Wanneer u dieren bezit, krijgt u vroeg of laat te maken met het feit dat dit dier overlijdt. Landbouwdier of gezelschapsdier?
Allereerst moeten we het onderscheid maken tussen een gezelschapsdier en een landbouwdier. Landbouwdieren We spreken hier enkel over landbouwdieren van particulieren. Landbouwdieren van particulieren (dus zonder mestbankaangifte) worden gratis opgehaald en verwerkt door Rendac.
Vanaf 1 maart 2021 wordt er bij de paarden een onderscheid gemaakt tussen een paard gehouden als gezelschapsdier of als landbouwdier. De juiste regels omtrent de financiering van de ophaling en verwerking worden vermeld op de pagina over de krengenfinanciering.
Een aantal recyclageparken zijn vergund en erkend voor het tijdelijke opslaan van overleden gezelschapsdieren van particulieren. In Vlaanderen zijn er een aantal IHM geregistreerd die overleden gezelschapsdieren komen ophalen en verder afvoeren naar een verwerker. Overleden dieren kunnen rechtstreeks gecremeerd worden in een crematorium. Tot voor de VLAREM wijziging van 3 mei 2019 (gepubliceerd 1 oktober 2019) mochten er in een dierencrematorium enkel overleden gezelschapsdieren gecremeerd worden. Door deze VLAREM wijziging wordt het echter ook toegelaten andere dieren dan gezelschapsdieren (vb. paarden, kleine landbouwhuisdieren …) te cremeren.
- Vlaanderen beschikt over een goed uitgebouwd inzamel- en verwerkingsnetwerk voor dode landbouwhuisdieren, dat deels door de Vlaamse overheid wordt gefinancierd. Dit blijft het eerstelijns inzamelsysteem voor dode landbouwhuisdieren.
- In Vlaanderen is er ook de mogelijkheid om gezelschapsdieren te begraven op een dierenbegraafplaats. Vaak vragen de eigenaars ook of ze hun overleden dier in de tuin mogen begraven. Het overleden dier mag max. …
Voor levende en dode dieren gelden wettelijke meldingen en registraties. Om meldingen te doen moet u de verblijfplaats van de dieren registreren, een verblijfplaats noemen wij locatie en deze krijgen allemaal een Uniek Bedrijfsnummer (UBN). Als u één of meer varkens houdt moet u verplaatsingen binnen 2 werkdagen doorgeven aan een databank. Zaterdag, zondag en erkende feestdagen tellen niet mee als werkdag. De dag van de gebeurtenis, bijvoorbeeld datum afvoer, is dag 0. De melding moet dan uiterlijk op werkdag 2 binnen zijn.
U meldt alleen de aanvoer en de afvoer, ook van dode dieren. De geboorte van biggen hoeft u niet door te geven aan een databank. Voor het melden van dode dieren kunt u ook een databank machtigen. Zij halen dan de gegevens van deze dieren op bij het destructiebedrijf. Heeft u vragen over deze machtiging? Wij controleren uw meldingen. Ontbreekt er een melding? Of vinden wij een afwijking? Dan ontvangt u van ons een brief. In deze brief leest u om welke meldingen het gaat en hoe u die kunt herstellen. U heeft dan 2 weken de tijd om de melding te doen of te herstellen.
Daarnaast zijn er kosten en Tarieven beschikbaar op de pagina Tarieven varken. Controleer regelmatig de status van uw meldingen bij de databank. U bent zelf verantwoordelijk voor uw registratie, ook als u iemand anders gemachtigd heeft om de meldingen voor u te doen. Dit geldt ook als u meldt via een bedrijfsmanagementsysteem.
Bedrijfsregister en vervoersdocumenten
Ieder varkenhouder moet veranderingen in het aantal varkens bijhouden. Ook moet u de geboortegegevens bijhouden. Dit noemen wij een bedrijfsregister. Dit mag u op papier of digitaal doen. Noteer in het bedrijfsregister ook het verlies van een oormerk. Een vervoersdocument heeft u nodig om dieren aan- of af te voeren. Een vervoersdocument is onderdeel van het bedrijfsregister en vraagt u aan bij een databank. Meldt u de gegevens vóór het vervoer en kunt u dit digitaal laten zien?
Dode dieren: procedures per type dier
Dode huisdieren kun je naar de milieustraat brengen of naar sommige dierenartsen. Bij de dierenarts kunnen er kosten aan verbonden zijn. Ook kun je je huisdier laten cremeren of laten begraven op een dierenbegraafplaats. Begraven in eigen tuin mag, maar in verband met risico's voor volksgezondheid, veiligheid en milieu moet dat wel diep (minstens 75 centimeter). Je kunt via een dierdonorcodicil je huisdier ook doneren aan de universiteit. Hiermee red je het leven van een proefdier. Meer informatie op www.proefdiervrij.nl.
Voor landbouwhuisdieren die ook als hobbydieren gehouden worden (paarden, koeien, schapen, varkens en geiten) gelden andere regels. Deze moet je aanmelden bij destructiebedrijf Rendac (www.rendac.com), die het dier dan komen ophalen voor gecontroleerde afvoer. Vind je buiten een dode vogel? Meld dit via de meldkamer van de dierenambulance. Voor dode vogels kun je ook contact opnemen met het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC).
Wanneer u dieren bezit, moet u er alles aan doen om dierziekten buiten uw bedrijf te houden. Dierziekte melden gebeurt bij het Landelijk meldpunt dierziekten van de NVWA. De NVWA waarschuwt eerst. Als u niet doet wat u moet doen en er komt een uitbraak dan kan de NVWA u zwaar straffen. Voor varkens geldt regelmatig bloedmonitoring door erkende laboratoria met bewaartijd van uitslagen in uw administratie.
Dode dieren: ophalen, onderzoeken en bewaren
Dode landbouwhuisdieren laten ophalen door Rendac. U moet binnen 1 werkdag een melding doen bij Rendac; de kadaverophaaldienst haalt het kadaver de eerstvolgende werkdag op. Verdachte dode dieren (kadavers) laten onderzoeken door de Gezondheidsdienst voor Dieren (GD). Meld dit zo snel mogelijk aan de ophaaldienst selectiemateriaal; de GD haalt de dieren op bij uw boerderij of dierenartsenpraktijk. Let op: naast melding bij GD, moet u verdachte dode dieren ook binnen 1 werkdag melden bij Rendac voor afvoer na onderzoek van GD.
Regels voor bewaren van dode dieren: sommige kadavers mag u een aantal dagen bewaren met een vast ophaaldag afspreken. Kleine kadavers tot 25 kg en kadavers van varkens tot 200 kg mogen maximaal 2 weken worden bewaard bij max 10 ºC. Kadavers van pluimvee tot 4 weken bij max 5 ºC. Overige kadavers mag u niet bewaren. Dode dieren in water meld u bij het waterschap. Dode dieren langs de weg meld u bij de gemeente of dierenambulance.
Bij brand in een stal: meld kadavers aan Rendac, eventueel asbestvrij-verklaring bij verontreiniging met asbest. Rendac coördineert de afvoer; indien scheiding niet mogelijk is, zoekt Rendac naar andere mogelijkheden. Kosten voor het verwijderen en verwerken van kadavers zijn vastgesteld in de Staatscourant.
Specifieke meldroutes en dierencategorieën
Gewonde of dode ree: waarschuw de politie; zij schakelen de valwildcoördinator in. Voor hobbydieren gelden dezelfde eisen als voor landbouwhuisdieren; het is verboden om dode hobbydieren te begraven. Voor het verwijderen van dode hobbydieren geldt Rendac als erkende leverancier. Paarden hebben een uitzondering: verbranding in een erkend huisdierencrematorium is toegestaan.
Voorts vindt u in de regelgeving uitgebreide informatie over wapening van ophaal-/verwerkingsprocessen en de rol van NVWA bij dierziekten en meldingen.
| Onderwerp | Belangrijkste regel | Wie moet melden |
|---|---|---|
| Verplaatsingen binnen 2 werkdagen | Dag 0 is datum afvoer; melding uiterlijk werkdag 2 | Varkenshouder |
| Bedrijfsregister | Registratie aantal varkens en geboortes; oormerk verlopen | Varkenshouder |
| Ophalen kadavers | 1 werkdag melden bij Rendac; eerstvolgende werkdag ophalen | Veehouder of dierenarts |
De regels voor de herenverdeling van kosten en de exacte tarieven staan beschreven op de relevante pagina’s en in de officiële publicaties. Dood kadaverbeheer is cruciaal voor volksgezondheid, veiligheid en milieu, en vereist zorgvuldige naleving van de meldings-, opslag- en verwijderingsprocedures.