De Tragische Dood van Lizan Freijsen
Met diep verdriet moeten we melden dat kunstenaar Lizan Freijsen op 15 februari plotseling is overleden na een noodlottig fietsongeluk. Freijsen, geboren in 1960, liet een indrukwekkende erfenis na in de wereld van de textielkunst.
De Ontdekking van Tuften als Kunstvorm
Toen Freijsen in 2008 voor het eerst in aanraking kwam met de techniek van het tuften, voelde ze aanvankelijk weerstand. Tuften werd destijds nog niet algemeen erkend als een kunstzinnige techniek. Desondanks uitte haar gedrevenheid zich in een vruchtbare samenwerking met het TextielLab.
Samenwerking met het TextielLab
Tuftexpert Hester Onijs beschrijft de samenwerking als volgt: "Tijdens deze samenwerking kwam Lizan geregeld naar Tilburg om de vorderingen van haar tuftprojecten te bespreken. Dan sprak ze haar bewondering uit over de manier van opbouw in de overgangen en kleurverlopen." Tuftexpert Karen Zeedijk voegt daaraan toe: "We hebben altijd heel fijn met Lizan samengewerkt. Haar zorgvuldige kleurkeuzes, kennis over de techniek en prettige manier van communiceren zorgden daarvoor."
Eén van haar eerste textielwerken werd aangekocht door het TextielMuseum en is sindsdien onderdeel van de vaste collectie. Dit werk, bestaande uit vier vloerobjecten uit de serie ‘Muurschotelkorstmos’ (2009), is geïnspireerd op foto's van schimmels en korstmossen die Freijsen in Frankrijk maakte. De zachte, subtielgekleurde grillige vormen leggen haar onderzoek, maakavontuur en ontdekkingstocht vast.
Laatste Projecten en Erkenning
Op dit moment wordt een werk van Freijsen in het TextielLab voltooid, bestemd voor het Artis Groote Museum in Amsterdam. Freijsens toewijding aan haar werk en haar bijdrage aan de tufttechniek, die nu een volkomen geaccepteerde en gewilde techniek in de kunst is geworden, zullen altijd worden herinnerd.
Een van haar werken is een verbeelding van hoe vocht, schimmels en mossen beeldende taferelen vormen die onze leefomgeving binnendringen. Freijsen gaf hiermee weer hoe vlekken plekken worden. Dit vloerkleed tuftte Freijsen voor een Amerikaanse verzamelaar en de realisatie ervan duurde ruim vier maanden, waarmee het het grootste handgetufte vloerkleed uit het TextielLab werd.
Een ander indrukwekkend kleed, bestemd voor de entreehal van de wereldzadenbank in Oslo, Noorwegen, is ontworpen naar een tekening van zaden en een rand van mossen, de eerste planten op het land.
De Nalatenschap van Kunstenaars: Uitdagingen en Oplossingen
Het beheer van de nalatenschap van kunstenaars na hun overlijden brengt aanzienlijke uitdagingen met zich mee. Dit thema komt aan bod in een workshop over Artist’s Legacy Planning, georganiseerd door The Institute for Artists’ Estates.
Omgaan met een Artistieke Erfenis
Kinderen van beroemde kunstenaars, zoals Ben en Sacha Bowling, de zonen van Frank Bowling, ervaren de uitdaging om samen met hun vader zijn nalatenschap te beheren. Met een belangrijke solotentoonstelling van Frank Bowling in Tate Modern op komst, wordt de noodzaak om een koers te bepalen voor zijn nalatenschap steeds groter.
De workshop in Berlijn brengt internationale deelnemers samen, voornamelijk kinderen en kleinkinderen van kunstenaars, om te leren over testamenten, copyright, fiscaliteit en rechtsvormen. Juristen, conservatoren en experts delen hun kennis en ervaringen.
Het Belang van een Gestructureerd Nalatenschapbeheer
Loretta Würtenberger, medeoprichter van The Institute for Artists’ Estates, benadrukt het belang van een onderscheid tussen de kunstenaar, zijn oeuvre en zijn nalatenschap. "De kunstenaar is niet identiek aan zijn oeuvre. Zijn werk gaat een eigen leven leiden zodra het de studio verlaat." Een nalatenschap vereist management en structuur, vergelijkbaar met het aanbrengen van overzicht in chaos.
De rol van familie in het beheer van een nalatenschap is complex. Kinderen, vaak al in de veertig of vijftig, moeten zich verhouden tot het werk en de geschiedenis van hun ouders. Soms hebben zij in hun jeugd moeite gehad met de intense focus van hun ouders op hun werk. Het beheren van een nalatenschap vraakt betrokkenheid, maar ook emotionele afstand.
Voorbeelden van Nalatenschapsbeheer
De Stichting Arp, die de nalatenschap van beeldhouwer Hans Arp beheert, revitaliseerde zijn oeuvre door een showroom in Berlijn te openen, gul uit te lenen aan musea en wetenschappelijk onderzoek te stimuleren. Dit leidde tot hernieuwde publieke belangstelling en stijgende prijzen voor zijn werk.
Miriam Windhausen, kunsthistoricus, begeleidt erfgenamen bij het beheer van hun geërfde kunst. Ze benadrukt het belang van inventarisatie en het leggen van contacten met musea en galeries voor schenkingen of verkoop. Het opnemen in een museumcollectie wordt gezien als "de hoofdprijs".
De nalatenschap van Mark Kolthoff, een kubist, omvat schilderijen, tekeningen en collages. Zijn zoon Kees Kolthoff, hoewel hij zijn vader hielp met zakelijke aspecten tijdens zijn leven, ervaart na diens overlijden de last van het beheren van de collectie. Schenkingen aan het Joods Museum zijn een voorbeeld van hoe deze werken een nieuw onderkomen vinden.
De nalatenschap van Corrie de Boer, een textielkunstenares, is opgenomen in de collecties van het Stedelijk Museum in Amsterdam en het TextielMuseum in Tilburg. Naast haar textielwerk, liet ze ook een aanzienlijke hoeveelheid tekeningen na.
De non-profitorganisatie Onterfd Goed helpt bij het herbestemmen van collecties, waarbij objecten verkocht of gedoneerd worden. Dit biedt een uitkomst wanneer musea terughoudend zijn met schenkingen en erfgenamen geen geschikte bestemming kunnen vinden.
De Rol van Musea en de Kunstmarkt
Musea zijn voorzichtiger geworden met schenkingen, met een grotere focus op hergebruik, circulariteit en duurzaamheid. De “percentageregeling” en de Beeldende Kunstenaars Regeling (BKR) hebben in het verleden geleid tot een groot aanbod aan nalatenschappen.
Het Mondriaan Fonds merkt een toename in vragen over financiering van kunstnalatenschappen, zowel van musea die willen aankopen als van kunstenaars die beherende instituten zoeken. Echter, het budget is ontoereikend om alle waardevolle naoorlogse nalatenschappen aan te kopen.
Beschadiging en Vernieling van Kunstwerken
Kunstwerken zijn door de geschiedenis heen doelwit geweest van vandalisme, protest en zelfs onopzettelijke beschadiging, wat leidt tot discussies over de bescherming van cultureel erfgoed.
Iconische Kunstwerken onder Vuur
De Nachtwacht: Meerdere Aanvallen
Rembrandts meesterwerk, de Nachtwacht, is meerdere keren het doelwit geweest. In 1911 werd het aangevallen met een schoenmakersmes door een verbitterde zeeman. In 1975 bracht een werkloze docent met een broodmes twaalf sneden toe aan het doek. In 1990 werd zwavelzuur op het schilderij gespoten, wat gelukkig alleen het vernis aantastte door snel ingrijpen.
Barnett Newman's 'Who’s Afraid of Red, Yellow and Blue III'
In 1986 sneed een kunstenaar, Gerard Jan van Bladeren, met een stanleymes vier horizontale en vier verticale incisies in dit werk, uit frustratie met abstracte kunst. Van Bladeren keerde in 1995 terug naar het Stedelijk Museum en vernielde een ander werk van dezelfde kunstenaar.
Andy Warhol's Werk Vernield door Date
Een vrouw, Lindy Lou Layman, vernielde een Warhol ter waarde van vier ton na een ruzie met haar date, advocaat Anthony Buzbee. Ze trok schilderijen van de muur en goot er rode wijn overheen.
Nieuwe Kunstvormen door Vernietiging
Soms kan de vernietiging van kunst leiden tot nieuwe artistieke uitingen. Robert Rauschenberg kreeg toestemming van Willem de Kooning om een van diens tekeningen uit te gummen en te presenteren als kunstwerk, wat resulteerde in 'Erased De Kooning'.
Onopzettelijke Beschadigingen
Het werk 'Gazing Ball (Perugino Madonna and Child with Four Saints)' van Jeff Koons werd per ongeluk beschadigd toen een bezoeker te dichtbij kwam en de glazen bol aanraakte, die vervolgens barstte.
Moderne Vormen van Protest
Klimaatactivisten gebruiken soms lijm of etenswaren om aandacht te vragen voor klimaatverandering, door zich vast te plakken aan kunstwerken of hun omgeving. Extinction Rebellion voerde ook acties om musea aan te sporen hun banden met sponsors te verbreken.
De Intimiteit van Kunst en Herinnering
Kunst kan een krachtig middel zijn om herinneringen levend te houden en om te gaan met verlies.
Job Koelewijn's '1929-1992'
De sculptuur van een opgestijfde, zwart gekleurde mannenonderbroek, getiteld '1929-1992', van Job Koelewijn, is een indringende herinnering aan zijn vader. Het werk confronteert de kijker met rituelen rondom de dood en het kwetsbare lichaam.
Verstopte Werken van Renée Stotijn
Na het overlijden van kunstenares Renée Stotijn vonden haar dochters duizenden verborgen kunstwerken in haar huis. Deze ontdekking, waaronder schetsboeken, aquarellen en olieverfdoeken, leidde tot een expositie in de Beurs van Berlage, een plek met een speciale betekenis voor de familie.