Het energieplafond, ofwel het prijsplafond op energie voor alle huishoudens en andere kleinverbruikers, is een maatregel die is bedoeld om te voorkomen dat energieleveranciers te hoge prijzen rekenen voor elektriciteit en gas. Dit prijsplafond is vastgesteld door de Autoriteit Consument en Markt (ACM), de toezichthouder op de energiemarkt in Nederland. Het prijsplafond is een maximumtarief dat energieleveranciers mogen rekenen voor elektriciteit en gas. Dit tarief is gebaseerd op de gemiddelde prijzen op de energiemarkt en wordt door de ACM vastgesteld. De energieleveranciers mogen de tarieven voor elektriciteit en gas niet hoger maken dan het prijsplafond. Dit betekent dat de tarieven voor energie in principe niet hoger zijn dan het maximumtarief. Het prijsplafond geldt voor de variabele leveringskosten van elektriciteit en gas. Dit zijn de kosten die energieleveranciers in rekening brengen voor de levering van energie.
Het prijsplafond wordt elk halfjaar door de ACM vastgesteld. Hierbij kijkt de ACM naar de ontwikkelingen op de energiemarkt, zoals de prijzen van olie en gas en de ontwikkelingen op de internationale energiemarkt. Vanaf 1 januari 2023 geldt er een verruimd prijsplafond op energie. Voor gas is het maximale tarief € 1,45 per kuub, voor elektriciteit is het maximale tarief verlaagd tot € 0,40 per KWh. Ook huishoudens die zijn aangesloten op een warmtenet gaan profiteren van het prijsplafond. Het tarief wordt gekoppeld aan het prijsplafond voor gas en wordt € 47,39 per gigajoule warmte. Tot welk verbruik het prijsplafond geldt en de uitvoering van het plafond voor warmtenetten wordt de komende tijd verder uitgewerkt.
Het prijsplafond op energie is bedoeld om de consument te beschermen tegen te hoge energieprijzen. Door het prijsplafond weten consumenten zeker dat ze nooit meer dan het maximumtarief hoeven te betalen voor energie. Het prijsplafond heeft echter ook een aantal nadelen. Zo kan het prijsplafond leiden tot minder concurrentie tussen energieleveranciers. Als de tarieven toch al niet hoger mogen zijn dan het maximumtarief, is er minder ruimte voor energieleveranciers om met elkaar te concurreren op prijs. Ook kan het prijsplafond leiden tot hogere tarieven voor energie in de toekomst. Als de prijzen op de energiemarkt stijgen, kan het prijsplafond ervoor zorgen dat de tarieven voor energie niet stijgen.
Wil jij onder het energieplafond blijven? Maar weet je niet hoe? Inzicht en het in kaart brengen van je energieverbruik is hierbij noodzakelijk. Meten is weten. Een energieverbruiksmanager helpt je hierbij. Maar wat is nu precies een energieverbruiksmanager? En wat kun je er mee?
Nieuws en uitvoering Het uitwerking van de regeling voor het tijdelijke prijsplafond is afgerond. Daarmee kan het prijsplafond per 1 januari 2023 van start gaan. De tarieven- en verbruiksplafonds zijn hetzelfde als eerder aangekondigd. De regeling kent vanaf de start een margetoets om vooraf per bedrijf de maximale winstmarge te bepalen bij de uitvoering van het prijsplafond. Hiermee wordt overcompensatie als gevolg van het prijsplafond voorkomen. Het tijdelijke prijsplafond geldt voor heel 2023, voor alle huishoudens en andere afnemers met een kleinverbruikersaansluiting op het elektriciteits- en gasnet of een aansluiting op een warmtenet. Door een aanpassing aan de regeling vallen klanten van energieleveranciers zonder eigen vergunning nu ook onder het prijsplafond. De prijs- en verbruiksplafonds zijn zoals eerder aangekondigd: €1,45 per kuub (m3) gas tot een verbruik van 1200 m3; €0,40 per kilowattuur (kWh) stroom tot een verbruik van 2900 kWh; €47,38 per gigajoule (GJ) tot een verbruik van 37 GJ warmte voor huishoudens die op een warmtenet zijn aangesloten. Voor het energieverbruik boven het plafond betalen huishoudens en andere kleinverbruikers het tarief uit het energiecontract. Het prijsplafond sluit niet altijd goed aan bij huishoudens die een collectieve gas-, warmte- of elektriciteitsaansluiting (blokaansluiting) hebben. Daarom werkt de overheid met spoed aan een aparte regeling om deze groep ook te helpen met de hoge energieprijzen. Hiervoor worden momenteel alle benodigde gegevens over blokaansluitingen verzameld.
De energieleveranciers voeren het prijsplafond uit. Consumenten hoeven zelf niks te doen om voor de korting op de energierekening in aanmerking te komen. Omdat de tarieven onder het prijsplafond lager zijn dan de contractprijzen kunnen de energieleveranciers een voorschot aanvragen via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). RVO houdt tussentijds toezicht op de uitvoering van de subsidieregeling. Om te voorkomen dat energieleveranciers als gevolg van het prijsplafond meer winst maken dan voorheen, wordt vanaf de start van het prijsplafond een margetoets ingevoerd. Dit betekent dat per energieleverancier een redelijke winstmarge wordt bepaald op basis van de winst(marge) van de afgelopen jaren. Iedere leverancier mag daarbij één jaar, waarin de cijfers bijvoorbeeld door corona of de energiecrisis sterk afwijken, buiten beschouwing laten. Een accountant controleert bij de eindafrekening of het bedrag dat de energieleverancier heeft ontvangen volledig is doorgegeven aan de consument.
Het kabinet heeft bij de uitwerking van het prijsplafond nauw contact onderhouden met de Europese Commissie om ervoor te zorgen dat het prijsplafond voldoet aan de eisen van het Europese staatssteunkader. Minister Jetten voor Klimaat en Energie: “Er is de afgelopen maanden keihard gewerkt om het prijsplafond vanaf 2023 in te laten gaan. Ik ben blij dat we daar samen met de energieleveranciers en alle andere betrokken partijen onder hoge tijdsdruk in zijn geslaagd.”
De hoogte van het prijsplafond voor de energierekening is bekend. Met ingang van 1 januari geldt een prijsplafond van 1,45 euro per m3 gas tot een jaargebruik van 1200 m3 gas. Voor elektriciteit gaat het om 0,40 euro per kWh tot een jaargebruik van 2900 kWh. Bovendien komt er in de aanloop naar het prijsplafond, in november en december, een energiecompensatie van 190 euro per maand. De regeling geldt voor consumenten en andere 'kleinverbruikers', zoals zzp'ers, winkels, verenigingen, kleine maatschappelijke organisaties en een deel van het kleine mkb. Voor de half miljoen Nederlandse huishoudens die gebruikmaken van stadsverwarming gaat een prijsplafond van 47,39 euro per gigajoule (GJ) gelden. Mensen hoeven zelf geen actie te ondernemen. De korting wordt verrekend via de energienota. De regeling is ruimer en dus duurder dan de cijfers die eerder de ronde deden. Het kabinet schat dat hij 23,5 miljard euro gaat kosten. Minister Jetten voor Klimaat en Energie geeft toe dat dat een gigantisch bedrag is. "Nederland heeft een relatief goede schatkist, dus we kunnen dit doen maar niet tot het einde der tijden."
Warmtepomp en verbruik
Eerder dacht het kabinet aan 1,50 euro per m3 gas en 0,70 euro voor een kWh stroom, bij een gebruik van 1200 m3 gas en 2400 kWh stroom. Het kabinet heeft met de nieuwe bedragen rekening willen houden met verbruikers die nauwelijks gas maar wel elektriciteit gebruiken, zoals huishoudens met een warmtepomp. “We willen dat mensen zekerheid en rust hebben en weten wat ze volgend jaar kwijt zijn”, zegt Jetten. “En dat de koopkracht volgend jaar echt verbetert.” Als kleinverbruikers boven het vastgestelde jaargebruik zitten, geldt voor die extra energie de hogere marktprijs. Die kan dus verschillen per energiebedrijf, contract en periode. In november en december krijgen alle kleinverbruikers 190 euro per maand aan compensatie, zegt het kabinet. Dat zal ook via de energiebedrijven worden uitgevoerd. Wie een lagere energierekening heeft, krijgt evengoed 190 euro.
Productiebedrijven en regeling
Voor het midden- en kleinbedrijf dat relatief veel energie gebruikt, zoals productiebedrijven en bakkerijen, komt er ook een regeling. Deze Tegemoetkoming Energiekosten-regeling wordt naar verwachting pas op 1 april opengesteld, maar geldt dan wel met terugwerkende kracht vanaf 1 november 2022. Eerder was niet haalbaar, zegt het kabinet. Voor bedrijven met acute geldproblemen wordt ook nog iets bedacht. Er gaan naar schatting enkele tienduizenden bedrijven onder vallen, die deels gecompenseerd zullen worden. De regeling wordt berekend met een formule die nog nader ingevuld moet worden. Het gaat om een percentage van de prijsstijging van energie, vermenigvuldigd met een maximumhoeveelheid energieverbruik die per onderneming wordt vastgesteld.
Zo werkt het prijsplafond voor de energierekening
Wie vallen er onder het plafond?
- Huishoudens met een kleinverbruikersaansluiting op elektriciteit en gas
- Koepels van warmtenetten aangesloten op het net
- Andere afnemers met een kleinverbruik aansluiting
Belangrijke bedragen (tijdelijke regeling 2023)
- Gas: € 1,45 per m3 tot 1200 m3 per jaar
- Elektriciteit: € 0,40 per kWh tot 2900 kWh per jaar
- Warmte via warmtenet: € 47,38 per GJ tot 37 GJ per jaar
| Categorie | Prijsplafond | Maximaal verbruik |
|---|---|---|
| Gas | € 1,45 per m3 | tot 1200 m3 |
| Elektriciteit | € 0,40 per kWh | tot 2900 kWh |
| Warmte (warmtenet) | € 47,38 per GJ | tot 37 GJ |
Tot het verbruik boven het plafond geldt het tarief uit het energiecontract. De regeling is ruimer en dus duurder dan eerder geruchten deden vermoeden. Voor blokaansluitingen (collectieve gas-, warmte- of elektriciteitsaansluitingen) werkt de overheid aan aparte regelingen. Alle benodigde gegevens hierover worden verzameld.