De exterieur werkzaamheden betroffen voornamelijk werkzaamheden aan het gevelmetselwerk, de gevelkozijnen en de daken. Voor de nieuwe woningen zijn een aantal gevel aanpassingen uitgevoerd in de vorm van nieuwe kozijnen en bestaande schuiframen die weer functioneel zijn gemaakt. Bij het aanpassen van de kozijnen moesten ook oude gevelopeningen dichtgezet worden wat is uitgevoerd met oude gevelstenen die afgestemd zijn op de bestaande aanwezige gevelstenen. Ook de dakvlakken zijn geheel onderhanden genomen, aangetast dakbeschot is hersteld en aan de buitenzijde is een duurzaam isolatie materiaal toegepast. Gevolg hiervan is dat eveneens de gootconstructie, de dakkapellen en de loodaansluitingen zijn vernieuwd. Het bestaande torentje was bekleed met lood echter door verkeerde detaillering heeft het torentje staan "inwateren" waardoor veel houtwerk was aangetast. De gehele loden bekleding en het aangetaste hout is verwijderd. Door duurzaam om te gaan met de materialen is gebruik gemaakt van oude kozijnstijlen van de gesloopte vestibule. Dit houtwerk is op maat gemaakt en verwerkt in het torentje. Uiteindelijk is het torentje opnieuw bekleed met lood en is het zichtbare hout geschilderd. Het torentje zal uiteindelijk ook voorzien worden van een belmechanisme en klokinstallatie.
Voordat er werd gestart met de werkzaamheden waren door de opdrachtgever de oude kleine wooneenheden al inpandig gesloopt. Deze “oude” indeling bestond uit 6 kleine wooneenheden waar alleen de trapopgangen en de oude meterkastinrichtingen nog van zichtbaar waren. Aangetaste houtconstructie onderdelen zijn hersteld en er is een geheel nieuwe indeling gerealiseerd voor de middenvleugel gebaseerd op de oude vertrekken (eetzaal / verblijf binnenouders / kapel en school). Bestaande buitengevels zijn nageïsoleerd d.m.v. voorzetwanden en nieuwe indelingen zijn gemaakt met houtskeletbouw binnenwanden. De nieuwe woningen zijn voorzien van nieuwe installaties, badkamer- toilet en keuken indeling waardoor deze renoveerde woningen weer voldoen aan de huidige normen.
Voormalig bedevaartsoord en het Weeshuis
Voormalig bedevaartsoord Het weeshuis is ontworpen in de neo-klassicistische Lodewijk XVI-stijl door de Schiedamse stadsarchitect Rutger van Bol'Ess. Het staat midden in Schiedam en kent een geschiedenis die teruggaat tot 1433. “Op deze plek overleed de heilige Liduïna van Schiedam,” vertelt restauratiearchitect Stephan Ligtvoet. “Liduïna was een patrones oftewel beschermheilige voor chronisch zieken.” Het huis werd na haar overlijden een bedevaartsoord en later een klooster, voordat het in de 16de eeuw werd omgevormd tot een weeshuis.” Eeuwenlang bood het weeshuis onderdak aan vondelingen en kinderen zonder thuis. In de 17de en 18de eeuw groeide Schiedam snel en nam ook de sociale problematiek toe. Weeshuizen waren in die tijd een publieke taak en boden opvang, voeding en onderwijs. Van weeshuis tot woonhuis Op 10 september kunnen eindelijk álle deuren van het Voormalig Weeshuis open. Directeur Bert Meerstadt: “Het gebouw kan na een grondige restauratie van meer dan tien jaar eindelijk in zijn geheel open, waarbij de laatste zes woningen in de zuidvleugel een prachtige plek worden om te wonen”.
Er is met kennis van nu, maar met liefde voor het ambacht gezorgd dat historische elementen bewaard zijn gebleven. Bert: “Zo is de kleurrijke regentenkamer met vele wapenschilden in oude ere hersteld en kregen de beelden Jan en Kaat, de weeskindjes op de gevel, hun oorspronkelijke kleuren terug”. Tegelijkertijd zijn in de zuidvleugel duurzame woningen ondergebracht waarbij de oorspronkelijke open indeling in ere is hersteld. Kom ook naar Open Monumentendag. Tijdens de 39ste editie van de VriendenLoterij Open Monumentendag op 13 en 14 september 2025 zal het Weeshuis open zijn voor bezoekers. Het thema is dit jaar: ‘Erfgoed en Architectuur’ en past perfect bij de missie van Hendrick de Keyser Monumenten om monumentaal erfgoed levend te houden voor publiek.
- Wonen of werken in het Voormalig Weeshuis? Binnenkort kan het! in de toenmalige wetgeving.
- Kenmerken en landschappelijke structuren welstand actualiseren en waar mogelijk vereenvoudigen.
- Richtinggeving voor beoordeling van plannen met aandacht voor omgevingskwaliteit en monumentale waarde.
Bestemmingsplan en niveaukaart voor Schiedam
In de nota over welstand en stedenbouw wordt aangegeven dat bouwwerken moeten bijdragen aan de omgevingskwaliteit van Schiedam en dat er een balans gezocht moet worden tussen vrijheid en behoud van historisch aanzien. Een niveaukaart met gebieden zoals Binnenstad en Kethel/Kerkbuurt toont een Bijzonder Niveau B en overige criteria voor inpassing. Er wordt gestreefd naar een minimale toets en een uniforme aanpak voor de beoordeling van bouwplannen, met ruimte voor particulier initiatief waar mogelijk.
Kunst en monumenten in het Stedelijk Museum Schiedam
Het Stedelijk Museum Schiedam ontstond uit het Sint Jacobs Gasthuis en opende in 1940 zijn deuren als museum. Het gebouw heeft een lange geschiedenis als gasthuis en later als museum, met hoogtepunten zoals tentoonstellingen uit Aruba en de Antillen en transformeren van de kapel als tentoonstellingsruimte. In 2022 werd de renovatie afgerond en werd het museum weer geopend. De kapel blijft een ontmoetingsplaats en is tegenwoordig geïntegreerd met het museum, met iconische elementen zoals de iconenwand en een houten kansel uit 1789.
Architectonische kenmerken van de ter plaatse gebouwde kerken en gebouwen
In Schiedam varieert de architectuur van neoclassicistische tot laat-Romantische en moderne elementen. Voorbeelden zijn St.-Jorisdoelen, de Havenkerk, de St.-Liduïna basiliek en de diverse roerende panden rondom de Lange Haven. De details omvatten tongewelven, marmeren zuilen, neogotische interieuraccenten en glas-in-loodramen. De restauraties werden mede gedreven door de Stichting Beschermd Stadsgezicht Schiedam en Hendrick de Keyser om de historische identiteit te bewaren terwijl nieuw woon- en werkkracht wordt geboden.
Tussentijdse integratie van nieuwbouw en duurzaamheid
Bij de renovaties is getracht een duurzaam beleid te verweven met bescherming van erfgoed: voorzetwanden in gevels, houtskeletbouw binnenwanden, en binnenisolatie met biobased materialen. Het dak krijgt buitenzijde isolatie en er wordt gewerkt met moderne systemen zoals vacuüm-beglazing voor schuiframen. De zuidelijke vleugel van het Weeshuis wordt zodanig herontwikkeld dat zes woningen en een atelier passen in het historische plan, terwijl de zuidelijke structuur en het plein behouden blijven of hersteld worden volgens de oorspronkelijke architectuurprincipes.
Schiedam Een rondje door een gedeelte door de stad 2026 07 25
Historische context en toekomstperspectief
Schiedam kent een rijke geschiedenis van industrie en scheepsbouw die langzaam veranderde in moderniteit met behoud van erfgoed. Door samenwerking tussen gemeenschap, monumentenzorg en gemeenten worden renovaties en herbestemmen van gebouwen zoals het Weeshuis en het torentje met loodbekleding mogelijk gemaakt. De combinatie van restauratie, hergebruik en duurzame technieken biedt een pad voor toekomstige ontwikkelingen die monumentale kwaliteiten en sociale functies combineren.
Tabel: belangrijkste periodes en kenmerken
| Periode | Kenmerk | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Klaarbouw tot 1800 | Neo-klassieke en barokke invloeden | Grote kerkgebouwen, stadhuis |
| 19e eeuw | Neogotische stijlen, industriële groei | Basilieken, kapellen, fabrieksgebouwen |
| jaren 1950-1960 | Nieuwe woonwijken, herindelingen | Renovatie van wooneenheden, daken |
| 2020s | Duurzamer bouwen, restaureren met modern comfort | Weeshuis Zuidvleugel, verduurzaming |
Opvallend is de voortdurende aandacht voor het behoud van karakteristieke materialen en detaillering zoals gootklossen, daklijsten en kozijnen. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan hedendaagse woonkwaliteit met moderne installaties en sanitaire voorzieningen, waardoor renovatieprojecten voldoen aan huidige normen zonder de historische identiteit uit het oog te verliezen.