Om de klimaatverandering tegen te gaan, voert de Europese Unie en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest verplichte maatregelen in die woningen raken. De toekomstige EPB-eisen (Energieprestatie en Binnenklimaat) worden strenger, met doelstellingen zoals een maximum van 150 kWh/m²/jaar voor verwarming en een aanzienlijk aandeel hernieuwbare energie bij renovaties en nieuwbouw. Dit artikel gebruikt de onderdelen uit het provided draft en ordent ze zodanig dat je stap voor stap begrijpt wat EPB inhoudt, welke werken mogelijk zijn en hoe je woning voorbereid is op de toekomst.
Wat is EPB en waarom is het belangrijk?
EPB staat voor EnergiePrestatie en Binnenklimaat en is een wettelijk kader dat de energieprestaties van gebouwen vastlegt. Het doel is energieverbruik te verminderen, een gezond binnenklimaat te garanderen en bij te dragen aan klimaatdoelstellingen. Voor renovaties geldt dat de regels afhankelijk zijn van de aard en omvang van de werken. Het EPB-certificaat geeft indicatoren voor de energieprestatie van een EPB-eenheid en geeft aan welke doelen gehaald moeten worden en welke werken aanbevolen worden.
Wanneer en hoe gelden de EPB-eisen?
De EPB-eisen gelden voor alle bouw- of renovatiewerken waarvoor een stedenbouwkundige vergunning vereist is of een melding is gedaan vanaf 1 januari 2006. De datum van de bouwaanvraag bepaalt welke regels van toepassing zijn. Vanaf 1 april 2024 gelden specifieke overzichten en regels in de pagina’s van EPB, en vanaf 2025 zijn er aanpassingen zoals het verbod op aardgasaansluitingen bij nieuwbouw en IER (ingrijpende energetische renovatie).
Belangrijke hoogtepunten uit de EPB-regels zijn onder andere:
- Maximaal totaal primair energieverbruik en NEV-waarden per EPB-eenheid;
- Installatie-eisen voor verwarmingssystemen en minimumrendementen;
- Ventilatie-eisen en monitoring van binnenluchtkwaliteit;
- Verplichte EPB-oplevering bij installatie of vervanging van verwarmingssystemen;
- EPB-aangifte die uiteindelijk leidt tot een EPB-certificaat of EPC (EnergiePrestatieCertificaat).
Renovatie en EPB: gewone renovatie vs. ingrijpende energetische renovatie (IER)
Een renovatie wordt beschouwd als ingrijpend energetische renovatie (IER) als twee voorwaarden voldaan zijn: minstens 75% van de gebouwschil wordt gerenoveerd en de technische installaties worden volledig vervangen. Bij IER’s gelden strengere EPB-eisen, waaronder een maximaal E-peil en een minimale hoeveelheid hernieuwbare energie. Voor renovaties die niet aan IER voldoen, gelden beperkte EPB-eisen die vooral betrekking hebben op vervangen of vernieuwen constructies en installaties.
Isolatie en schilpeil
De schilpeil (S-peil) geeft de isolatie- en ventilatie-eigenschappen van de gebouwschil weer. Sinds 2022 moeten nieuwbouwwoningen S28 halen. Bij renovatie gelden vergelijkbare normen voor de isolatie van muren, daken, vloeren, ramen en deuren als bij nieuwbouw.
Ventilatie in EPB
Ventilatie is essentieel in een EPB-systeem: luchtdicht bouwen is goed voor de isolatie, maar zonder adequate ventilatie kunnen vochtproblemen en slechte binnenlucht ontstaan. Voor nieuwbouw en IER is een volledig ventilatiesysteem verplicht met specifieke debieten; voor renovaties zonder ingrijpende energetische aanpassingen gelden minder strenge eisen maar moeten wel voorzieningen voor toevoer en afvoer aanwezig zijn in de vernieuwde ruimtes.
EPB-regels in Vlaanderen en belangrijke data
Vanaf 2025 zijn de belangrijkste wijzigingen onder andere:
- Verbod op gasaansluitingen bij nieuwbouw; verwarming via warmtepompen, warmtenetten of directe elektrische verwarming onder bepaalde voorwaarden.
- Nieuwbouw moet minimaal 15 kWh/m² per jaar aan hernieuwbare energie opwekken (voor niet-residentiële eenheden 20 kWh/m²).
- Installatierendement van centrale verwarming met water als afgiftemedium moet minimaal 130% bedragen.
- Verlaging of wijzigingen in premies en belastingkortingen voor energiebesparende renovaties en IER.
- Uiterlijk in 2033 moet elk huis een maximaal totaal primair energieverbruik hebben van 275 kWh/m²/jaar en op 31/12/2045 van 150 kWh/m²/jaar.
Stappen van EPB-procedure bij renovatie
Hier volgen de stappen zoals beschreven in de EPB-procedure, met essentiële betrokken partijen:
- EPB-adviseur controleert of het project voldoet aan de voorschriften en voert gegevens in de EPB-software in.
- Het EPB-voorstel legt de eisen vast afhankelijk van de categorie van het project (nieuw, nieuw gelijkgesteld, zwaar gerenoveerd, eenvoudig). Het vormt deel uit van het vergunningsdossier.
- Technisch EPB-dossier bevat alle documenten om naleving te controleren (plannen, berekeningen, technische fiches) en wordt aangevuld naarmate de werken vorderen.
- Bij aanvang van de werken moet u Leefmilieu Brussel of de bevoegde overheid informeren over de start van de werken (EPB-kennisgeving).
- De EPB-kennisgeving informeert of het project voldoet en of aanpassingen nodig zijn; bij niet-naleving kunnen boetes volgen.
- EpB-aangifte beschrijft de maatregelen op de werf en bepaalt via berekeningen of aan de eisen is voldaan.
- Op basis van de EPB-aangifte geeft Leefmilieu Brussel een EPB-certificaat af; bij eenvoudige renovaties kan dit certificaat ontbreken.
EPB en energiebesparing: praktische tips voor uw woning
Om aan EPB-eisen te voldoen of te verbeteren, kunt u rekening houden met:
- Vervang of voeg een volledig ventilatiesysteem toe bij nieuwbouw of ingrijpende renovatie (EPC-label en E-peil beïnvloeden uiteindelijk de waarde van de woning).
- Beperk de warmteverliezen via de gebouwschil met aangepaste U-waarden en betere isolatie (zowel bij nieuwbouw als renovatie).
- Plan de installaties zo dat ze voldoen aan de minimale rendementen en vermogens, met aandacht voor lage temperatuurverwarming en warmtepomptechnologie.
- Overweeg de voordelen van zonnepanelen en zonneboilers als deel van de hernieuwbare energie-eis.
Praktische voorbeelden en maatregelen
Bij IER gelden strengere regels, zoals het verplichten van ventilatiesystemen en een hoger aandeel hernieuwbare energie. Voor een gewone renovatie gelden specifieke eisen per onderdeel dat vernieuwd wordt. De eerste stap is altijd een EPB-adviseur te betrekken, gevolgd door de EPB-aangifte en de EPB-oplevering bij de installatie van een verwarmingssysteem.
Financiële aandachtspunten en begeleiding
Er zijn financiële ondersteuningsmogelijkheden zoals premies voor isolatie, beglazing, warmtepompen, en leningen via energieloket. Sommige regelingen hebben datumgebonden voorwaarden, dus tijdig starten is belangrijk. Voor wie in Brussel bouwt of renoveert, zijn er gratis begeleiding en financiële steunopties beschikbaar via de overheid.
Samenvatting en concrete acties voor huiseigenaren
- Controleer uw EPB-certificaat en EPB-doelen; laat een EPB-certificateur een EPB-certificaat opstellen als u geen EPB-certificaat hebt.
- Bepaal of uw project onder gewone renovatie of IER valt en welke EPB-eisen van toepassing zijn.
- Plan stap voor stap welke maatregelen u nu al kunt nemen (isolatie, ventilatie, verwarmingssysteem) en welke later kunnen volgen.
- Overweeg tijdig de aansluiting op hernieuwbare energie (zonnepanelen, zonneboilers) en lage-energie verwarmingsopties.
