Fernandes groene gevel systeem werking en voordelen

Een groene gevel is een verticale plantenwand. Een verticale tuin die weinig oppervlakte in beslag neemt met een groots effect. Een groene gevel wordt opgebouwd uit lichtgewicht panelen met hydrocultuur voor behoud en verzorging van de beplanting. Qua beplanting is er veel mogelijk bij een groene gevel. Er is een ruime keus van geselecteerde planten, grassen en kruiden. Behalve dat een groene wand prachtig is om te zien, heeft het vele ecologische voordelen en is draagt het bij aan een betere leefomgeving.

Binnen de stad kan het door de vele bebouwing warmer worden dan buiten de stad. De verkoelende werking van groene gevels draagt bij aan het terugdringen hiervan. Planten nemen luchtverontreinigende deeltjes op en zorgen dus voor een schonere lucht. Ook voor groene gevels geldt dat veel gemeentes deze toepassing stimuleren. Zij zien het belang in van meer groen en duurzaamheid. Daarom wordt hier in diverse gemeentes een subsidie aan toegekend. Groene daken komen we al grootschalig tegen in Nederland, maar nu begint ook de groene gevel aan een opmars. Gezien de klimaatveranderingen is een groene schil niet langer alleen esthetisch een voordeel, maar ook noodzakelijk om de leefbaarheid en biodiversiteit van onze leefomgeving te verbeteren.

Technische bewijzen en subsidies

BouwTotaal sprak met Sempergeen, wereldwijde leverancier van groene daken en gevels, over de mogelijkheden om gevels groen te maken. Tekst: Ing. “De gemeente Haarlemmermeer wil dat bedrijven op het groene bedrijventerrein Schiphol Trade Park (STP) langs de A4 bij Hoofddorp onder meer tien tot vijftien procent van hun gevels vergroenen. In de Provincie Flevoland kon er in 2021 maximaal € 10.000,- subsidie worden gekregen voor een groene gevel. Die subsidiepot is nu helemaal leeg. Het geeft al aan dat groene gevels volop in de belangstelling staan”, zegt Paul Hakkenberg, salesmanager Benelux van Sempergreen Vertical Systems.

“En wie denkt dat groene gevels alleen geschikt zijn voor laagbouw: de gevels van de nieuwe 98 meter hoge woontoren in Frankfurt wordt voor meer dan 20% met 185.000 planten bedekt. Groene gevels mogen zich dus in een grote belangstelling verheugen en dat zal naar de toekomst alleen maar meer worden. Daarnaast zullen er steeds meer gemeenten zijn die bijvoorbeeld in de toekomstige omgevingsplannen (opvolger huidige bestemmingsplannen onder de nieuwe Omgevingswet) hogere milieu- en energie-eisen mogen stellen dan voorgeschreven in het Besluit bouwwerken leefomgeving (opvolger Bouwbesluit onder de nieuwe Woningwet). Aanleiding voor de vergroening van de gebouwschil is voor een belangrijk deel klimaatadaptatie. De opwarming van de aarde is nu overal op aarde merkbaar en de oorzaak is de menselijke uitstoot van broeikasgassen. De grens van 1,5 graad wereldwijde temperatuurstijging bereiken we al over ongeveer tien jaar. Dit zijn een paar belangrijke conclusies uit het nieuwste rapport van het IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties, dat op 9 augustus 2021 verscheen. De opwarming is vooral merkbaar doordat weersextremen toenemen. De laatste jaren hebben we zomers gehad met perioden met grote droogte en hitte, afgewisseld door zware buien. Wateroverlast, zoals in Zuid-Limburg in 2021, gaat dus hand in hand met hittestress.

Belang voor klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen

Waarom zijn groene gevels zo belangrijk bij klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen? In de eerste plaats zijn groene gevels natuurlijk mooi om te zien. Bekend feit is dat het welzijn en gezondheid van mensen toeneemt bij de aanblik van veel groen. Van patiënten in ziekenhuizen is bekend dat ze beter herstellen bij zicht op veel groen. Gevelgroen biedt verkoeling door drie mechanismen: schaduw, verdamping en isolatie. Van deze drie is schaduwwerking het meest effectief. “Dit betekent ook dat een grotere bedekkingsgraad van gevelgroen voor meer verkoeling zorgt. Gevelgroen schermt de gevel af waardoor de oppervlaktetemperatuur niet zo hoog oploopt als van een gevel van steen. Groene gevels stralen daardoor minder warmte uit. Voetgangers in straten met groene gevels worden door gevelgroen dan ook aan minder hoge oppervlaktetemperaturen blootgesteld”, aldus Paul.

Over het algemeen geldt dat het verkoelend effect van groene gevels groter is voor gevels die de meeste zonnestraling ontvangen. Ook geldt hoe smaller de straat, hoe groter het effect op de luchttemperatuur is en dichterbij de gevel is het effect groter. Groene gevels zorgen niet alleen voor verkoeling van de buitenlucht of verbetering van het binnenklimaat, maar hebben nog meer voordelen. Paul over de overige voordelen: “Groene gevels vormen onderdeel van het stedelijk ecosysteem en de stedelijke biodiversiteit, maar nemen daarbij minder ruimte in dan bijvoorbeeld straatbomen of groenperken. De planten nemen CO2 en fijnstof op en voorzien de omgeving van schonere lucht. Zo haalt een groene gevel per vierkante meter gemiddeld 2,3 kg CO2 uit de lucht. Er komen ook veel insecten, vogels en vleermuizen op af. In de groene gevel van ons kantoor hebben we zelfs broedende slechtvalken gehad!

Sempergreen levert groene gevels wereldwijd onder de naam SemperGreenwall. Deze zijn Cradle to Cradle gecertificeerd en leveren punten op binnen BREEAM en LEED. Maar hoe zorg je er nu voor dat de planten in een verticale wand gezond blijven en er niet uitvallen door windzuiging of erosie? Paul legt uit: “Wij plaatsen jonge plantjes in een harde persing steenwolplaat, die is omhuld met een uv-bestendig vlies. Dit vlies voorkomt dat materiaal verloren gaat door erosie. Tevens vermindert het doek de kans dat er onkruidzaden inwaaien. Je kunt ook kiezen voor substraat, grond of een combinatie daarvan, maar dat heeft enkele nadelen. Substraat en grond zijn zwaarder, vooral als ze verzadigd raken met vocht. Omdat de jonge plantjes direct in een verticale wand worden geplaatst, passen deze zich volgens de specialist van groene gevels direct aan: “Aan de achterzijde van de steenwolplaten bevindt zich een capillair doek van gerecycled materiaal (Cradle tot Cradle). Dit doek wordt via irrigatieleidingen vochtig gehouden. De wortels van de jonge plantjes groeien daardoor horizontaal naar achteren en niet alleen maar naar beneden.

De groene gevel kent een modulaire opbouw met ‘Flexipanels’. Deze hebben een afmeting van 52 x 62 cm en worden bevestigd op aluminium omegaprofielen. Aan de achterzijde is ieder paneel voorzien van een TPO dakbedekking. Doordat de TPO aan de boven- en rechterzijde uitsteekt, overlapt deze altijd met het naastliggende of bovenliggende paneel. Hierdoor ontstaat na plaatsing een gesloten en waterkerende achterwand. De panels zijn aan iedere achterliggende draagconstructie te bevestigen, zoals beton, hout en staal. Doordat de panels een waterkerende laag vormen en er een spouw resteert tussen groene gevel en achterliggende constructie, behoeft deze laatste niet waterdicht te zijn. Feitelijk functioneert de groene gevel als gevelbekleding en kan dus voor een geïsoleerd binnenspouwblad worden aangebracht.

“Ik hoor nog wel eens dat gebouwbeheerders bevreesd zijn voor vochtdoorslag naar binnen, maar dat komt voort uit onwetendheid. Maar is het systeem dan niet te zwaar? Dat valt volgens Paul wel mee: “Een gevel van baksteen weegt als snel 150 tot 180 kg/m2. Maar dit systeem weegt slechts 45 kg/m2. Dat komt ook doordat de steenwolplaten nooit verzadigd raken met vocht. Er wordt volgens de salesmanager ook nagedacht over prefabricage: steeds meer gevelelementen worden bij nieuwbouw immers geprefabriceerd. “We zijn in gesprek met Falk Bouwsystemen of we sandwichpanelen kunnen combineren met onze panels.

Diverse planten blijken geschikt voor gebruik in de groene gevel. Voorbeelden zijn - Achillea millefolium ‘Cerise Queen’, Alchemilla mollis, Carex oshimensis, Euonymus fortunei, Fragaria vesca, Geranium sanguineum en Spirea japonica. Maar ook diverse varensoorten doen het goed, vooral op noordgevels met weinig zon. Sedums, bekend van groene daken, zijn weer niet geschikt voor groene gevels. “Op één vierkante meter plaatsen we maar liefst 78 planten, waardoor je direct een dekking hebt van 90 procent. Na jarenlange selectie gebruiken we de meest geschikte soorten voor groene gevels, ook afhankelijk van de oriëntatie. De jaarlijkse inboet (vervangen van planten die niet zijn aangeslagen) is bij het SemperGreenwall systeem minder dan 5 procent. “Onze oudste groene gevel staat in Amsterdam en is inmiddels zeventien jaar oud. Die staat er nog altijd prima bij!

Bij systemen met substraat of grond, zoals gebruikt wordt bij groene daken, kan dat oplopen naar 15 tot 25%. Indien gewenst kunnen door een afgewogen keuze en plaatsing van de juiste planten ook patronen worden gevormd in de groene gevel. “Denk aan een logo of patronen die het gebouwontwerp ondersteunen. We kunnen ook gebogen panels leveren voor gekromde gevels. De oudste groene gevel van Sempergreen staat in Amsterdam en is inmiddels zeventien jaar oud.

Onderhoud en monitoring

Wie kiest voor een groene gevel, moet wel rekening houden met onderhoud. Maar dat kan gelukkig volledig worden uitbesteed aan Sempergreen. Paul: “Wij brengen webbased sensoren aan in de panels en die kunnen we op afstand uitlezen. Als het vochtgehalte onder een kritische grens komt dan zorgen we op afstand voor meer toevoer van vocht. Bij voorkeur regenwater dat bijvoorbeeld via een groen dak is opgevangen in bufferruimten. De waterafgifte vindt plaats via druppelleidingen, die hart op hart 50 cm liggen. Aan het water kunnen ook voedingsstoffen worden toegevoegd. Andersom kunnen we ook minder vocht toevoegen. Aanvullend aan de monitoring is, afhankelijk van de wand, minimaal twee keer per jaar onderhoud nodig. In het voorjaar wordt er gesnoeid en worden eventuele dode planten vervangen. Ook wordt er voeding toegediend. In het najaar volgt nog een keer een lichte snoei en wegnemen van dode bloemknoppen en dergelijke.

En wat kost tot slot zo’n groene gevel? “Dan moet je rekenen op € 650,- tot € 1.450,- per vierkante meter. Bij grote gesloten vlakken, zoals bij bedrijfshallen, kan de prijs zelfs zakken tot onder de € 650,-. Maar bij meer complexe gevels met veel ramen en verspringingen loopt de prijs op. Dat lijkt veel geld, maar een groene gevel betekent een waardevermeerdering van je pand en je laat zien dat je aandacht hebt voor milieu en klimaat. Duurzaamheid is bij taxaties en financieringen tegenwoordig een belangrijk onderdeel. Groene gevels zorgen ervoor dat gevels minder opwarmen en ook minder warmte verliezen.

Groene gevels kunnen voor biodiversiteit en luchtkwaliteit rekenen op subsidies en toeslagen. Ja, er zijn diverse subsidies en belastingvoordelen beschikbaar voor groene gevels in Nederland. Ja, groene wanden spelen een belangrijke rol in het behalen van een hoge BREEAM-score door bij te dragen aan de ecologische waarde van het perceel.

Diversiteit aan systemen en toepassingen

Er zijn verschillende typen groene gevels beschikbaar, waaronder grondgebonden systemen met klimplanten en modulaire oplossingen. Elk type groene gevel heeft zijn eigen voordelen en kan worden aangepast aan de specifieke behoeften van het gebouw en de locatie. De verschillende systemen van Mobilane zijn circulair ontworpen, betrouwbaar, eenvoudig te installeren, volledig recyclebaar en uitermate geschikt voor duurzame projecten en klimaatbestendig bouwen. Bij dit systeem groeien planten in bakken die aan de gevel zijn bevestigd. Het kiezen van de juiste groene gevel hangt af van verschillende factoren, zoals het klimaat, de windbelasting, de hoeveelheid zon/schaduw, en de oriëntatie van de gevel. Ook het gewenste onderhoudsniveau, het draagvermogen van de gevel, en de functionele eisen spelen een rol. Verder is het belangrijk om rekening te houden met de gebruikstoepassing en de gewenste biodiversiteit.

Groene gevels kunnen op verschillende geveltypes worden geïnstalleerd, afhankelijk van het gekozen systeem en de specifieke technische eisen van het gebouw. Elke gevel heeft zijn eigen vereisten, zoals draagkracht, isolatiecapaciteit, en installatiegemak. Het is belangrijk om te zorgen voor een geschikte basis om de beplanting goed te laten functioneren en te zorgen voor de gewenste esthetiek en duurzaamheid. Klimplanten hebben wel jaarlijks onderhoud nodig en kunnen verrassend veel biodiversiteit aantrekken in stedelijke omgevingen.

Praktische richtlijnen en gegevens

1. Op één vierkante meter plaatsen we ongeveer 78 planten, wat een dekking van circa 90% oplevert.
2. De jaarlijkse inboet bij SemperGreenwall is < 5%; oudere gevels kunnen langer meegaan.
3. De modulaire opbouw met Flexipanels zorgt voor een waterkerende achterwand en een luchtspouw.
4. Het gewicht van het systeem ligt rond 45 kg/m2, aanzienlijk lichter dan traditionele gevels.
5. Installatie kan vrijwel het hele jaar door plaatsvinden, met aandacht voor weersomstandigheden en onderhoud.

Toepassingen in de praktijk

Groene gevels leveren een belangrijke bijdrage aan CO2-reductie, fijnstofbinding en geluidsreductie. Ze dragen bij aan biodiversiteit, verbeteren de stedelijke leefomgeving en kunnen de levenskwaliteit en mentale gezondheid van bewoners positief beïnvloeden. In DC’s en drukke stedelijke omgevingen verbeteren ze energie-efficiëntie, luchtkwaliteit en waterbeheer door regenwater te bufferen en langzaam af te voeren. De technologie evolueert snel: slimme irrigatie, inheemse planten en circulaire materialen worden steeds gangbaarder. Green walls zijn geschikt voor zowel nieuwbouw als renovatie en kunnen naadloos geïntegreerd worden in het ontwerp, met aandacht voor draagkracht, isolatie en esthetiek.

Ja, een SemperGreenwall kan bijdragen aan een hogere LEED of BREEAM score, altijd in combinatie met andere duurzaamheidsmaatregelen. Ja, de SemperGreenwall systemen zijn getest en gecertificeerd volgens Europese brandveiligheidsnormen A-s2,d0 en B-s2,d0. Sempergreen selecteert zorgvuldig sterke, meerjarige soorten die getest zijn voor elke klimaatzone wereldwijd. Voor outdoor gevels worden winterharde planten zoals vaste planten, varens en struiken gebruikt. Voor indoor muren hangt de plantkeuze af van het niveau van daglicht. Ja, installatie is bijna het hele jaar mogelijk.

Praktische samenvatting en planning

Palentis is gespecialiseerd in grondgebonden groene gevels. Vrijwel ieder gebouw, ook gebouwen met sandwichpanelen, is geschikt voor het aanbrengen van klimplanten met klimhulpsystemen. De gevelbeplanting wordt drie maanden voor installatie ingeplant voor de beste kwaliteit bij oplevering. De gevel wordt volgens planning geïnstalleerd en volledig groen opgeleverd. Onderhoud van de gevelbeplanting na oplevering is essentieel voor kwaliteit en duurzaamheid.

tags: #fernandes #groene #gevel