Wil je bijvoorbeeld onder de (te storten) betonvloer PIR of EPS toepassen? Dan wil je uiteraard weten wat het verschil is tussen de isolatiewaardes bij bepaalde diktes. Ook kan je checken hoeveel EPS je nodig hebt om op gelijke waarde te komen van de PIR die je eigenlijk in gedachte had, of andersom. Het betreft hieronder de netto Rd waardes. En niet de Rc, waarbij een aangenomen 0,5 isolatiewaarde erbij zit geteld voor de constructie. (Rc = 0,5 + Rd)
Basisdefinities en relevante waarden
Grof gezegd ligt de isolatiewaarde van PIR 40% hoger dan die van EPS. EPS is dan weer goedkoper dan PIR. EPS platen zijn vaak wat groter, wat prettiger weglegt op bijvoorbeeld een zandbed. Dit geldt helemaal als daarop hunenbedjes met wapening komen. De Rd-waarde geeft de warmteweerstand van isolatiemateriaal aan en is niet per se hetzelfde als Rc, die de hele constructie weergeeft. In de praktijk geldt: Rc-waarde = 0,5 + Rd-waarde voor de constructie.
- Rd-waarde bepaalt de isolatiewaarde van de isolatie zelf (vloer, muur, dak).
- Rc-waarde bepaalt de isolatiewaarde van de volledige constructie (dak, vloer, spouwmuur) inclusief alle lagen en luchtlagen.
- Een hogere Rd- of Rc-waarde betekent betere isolatie, maar vereiste diktes en kosten variëren per materiaal en toepassing.
Toepassing: PIR vs EPS onder betonvloeren en vloerisolatie
In vloerenisolatie en vooral bij te storten betonvloeren is het kiezen tussen PIR en EPS vaak afhankelijk van ruimte, vocht, drukbelasting en kosten. PIR heeft doorgaans een hogere isolatiewaarde per centimeter dan EPS, wat betekent dat met PIR dunner isolatiemateriaal dezelfde Rd-waarde behaald kan worden. EPS daarentegen is vaak voordeliger per vierkante meter en beter bestand tegen vocht, wat relevant kan zijn in kruipruimtes of vochtige omgevingen.
Dikte en Rd-waarde per materiaal
De volgende tabellen geven enkele voorbeelden van diktes en corresponderende Rd-waarden voor PIR en EPS. Let op: waarden in de praktijk kunnen afhankelijk zijn van de specifieke productklasse en installatievarianten.
| Dikte (mm) | PIR Rd-waarde | EPS Rd-waarde |
|---|---|---|
| 100 | 1,3 | 0,8 |
| 150 | 1,9 | 1,1 |
| 200 | 2,4 | 1,6 |
| 250 | 3,1 | 2,0 |
| 300 | 3,6 | 2,4 |
| 400 | 4,8 | 3,2 |
Voor de specifieke verhouding: indien je een Rd-waarde van 3,60 wilt realiseren met PIR, kun je bijvoorbeeld kiezen voor PIR platen van 80 mm. Voor EPS zou je minimaal 120 mm nodig hebben om dezelfde Rd-waarde te bereiken. Een verschil van zo’n 40 mm kan doorslaggevend zijn als er weinig ruimte is.
Kosten en prijs-kwaliteit per plaat
Op het eerste gezicht lijkt EPS goedkoper dan PIR. PIR van 80 mm kan rond de €11-€12 per m² kosten, terwijl EPS van dezelfde dikte circa €9 per m² kan kosten. Maar is de Rd-waarde gelijk, dan is de EPS-oplossing vaak duurder per benodigde dikte-om dezelfde isolatiewaarde te halen is een dikkere EPS nodig, wat de prijs per m² verhoogt. Een PIR-plaat van 80 mm levert Rd 3,60 tegen ongeveer €11 per m². Voor EPS is Rd 3,60 haalbaar met circa 120 mm, wat ongeveer €13,64 per m² kost.
Druksterkte is eveneens een overweging: PIR platen hebben meestal 150-200 kPa, EPS is beschikbaar in 60, 100, 150 en 200 kPa. Bij vloerisolatie is het belangrijk om voldoende druksterkte te kiezen om verzakking te voorkomen; soms is XPS aantrekkelijker bij hoge druk.
Vochtbestendigheid en duurzaamheid
Vocht is een belangrijke factor bij de keuze: EPS heeft weinig vochtopname en blijft grotendeels ongevoelig voor vocht, waardoor schimmels minder kans hebben. PIR kan ook vochtbestendig zijn, maar de voorkeur gaat vaak uit naar EPS in vochtige ruimtes zoals kruip- of kelderruimtes. PIR platen met tweezijdige aluminium cachering bieden wel vochtbestendigheid, maar EPS blijft doorgaans derobustere keuze bij natte omgevingen.
Toepassing in dak-, muur- en vloeropbouw
EPS blijft veel toegepast voor buitengevelisolatie en platte daken door zijn drukvastheid en vochtbestendigheid. Voor volledige dakisolatie wordt echter vaak gekeken naar PIR vanwege hogere isolatiewaarde per centimeter en betere brandclassificaties. EPS kan een ondersteunende rol spelen in dakopbouw voor afschot (drainage) of als onderlaag onder PIR-isolatie.
Brandveiligheid is een steeds vaker doorslaggevende factor: PIR heeft doorgaans een gunstigere brandclassificatie en hogere isolatiewaarde per centimeter, waardoor moderne dakopbouwen PIR vaker als hoofdisolatie kiezen en EPS als aanvullende of afschotlaag gebruiken. EPS dakisolatie blijft mogelijk, maar minder gebruikelijk als hoofdisolatiemateriaal bij nieuwbouw en schone brandveiligheidsnormen.
Subsidies, berekeningen en advies
Subsidies worden beoordeeld op de isolatiewaarde, maar vaak wordt Rd-waarde geciteerd in offertes en facturen. Subsidie-aanvragen kun je zelf doen via het loket en via KvK gecontroleerde aannemers zijn vereist voor de uitvoering. Fabrikanten bieden online rekentools voor Rc-waarde, maar vaak wordt Rd-waarde vermeld als vereiste voor subsidie.
Praktische aanbevelingen per situatie
- Ruimtegebrek en behoefte aan hoge isolatiewaarde per centimeter: kies PIR; dunne platen leveren hogere Rd-waarden en betere ruimtebesparing.
- Ruimte beschikbaar maar budget beperkt: EPS kan voordeliger zijn, mits dikkere lagen worden toegepast om dezelfde Rd-waarde te bereiken.
- Vochtig milieu (kruipruimte, kelder): EPS is doorgaans beter bestand tegen vocht; PIR kan ook, maar EPS blijft de voorkeur als vochtproblematiek prioritair is.
- Voorspoedige vloerverwarming en schuimbeton: Rd-waarde en Lambda-waarde spelen een rol; schuimbeton kan Rd 3,5 of hoger behalen, wat de gecombineerde warmteweerstand van vloer beïnvloedt.
Ruwe samenvatting van de cijfers en toepassing
EPS heeft doorgaans lagere lambda-waarden en lagere Rd-waarden per centimeter dan PIR. De keuze hangt af van de gewenste isolatiewaarde, ruimte, vocht en kosten. PIR biedt efficiëntere isolatie per centimeter, waardoor dunner isolatiemateriaal mogelijk is, maar is vaak duurder en minder vochtbestendig dan EPS in bepaalde toepassingen. Voor toepassingen onder betonvloer geldt vaak dat EPS 100 of 120 mm dikte nodig heeft om Rd 3,5 of hoger te bereiken, terwijl PIR minder dikte nodig heeft om dezelfde Rd-waarde te realiseren. Bij dakisolatie spelen brandveiligheid en Rc-waarden een cruciale rol in de keuze tussen EPS en PIR, waarbij PIR vaak het voorkeur geeft in moderne dakopbouwen voor hogere isolatiewaarde per centimeter.
Belangrijke terminologieën kort samengevat
- Rd-waarde: warmteweerstand van de isolatie zelf
- Rc-waarde: warmteweerstand van de volledige constructie
- Lambda-waarde: warmtegeleiding van het materiaal, lager is beter
- Druksterkte: aflevert de belastingcapaciteit van de plaat
- Aansprakelijkheid subsidie: Rd-waarde is vaak vereiste voor subsidieclaims
