten of te laten krimpen bij temperatuurveranderingen. Dilatatievoegprofiel vangt bewegingen van de vloer op en vormt een overgang naar een andere vloer zonder overgangsverschillen. Profielen kunnen van aluminium of staal zijn; staal biedt vaak meer sterkte en duurzaamheid, maar aluminium is goedkoper.
Belangrijk bij profielkeuze is of het profiel bestand is tegen vocht; roestvrij staal (RVS) is corrosiebestendig en behoudt uiterlijk langer. Voor een goede afdichting wordt vaak gekozen voor een dilatatiekit. Dilatatiekit wordt ingespoten vanuit de bovenkant van de voeg; soms blijft de voeg gedeeltelijk gevuld met kunststofschuim als rugvulling. Rugvulling dient als ondersteuning voor de kit en moet ca. 50% groter zijn dan de breedte van de voeg zodat oneffenheden worden overbrugd.
Dilatatievoeg in bestaande metselwerk: werkwijze stap-voor-stap
- Inspecteer de dilataties en bepaal de bewegingen die moeten opgevangen worden. Houd rekening met horizontale en verticale dilataties.
- Verwijder oud voegmiddel op een wijze die geen schade aan het metselwerk veroorzaakt; reinig de randen grondig.
- Plaats rugvulling op maat met voldoende dikte zodat de kit alleen aan de zijkanten hecht en de rugvulling de juiste ondersteuning biedt.
- Breng de juiste kit aan met voldoende elasticiteit en slijtvastheid; laat het product de beweging opvangen zonder te scheuren.
- Controleer de voegdiepte en zorg ervoor dat de voeg niet volledig massief gevuld wordt; laat ruimte voor beweging en waterdicht afdekken.
- Werk eventueel af met voegband of dilatatieband waar nodig; injecteer geen filler die beweging verhindert.
- Verwerk afwerking in overeenstemming met de buitenschil en zorg voor luchtdichtheid; gebruik indien nodig een samendrukbare schuimband in de dilatatievoeg.
Preventie en onderhoud
Twijfel je over de juiste kit voor jouw toepassing? Kies dan een product met hoge elasticiteit en bewezen gevel- of vloerprestaties. Zo blijft de voeg duurzaam, waterdicht en scheurvrij. Een dilatatievoeg vereist periodieke inspectie en onderhoud, bijvoorbeeld elke twee jaar, om vuil en vochtophoping te voorkomen en de werking te waarborgen.
Dilatatie en onderhoudsplanning
Een dilatatieplan is een overzicht waarin wordt aangegeven waar en hoe de verschillende dilataties worden aangebracht. Dit plan moet tijdig vóór de uitvoering van het metselwerk op de bouwplaats zijn. Het bevat tekeningen van gevelaanzichten, plattegronden en doorsneden met kenmerkende geveldetails, plus aandachtpunten voor bouwfysische en bouwtechnische dilataties. Een dilatatievoeg wordt ook wel een uitzetvoeg genoemd.
Daarnaast zijn er allerlei referenties en documentatie beschikbaar van KNB Bouwkeramiek, Wienerberger, Arcas en anderen die richtlijnen geven voor ontwerp en uitvoering van dilataties in gevelmetselwerk. De juiste uitvoering voorkomt scheuren en verlies van luchtdichtheid bij de bouwschil.
Praktische aandachtspunten en veelgestelde vragen
- Bij gevels met buitengevel, windbelasting en temperatuurverschillen is het essentieel om dilataties correct aan te brengen en de juiste breedte te kiezen.
- De afstand tussen dilataties hangt af van geveltype, oppervlak, belasting en oriëntatie van de gevels; een gangbare richtlijn is maximaal 12 meter tussen dilataties bij gevels, met aanpassingen afhankelijk van koppen, hoogte en bezonning.
- Bij vloeren met vloerverwarming moet dilatatie altijd samen met profiel of specifieke kit worden toegepast zodat beweging warmte- en koudebelasting kan opvangen.
tags: #dilatatie #inzagen #metselwerk