Vanaf 1 november 2022 introduceerde de Nederlandse overheid een energieplafond om huishoudens te compenseren voor de hoge energiekosten. Dit prijsplafond stelt een maximumtarief in voor stroom en gas. De verwachting is dat huishoudens met een gemiddeld verbruik hierdoor maximaal € 241 per maand kwijt zullen zijn aan energie. De genoemde bedragen zijn inclusief energiebelasting, ODE en btw.
Het prijsplafond voor stroom en gas is niet statisch; het kan worden aangepast aan de ontwikkeling van de energieprijzen. Als de marktprijzen dalen, kan het plafond eveneens worden verlaagd. Voor gas geldt echter een minimale verlaging naar € 1,20 per kubieke meter. Om huishoudens direct te ontlasten, is er met energieleveranciers een eenmalige korting van € 380 afgesproken, die vanaf 1 november 2022 op de energierekening wordt verrekend.
Voor het verbruik dat boven dit plafond uitkomt, gelden de energietarieven die in het individuele contract zijn vastgelegd. Laten we als voorbeeld kijken naar Tim en Rosa, die een variabel contract hebben bij Vattenfall. Zij betalen € 0,4461 per kilowattuur voor elektriciteit en € 2,0207 per kuub voor gas. Hun jaarlijkse verbruik bedraagt 3.500 kWh aan stroom en 1.650 m³ aan gas.
Hoe werkt het prijsplafond in de praktijk?
Voor stroom betalen Tim en Rosa het contracttarief voor hun volledige 3.500 kWh, aangezien dit onder de grens van € 0,40 per kWh valt. Dit betekent dat zij voor de stroom die zij verbruiken niet meer betalen dan het plafondtarief.
Voor gas geldt een ander scenario. Voor de eerste 1.200 m³ gas betalen zij het verlaagde tarief van € 1,45 per kuub. Voor het resterende verbruik van 450 m³ betalen zij echter het hogere tarief uit hun contract, namelijk € 2,0207 per kuub. Dit illustreert hoe het prijsplafond werkt: het biedt korting tot een bepaald verbruik, waarna de contracttarieven weer van toepassing zijn.
Prijsplafond en Stadsverwarming
Een veelgestelde vraag betreft de werking van het prijsplafond bij stadsverwarming. Momenteel is nog niet volledig duidelijk hoe de overheid dit specifieke geval zal regelen. Er wordt aangenomen dat er een passende regeling zal komen. Een mogelijke oplossing is dat huishoudens maximaal € 1.800 aan variabele kosten betalen voor verwarming (gebaseerd op 1.200 m³ x € 1,45), plus de gebruiksonafhankelijke kosten. Een ander scenario is een maximumbedrag per Gigajoule (GJ), de eenheid waarin stadsverwarming wordt afgerekend. De prijs per GJ kan variëren per regio, bijvoorbeeld € 35,50 in Amsterdam bij Vattenfall, of bijna € 49 elders. Aangezien 1 m³ aardgas ongeveer gelijk staat aan 35 MJ aan warmte-inhoud, zou een gemiddeld gasverbruik van 1.200 m³ neerkomen op circa 42 GJ. Het prijsplafond zou dan mogelijk gelden tot ongeveer 42 GJ voor stadsverwarming, maar dit blijft speculatie.
Ongeveer een half miljoen huishoudens in Nederland maakt gebruik van stadsverwarming. Er is kritiek dat het prijsplafond mogelijk niet eerlijk uitpakt voor huishoudens die hebben geïnvesteerd in isolatie en een warmtepomp. Hun gasverbruik daalt, terwijl het elektriciteitsverbruik juist stijgt. Sommige huishoudens zijn zelfs volledig van het gas af, maar verbruiken veel elektriciteit. Het prijsplafond voor stroom ligt met € 0,40 per kWh relatief hoog, maar het is nog onduidelijk hoe de overheid hiermee omgaat.
Prijsplafond bij Vaste Contracten
De toepassing van het prijsplafond bij vaste energiecontracten hangt af van de contracttarieven. Als de tarieven in uw vaste contract hoger zijn dan de plafondtarieven (€ 1,45 per m³ voor gas en € 0,40 per kWh voor stroom), dan profiteert u van het prijsplafond. Voor gas betaalt u dan € 1,45 per kuub tot een verbruik van 1.200 m³. Daarbovenop geldt het contracttarief. Voor elektriciteit geldt het plafond tot 2.400 kWh; daarboven betaalt u het contracttarief. Als de tarieven in uw vaste contract juist lager liggen dan de plafondtarieven, dan heeft het prijsplafond geen invloed op uw situatie. U blijft dan de contracttarieven betalen totdat uw contract afloopt.
Uitzonderingen en Specifieke Situaties
Het energieprijsplafond is niet van toepassing op locaties zoals garageboxen, huizen in aanbouw, volkstuintjes en algemene voorzieningen van flatgebouwen. Het plafond geldt wel voor ondernemers die recht hebben op de vermindering van energiebelasting (heffingskorting). Er wordt nog overlegd over een mogelijk apart prijsplafond voor ondernemers, met name voor energie-intensieve bedrijven zoals bakkers, telers en slagers, wier energiekosten enorm zijn gestegen. Het creëren van een speciale regeling voor ondernemers wordt als complex beschouwd vanwege de uiteenlopende situaties.
Energie prijsplafond: dit betaal je in 2023
Energietoeslag en Compensatie
In het najaar van 2022 ontvingen huishoudens een energietoeslag van € 190,- in november en december. Deze eenmalige korting werd verstrekt aan alle kleinverbruik elektriciteitsaansluitingen met een verblijfsfunctie. Voor zelfstandige woningen zonder eigen elektriciteitsaansluiting en locaties met blokverwarming komt er in het eerste kwartaal van 2023 een compensatieregeling die via de Vereniging van Eigenaren (VvE) of huisvesters aangevraagd kan worden.
Het energieprijsplafond wordt gezien als een kosten-effectievere maatregel dan de energietoeslag. Het is gericht op elektriciteitsaansluitingen waar meer dan een maximumbedrag wordt betaald en de hoeveelheid energie die in aanmerking komt voor het plafond is beperkt, om onzuinig gedrag te ontmoedigen.
Verrekening per Kwartier en Jaarafrekening
Sinds de invoering van de vrije energiemarkt in Nederland wordt er gewerkt met het E-programma, waarbij leveranciers dag van tevoren hun verwachte verbruik doorgeven. De uiteindelijke afrekening gebeurt op basis van werkelijk verbruik. Voor kleinverbruikers is het nauwkeurig bepalen van het verbruik per kwartier ondoenlijk. Daarom wordt het jaarverbruik opgeteld per categorie en wordt er een verbruiksprofiel per kwartier van het jaar opgesteld.
De verdeling van het energieprijsplafond over het jaar gebeurt op basis van deze verbruiksprofielen. Dit betekent dat het plafond per maand kan variëren, met hogere limieten in de wintermaanden (door meer verbruik voor verwarming) en lagere limieten in de zomermaanden (door minder gasverbruik). Het is belangrijk te realiseren dat het verbruiksplafond per maand geldt en dat eventueel niet-gebruikt plafond in een maand niet zomaar meegenomen kan worden naar de volgende maand, met name niet na de jaarafrekening. De jaarafrekening valt voor ieder huishouden op een ander moment in het jaar, afhankelijk van de startdatum van het contract.
Voorbeeld: Als uw jaarafrekening in april plaatsvindt, geldt het prijsplafond voor de periode januari-maart met een specifiek maandelijkse limiet. Mocht u in maart minder verbruiken dan dit limiet, dan kunt u het resterende deel niet meenemen naar de periode na april. Voor het verbruik boven het plafond betaalt u de tarieven uit uw energiecontract.
Zonnepanelen en Nettoverbruik
Bij het prijsplafond voor elektriciteit wordt gekeken naar het nettoverbruik. Dit betekent dat de teruggeleverde stroom van zonnepanelen eerst wordt verrekend met het verbruikte deel. Net als bij het verbruiksplafond geldt dat teruglevering uit eerdere maanden niet meegenomen kan worden na de jaarafrekening. Het plafond begint na de jaarnota opnieuw.
Bijvoorbeeld, als u in de periode tot uw jaarafrekening minder hebt verbruikt dan het plafond, kunt u het resterende deel niet meenemen naar de volgende periode. Voor het verbruik boven het plafond betaalt u de contracttarieven, tenzij uw vaste contracttarieven lager zijn dan het prijsplafond.
Verschil tussen Prijsplafond en Energietoeslag
Het energieprijsplafond is een maatregel waarbij tot een bepaald verbruik een maximumtarief geldt. Wie onder het verbruiksplafond blijft, betaalt een aangepast bedrag voor gas, stroom en warmte. De tarieven zijn als volgt:
- Gas: maximaal € 1,45 per m³ tot 1.200 m³ per jaar.
- Elektriciteit: maximaal € 0,40 per kWh tot 2.900 kWh per jaar.
- Stadsverwarming: maximaal € 47,38 per GJ tot 37 GJ per jaar.
Voor verbruik boven deze limieten betaalt u de marktprijs. Als uw contracttarieven lager zijn dan de plafondtarieven, geldt het lagere tarief uit uw contract voor het gehele verbruik. Zuinig omgaan met energie blijft daarom zinvol.
Hoe het prijsplafond werkt met Zonnepanelen
Het prijsplafond voor elektriciteit is gebaseerd op het nettoverbruik. Dit houdt in dat de teruggeleverde stroom van zonnepanelen eerst wordt verrekend met het verbruik. Als u bijvoorbeeld 2.000 kWh verbruikt en 1.500 kWh teruglevert, blijft er 500 kWh nettoverbruik over waarop het prijsplafond van toepassing is. Dit nettoverbruik kan ook per maand worden bepaald.
Bij dynamische energietarieven werkt het prijsplafond op basis van het gemiddelde tarief dat u per maand betaalt. De korting wordt meestal gelijkmatig over de maanden verdeeld als voorschot, met een definitieve verrekening op de eindfactuur. Het is mogelijk dat leveranciers de korting per maand berekenen of over de gehele periode tot de eindafrekening, afhankelijk van wat het voordeligst is voor de klant.
