Het EPB (Energieprestatie en Binnenklimaat) is een essentieel onderdeel van bouwen en verbouwen in Vlaanderen, met als doel de energieprestaties en het binnenklimaat van gebouwen te verbeteren. Deze regelgeving is van kracht sinds 2006 en is van toepassing op nieuwbouwprojecten en ingrijpende renovaties waarvoor een omgevingsvergunning of melding vereist is. De EPB-eisen worden opgelegd door de Vlaamse overheid en kunnen periodiek worden aangepast.
Wat is de EPB-regelgeving?
De EPB-regelgeving stelt minimale energieprestatie-eisen vast waaraan bouwprojecten moeten voldoen. Deze eisen hebben betrekking op verschillende aspecten, zoals de isolatie van de gebouwschil, de efficiëntie van ventilatiesystemen, de keuze van verwarmingssystemen en het gebruik van hernieuwbare energiebronnen. Het hoofddoel van de EPB-wetgeving is het bevorderen van energiezuinig en gezonder bouwen en leven, en het verminderen van de ecologische impact van gebouwen.
Sinds 2021 is bouwen volgens het BEN-principe (Bijna Energie Neutraal) de standaard. Het is daarom cruciaal om woningen nu al af te stemmen op de toekomstige energie-eisen.
Wanneer is een EPB-aangifte verplicht?
Een EPB-aangifte is verplicht voor de volgende bouwprojecten:
- Nieuwbouwprojecten waarvoor een stedenbouwkundige vergunning of melding nodig is en waarbij een architect is ingeschakeld.
- Renovaties waarvoor een stedenbouwkundige vergunning of melding vereist is en waarbij de medewerking van een architect noodzakelijk is.
- Ingrijpende energetische renovaties, waarbij de verwarmingsinstallaties worden vervangen en minstens 75% van de bestaande en nieuwe scheidingsconstructies die grenzen aan de buitenomgeving worden geïsoleerd.
- Uitbreidingen van bestaande gebouwen die vergunnings- of meldingsplichtig zijn en waarbij een architect wordt ingeschakeld.
Voor werken waarvoor geen architect is vereist, geldt de aangifteplicht niet. Ook industriële gebouwen of gebouwen op een landbouwbedrijf die niet bestemd zijn voor bewoning, en die niet worden geklimatiseerd, zijn doorgaans vrijgesteld van de aangifteplicht.
Uitzonderingen op de aangifteplicht:
- Gebouwen met een tijdelijke vergunning van maximaal twee jaar.
- Alleenstaande gebouwen kleiner dan 50 m².
- EPN-eenheden (bijvoorbeeld een klein kantoor of omkleedruimte) met een totale bruikbare vloeroppervlakte van minder dan 50 m², gelegen in een industrieel of landbouwgebouw, waarbij geen energie wordt verbruikt om een specifieke binnentemperatuur te bereiken.
Wie is verantwoordelijk voor de EPB-aangifte?
De aangifteplichtige is de bouwheer of de houder van de stedenbouwkundige vergunning of melding. Deze persoon is verantwoordelijk voor het naleven van de EPB-eisen en de correcte procedures. Dit houdt in:
- Het aanstellen van een erkend EPB-verslaggever en ventilatieverslaggever die toezien op de naleving van de eisen tijdens het bouwproces.
- Het inschakelen van een architect.
- Het correct indienen van een startverklaring vóór de aanvang van de werken.
- Het voldoen aan de EPB-eisen.
- Het verzamelen van alle benodigde bewijsstukken.
- Het tijdig indienen van de EPB-aangifte.
De EPB-aangifte wordt opgemaakt door een erkend energiedeskundige, de zogenaamde EPB-verslaggever. Deze deskundige voert berekeningen uit op basis van de plannen en specificaties van het project en controleert de conformiteit met de EPB-eisen.
De EPB-aangifteprocedure
De EPB-verslaggever stelt de EPB-aangifte op na afloop van het bouwproces of na ingebruikname van het gebouw. De berekeningen worden uitgevoerd met software van de Vlaamse overheid, gebaseerd op vaststellingen, lastenboeken en facturen.
De aangifte wordt elektronisch ingediend bij het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) via de Energieprestatiedatabank. De aangifte wordt ondertekend door zowel de bouwheer als de EPB-verslaggever.
Uiterste indiendata voor de EPB-aangifte:
- Nieuwbouw: uiterlijk 12 maanden na de datum van ingebruikname of na het beëindigen van de vergunnings- of meldingsplichtige werken, en in elk geval uiterlijk 6 jaar na de goedkeuringsdatum van de stedenbouwkundige vergunning of na de meldingsdatum.
- Renovatie of ingrijpende energetische renovatie: uiterlijk 6 jaar na de goedkeuringsdatum van de stedenbouwkundige vergunning of na de meldingsdatum.
Na indiening ontvangt de aangifteplichtige een ondertekende kopie van de EPB-aangiftebundel, die 10 jaar bewaard moet worden.
EPB-aangifte bij verkoop of overdracht
Bij verkoop of overdracht van een gebouw kan de aangifteplicht onder specifieke voorwaarden worden overgedragen aan de nieuwe eigenaar. Dit is afhankelijk van de datum waarop de akte is verleden.
Voor aktes verleden vanaf 1 april 2023:
- Het gebouw mag nog niet voorlopig opgeleverd zijn.
- De akte moet expliciet de overdracht van de aangifteplicht vermelden.
- Een tussentijds verslag moet worden overgedragen.
Voor aktes verleden tussen 1 juli 2017 en 31 maart 2023:
- Gelijkaardige voorwaarden, met een verplicht tussentijds verslag.
- De oorspronkelijke en nieuwe eigenaar bepalen onderling wie de aangifte afwerkt.
Het tussentijds verslag beschrijft de status van de EPB-vereisten op het moment van overdracht en wordt opgesteld door de EPB-verslaggever van de oorspronkelijke aangifteplichtige.
Bij de verkoop van een gebouw door een promotor-bouwheer is deze doorgaans de aangifteplichtige, tenzij de aangifteplicht expliciet aan de koper wordt overgedragen in de koopakte, mits een correct tussentijds verslag.
Controles en boetes
Laattijdige indiening van de EPB-aangifte kan leiden tot aanmaningsbrieven van het VEKA. Indien de aangifte niet tijdig wordt ingediend na de aanmaning, volgt er een boete. Deze boete bestaat uit een vast bedrag van 1000 euro, vermeerderd met 1 euro per kubieke meter van het gebouw. Het betalen van de boete ontslaat niet van de verplichting tot het indienen van de aangifte; anders dreigt een dwangsom.
Ook de EPB-verslaggever kan een boete krijgen als de aangifte niet overeenstemt met de werkelijk gebruikte materialen en toegepaste technieken. De ingediende EPB-aangifte is definitief en kan na indiening niet meer worden aangepast met bijkomende maatregelen.
Premies en voordelen
Het behalen van een gunstig E-peil kan leiden tot financiële voordelen:
- Korting op de onroerende voorheffing: Bij een E-peil lager dan E20 wordt de onroerende voorheffing de eerste vijf jaar gehalveerd. Bij E10 betaalt men gedurende vijf jaar geen onroerende voorheffing. Voor ingrijpende energetische renovaties is een E-peil van E60 vereist voor 100% korting gedurende vijf jaar.
- E-peilpremie van de netbeheerder (voor bouwaanvragen tot 2016).
EPB vs. EPC
Het EPC (EnergiePrestatieCertificaat) is het uiteindelijke resultaat van het EPB-verslag. Het vermeldt het berekende E-peil en energielabel en bevestigt dat de woning voldoet aan de EPB-eisen. Bij nieuwbouw of een ingrijpende energetische renovatie ontvangt men het EPC Bouw, dat tien jaar geldig is en moet worden voorgelegd aan potentiële kopers of huurders.
tags: #epb #verslag #verbouwing