Geplaatst op -, bijgewerkt Update 28/12/2023: Het demissionair kabinet komt met een tijdelijke oplossing op korte termijn. De minister verwacht dat deze kortetermijnoplossing vanaf februari 2024 ingaat, zodat spouwmuurisolatie in het voorjaar weer mogelijk is, mits dit natuurvriendelijk gebeurt. Deze oplossing is maximaal drie jaar geldig of tot er een SMP of pre-SMP is.
Huiseigenaren kunnen snel weer hun spouwmuur laten isoleren zonder dat daarvoor ecologisch onderzoek nodig is. Begin november wordt er meer duidelijk. Wel moet er natuurvriendelijk geïsoleerd worden. Dit liet demissionair minister Hugo de Jonge weten. Vereniging Eigen Huis riep het kabinet eerder op tot een kortetermijnaanpak en is blij dat er nu een oplossing komt.
Vereniging Eigen Huis heeft eerder moeten besluiten om te stoppen met haar ledendienst voor spouwmuurisolatie. Dit vanwege een uitspraak van de Raad van State waarin duidelijk werd dat ecologisch onderzoek vereist is voorafgaand aan spouwmuurisolatie. Daarom riep de vereniging op om snel met een kortetermijnoplossing te komen. De vereniging is blij dat de overheid nu met een voorgesteld plan komt. Binnenkort mogen huiseigenaren weer hun spouwmuur laten isoleren zonder dat daarvoor ecologisch onderzoek nodig is. De spouwmuur moet wel natuurvriendelijk geïsoleerd worden.
Vereniging Eigen Huis raadt huiseigenaren aan om nu al natuurvriendelijke maatregelen te treffen, zodat zij zodra het weer kan hun spouwmuur kunnen isoleren. Zo komen zij niet in de knel met de natuurkalender en zitten zij er deze winter nog warm bij. De kosten voor het nemen van deze maatregelen moeten volgens de vereniging volledig gesubsidieerd worden. De kortetermijnaanpak geldt voor de komende drie jaar. In die tijd kunnen gemeenten een ecologisch gebiedsonderzoek (SMP) doen. Na die drie jaar kunnen huiseigenaren op basis van toestemming, verleend door de provincie, hun spouwmuur isoleren. Vereniging Eigen Huis vindt dat alle huiseigenaren de garantie moeten krijgen dat hun gemeente ook via deze methode gaat werken. Daarom moeten de kosten voor het uitvoeren van die gebiedsonderzoeken voor gemeenten volledig worden vergoed. Dit mag niet ten koste gaan van gelden die bedoeld zijn om slecht geïsoleerde woningen te isoleren.
Natuurvriendelijk isoleren en de natuurkalender
Bij natuurvriendelijk isoleren moet aan de hand van de natuurkalender maatregelen worden genomen. Huiseigenaren zijn verplicht om exclusion flaps te plaatsen. Dit zorgt ervoor dat vleermuizen nog wel naar buiten kunnen vliegen, maar de spouwmuur niet meer in kunnen. Ook moeten er alternatieve verblijfplaatsen komen voor de dieren. De natuurkalender geeft ook aan wanneer er geïsoleerd kan worden. Huiseigenaren mogen de woning alleen laten isoleren door een bedrijf dat is opgeleid voor natuurvriendelijk isoleren.
Vleermuizen in de spouw: regels en ecologisch onderzoek
Vleermuizen in de spouw? Niet zomaar isoleren. Je mag je spouwmuur niet zomaar isoleren als er vleermuizen in de spouwmuur zitten. In de wet natuurbescherming staat dat het niet is toegestaan om vleermuizen en beschermde vogels te doden of hun verblijfplaats weg te nemen. Als huiseigenaar ben je verplicht je hieraan te houden. Uit een uitspraak van de Raad van State van augustus 2023 blijkt dat er ecologisch onderzoek nodig is naar de aanwezigheid van vleermuizen voordat je de isolatiewerkzaamheden kan uitvoeren. Zo'n onderzoek kost € 5.000 met als gevolg dat veel huiseigenaren hun spouwmuur niet meer wilden isoleren. Maar er is een oplossing die het voor woningeigenaren betaalbaarder maakt: natuurvriendelijk isoleren.
De politiek heeft hier een oplossing voor bedacht. De komende jaren mogen huiseigenaren hun spouwmuur isoleren wanneer zij dat op natuurvriendelijke wijze doen. Zo'n duur ecologisch onderzoek is dan niet nodig. Er zijn bedrijven die zijn gespecialiseerd in natuurvriendelijk isoleren. Als je jouw spouwmuur wilt isoleren, dan moet je zo'n bedrijf inschakelen. Wanneer je dit doet, voldoe je aan de wet. Het bedrijf weet wat verder precies nodig is. Dit houdt ook in dat er alleen mag worden geïsoleerd buiten de winsterslaap, van begin maart tot begin april, en buiten de kraamperiode, van begin augustus tot begin november. Deze regels gelden tot medio 2027.
Innovatieve methode: eDNA als alternatief of aanvulling
Daarnaast heeft de overheid een nieuwe innovatieve methode goedgekeurd, eDNA. Bij eDNA onderzoekt een isolatiebedrijf of er DNA van vleermuizen in kleine openingen van de gevel zit. Met een spons of roller worden eventuele sporen verzameld en in een laboratorium getest. Het voordeel van deze methode is dat je de spouwmuur gelijk mag isoleren als er geen DNA aanwezig is. Vindt het bedrijf wel DNA, dan moet er vaak eerst aanvullend onderzoek plaatsvinden. Deze methode is niet van toepassing in gemeenten waar al ecologisch onderzoek is gedaan.
De eDNA-regeling geldt per maart 2025. Met de eDNA-methode kunnen isolatiebedrijven op een effectieve manier aantonen of vleermuizen in de spouwmuren aanwezig zijn. Soms lopen isolatieprojecten vertraging op omdat niet tijdig duidelijk is of beschermde diersoorten, zoals vleermuizen, aanwezig zijn. Dit leidt tot uitstel of tot een langere doorlooptijd omdat er rekening wordt gehouden met de natuurkalender. Met een eDNA-onderzoek wordt binnen enkele weken vastgesteld of aanvullende ecologische stappen nodig zijn.
Alles over spouwmuurisolatie
Bedrijven en expertise rondom eDNA
Takkenkamp is hiervoor gecertificeerd en voert dit flora en fauna onderzoek zelf uit volgens de richtlijnen uit de omgevingswet en in samenwerking met erkende ecologische adviseurs. Takkenkamp regelt het gehele proces, inclusief quickscan en monsterafname, en begeleidt bij interpretatie van het rapport. Voor particuliere woningen betekent dit dat we natuurvriendelijk gaan isoleren volgens de natuurkalender. Bij zakelijke projecten kan aanvullend ecologisch advies nodig zijn, zoals een mitigatieplan of plannen buiten broedseizoen. Takkenkamp ondersteunt u zodat uw project doorgang kan vinden met respect voor de natuur.
Wat betekent dit voor flats en appartementen?
Deze tijdelijke regels gelden alleen voor huizen en niet voor appartementen. Woon je in een appartement? Dan is het wel nodig ecologisch onderzoek te doen. Ook na zo'n onderzoek is het nog steeds nodig om op natuurvriendelijke wijze te isoleren.
Kosten en subsidies
De meerkosten van natuurvriendelijk isoleren en eDNA liggen tussen de €300 en €1000 per woning. Voor natuurvriendelijk isoleren ontvang je (deels) subsidie. Voor het eDNA-onderzoek gelden momenteel geen specifieke landelijke subsidies. Bij de isolatiewerkzaamheden kun je vaak subsidie aanvragen via de landelijke ISDE-regeling of via mogelijke gemeentelijke subsidies.
Provincies en gemeenten: al bezig met SMP en SMP-gerelateerde procedures
Verschillende gemeenten in de provincie Utrecht hebben al een ecologisch gebiedsonderzoek gedaan. De provincie Utrecht biedt isolatiebedrijven gratis speciale trainingen van ecologen aan. Inmiddels zijn ook de provincie Noord-Holland, Overijssel, Friesland en Drenthe met deze werkwijze gestart. Welke provincies en gemeenten hier nu al mee bezig zijn, vind je op natuurvriendelijkisoleren.nl.
Wat te doen als je spouwmuur nat of vleermuizen bevat?
Als je spouwmuur vleermuizen bevat of mogelijk verblijfsplaatsen herbergt, moet je eerst ecologisch onderzoek laten uitvoeren om vast te stellen of er vleermuizen aanwezig zijn. Endoscopisch onderzoek alleen kan niet volstaan omdat het zicht door oude isolatie of puin beperkt kan zijn. Een quickscan en mogelijk SMP kunnen uitkomst bieden zodat isolatie wel doorgang kan vinden.
Samenvatting van aanpak en toekomstdromen
- Verschuiving naar natuurvriendelijk isoleren met exclusion flaps en extra verblijfplaatsen.
- Ondertussen inzet van eDNA als snelle, niet-invasieve detectiemethode waar mogelijk.
- Behandeling per regio via SMP’s en gebiedsontheffingen om individuele tests te vervangen waar mogelijk.
- Regelgeving en kalender blijven leiden tot planning en tijdige uitvoering.
tags: #ecologisch #onderzoek #spouwmuur