Vrijwel overal op het platteland gebruikten de bouwers plaatselijke materialen zoals steen in al zijn vormen, vóór het wijdverbreide gebruik van industriëel vervaardigde componenten aan het begin van de 20e eeuw. Ze hanteerden eenvoudige technieken, vanwege de beperkte middelen die ze tot hun beschikking hadden op het platteland in deze toen nog onderontwikkelde streken, de moeilijke aanvoer van materialen. Les fondations Op de hellingen werd algemeen eerst ontgraven tot op de harde rotsachtige ondergrond, vanaf daar werd direct met het metselen van de muren begonnen. Afwatering en ventilatieDit bestaat traditioneel uit het graven van een geul aan de voet van de muren, zodat het water weg kan lopen van de constructie; deze geul is gevuld met steenslag en met steenslag en grind op het oppervlak, waardoor de wanden door natuurlijke verdamping kunnen uitdrogen. Cement, een bindmiddel dat vermeden moet worden in oud metselwerkDe relatief flexibele en vervormbare structuren van oude gebouwen zijn onverenigbaar met cement en hydraulische kalk (HL) omdat die hard, bros en onvoldoende poreus zijn. Deze mortels, ondoordringbaar voor waterdamp, belemmeren de verdamping van het natuurlijke vocht in de wanden, waardoor in combinatie met optrekkend vocht onthechting ontstaat. De stenen van verschillende afmetingen zijn soms soms met elkaar of met kiezels gecombineerd. De oppervlakken van de muur zijn zodanig gevormd dat het ze mooie homogene laag vormen: om dit te bereiken moet de zichtzijde van de steen een vlakke kant hebben. Daartussen wordt de wand opgevuld met restmateriaal.Voor voldoende stevigheid en samenhang worden de muren van bescheiden plattelandsgebouwen vaak erg dik, ter compensatie van de kleine hoeveelheid bindmiddel die in de verwerkt in de mortel van de voegen, waarbij kalk of gips die relatief duur is (dunne mortel).
Huidige praktijk en ervaren tips uit Frankrijk
Ik woon in Frankrijk. Ben daar bezig om van de schuur naast ons huis een atelier te maken. Het dak is geïsoleerd, afgewerkt met gipsplaten en geschilderd. Nu ben ik bezig met de muren. Ik heb gaten gerepareerd en scheuren gevuld met specie. De muren zijn dik, bestaan uit gestapelde natuurstenen met een soort 'Franse' specie daartussen. Die is zanderiger dan Nederlandse en brokkelt altijd. Als ik er met m'n hand langs strijk komen er steevoud kruimels af. Daarnaast is er een muur erg lelijk. Die wil ik stukadoren, maar het hoeft niet glad te worden. Ik heb nog geen enkele ervaring met zoiets.
Als eerste : wat er tussen de stenen zit is meestal gewoon een klei-achtige aarde die ze in de buurt uit het weiland hebben gehaald. Wat ik bij mijn (franse) muur heb gedaan is de voegen schoonborstelen en licht bevochtigen. Wat ik zelf heb gedaan: je kunt in de bouwmarkt wit cementpoeder kopen. Dit druk ik met een klein plamuurmes (wel breder dan de nederlandse voegspijker) in de voegen. Wel zorg ik dat de voeg dik is, dwz wat op de muur ligt. Voilá, een gevoegde muur met authentiek uiterlijk. Althans bij ons in de streek. Mijn ervaring is dat de franse stuc (en ik heb alles geprobeerd) nadat je het hebt aangemaakt nog ongeveer een kwartier verwerkbaar is en dan opeens Poef! hard wordt. Verder is stucen niet zo heel moeilijk, ook hier geldt weer: goed afborstelen de muur, zodat er geen losse delen meer zijn. Stuc op de muur brengen, lekker boetseren, even laten drogen en nasponzen gaf bij mij een rustiek effect waar ik goed mee kon leven.
Aan de beschrijving te lezen gaat het om kalksteen gemetseld met leemachtige klei (evt. De buitentemperatuur kan namelijk soms hoger zijn dan de binnentemperatuur waardoor het vocht dat normaalgesproken aan de buitenzijde van de muur uitdampt naar binnen slaat. Het beste is om dan een kalkgebonden mortel/pleister te nemen. Het is de verwerkingsvorm die NG Bouwen met Natuursteen als standaard hanteert bij gevelprojecten. De mortel is vooraf afgestemd op de steenkleur, na uitharding wordt de voeg verdiept uitgekrabd. NG Bouwen met Natuursteen adviseert en levert, de feitelijke verwerking wordt uitgevoerd door een aannemer of gespecialiseerde metselaar. Goed metselwerk vraagt meer dan stenen stapelen.
Bij NG Bouwen met Natuursteen worden massieve natuursteen gevelstenen gebruikt. De Lapide Bricks zijn 100% natuursteen gevelstenen in gevelsteenformaat, de enige collectie van NG die qua afmeting vergelijkbaar is met een traditionele gevelsteen, maar inhoudelijk puur natuursteen. Deze kunnen qua vorm ook vergeleken worden met traditionele bakstenen. Zelf ervaren? Wilt u een gevel met een unieke, moderne uitstraling? Dan is spelen met de richting en textuur van natuursteen een interessante optie. Waar in de bakstenen wereld soms gekozen wordt voor ‘op de kant’ metselen, is dit bij natuursteen gevelstenen van NG niet van toepassing. Onze stenen zijn rondom gezaagd, en het tonen van een smalle zijkant resulteert in een onnatuurlijk strak beeld dat niet past bij het karakter van natuursteen. Braziliaans metselwerk is een opvallende metseltechniek waarin stenen onder verschillende hoeken en in wisselende richtingen worden verwerkt. Dit zorgt voor een levendig, ritmisch gevelbeeld dat afwijkt van traditionele metselverbanden. Hoewel deze techniek zelden wordt toegepast in combinatie met natuursteen gevelstenen, kan het bij specifieke ontwerpvisies, bijvoorbeeld in culturele gebouwen, kunstzinnige woningbouw of publieke ruimtes, juist heel krachtig zijn. Bij NG Bouwen met Natuursteen denken we graag mee als u buiten de gebaande paden wilt treden. We adviseren daarbij om altijd vooraf goed te kijken naar de uitvoerbaarheid, het type natuursteen en de impact op verwerkingskosten en detaillering.
Hoewel er veel bekende metselverbanden bestaan, zoals halfsteens, kruisverband of staand verband, worden deze bij natuursteen minder vaak toegepast. Bij NG Bouwen met Natuursteen adviseren wij vaak om te kiezen voor een wildverband. Onze natuursteen gevelstenen worden vaak geleverd in vrije lengtes - dus in variabele maten. In een wildverband komen kleur- en formaatverschillen het beste tot hun recht. Wildverband: Onze aanbevolen keuze. De voegkleur heeft grote invloed op het eindresultaat van een gevel. Een voeg die aansluit bij de steentinten geeft rust en eenheid; een contrasterende voeg versterkt het lijnenspel en geeft de gevel meer karakter. Bij massief metselwerk wordt de dunbedmortel vooraf op kleur afgestemd op de gekozen steensoort. Na uitharding wordt de voeg verdiept uitgekrabd, dat is de enige nabewerking die nodig is. NG Bouwen met Natuursteen adviseert de voegkleur altijd projectspecifiek. Een goed gemetselde gevelmuur is niet alleen mooi, maar ook technisch betrouwbaar. Onze producten worden verwerkt volgens het principe van traditioneel metselwerk. Dat betekent: stuk voor stuk gestapeld, gewerkt aan de draad, en gebruik van specie (in ons geval: dunbedmortel). Gevels zijn het visitekaartje van een woning of gebouw. Ze bepalen de sfeer en moeten bestand zijn tegen alle seizoenen. In tegenstelling tot traditioneel metselwerk met bakstenen worden onze gevels niet na gevoegd. We gebruiken een dunbedmortel die al op kleur is afgestemd op de steen. Na uitharding wordt de voeg eventueel verdiept uitgekrabd voor een subtiel effect.
Natuursteen is niet alleen geschikt voor gevels, maar ook voor diverse tuinprojecten. Denk aan het creëren van plantenbakken, buitenhaarden of muurtjes die hoogteverschillen in de tuin opvangen. Bij NG Bouwen met Natuursteen hebben we bijvoorbeeld een project gerealiseerd van een moderne villa waarbij het natuurstenen metselwerk op de gevel doorliep in een prachtige plantenbak, wat zorgde voor een harmonieuze overgang tussen woning en tuin. De verwerking van natuursteen wijkt nauwelijks af van traditioneel metselwerk. Toch vraagt natuursteen om precisie. StapOmschrijvingVoorbereidingKeuze van steensoort, structuur en kleurverdeling om een harmonieus eindresultaat te garanderen. OpperenDe stenen worden op de juiste manier klaargelegd om een gelijkmatige kleurverdeling te behouden.MetselenEr wordt gewerkt met dunbedmortel, afgestemd op de steensoort. VoegenDe mortel is op kleur. Bij massieve stenen wordt de voeg verdiept uitgekrabd. Bent u op zoek naar inspiratie of heeft u specifieke vragen over metselwerk en natuursteen in baksteenformaat? Bij NG Bouwen met Natuursteen helpen we u graag verder. Neem vrijblijvend contact met ons op voor advies op maat en ontdek wat er allemaal mogelijk is.
En wilt u meer voorbeelden zien van prachtig metselwerk en natuurstenen gevels? Natuursteen gevelstenen zijn 100% natuurlijk gesteente, ongelijkmatig van kleur en structuur per steen. Dat vraagt om een ander verwerkingsritme dan bij uniforme keramische producten: kleurverdeling moet vooraf worden doordacht, en wildverband is de aangewezen methode om de variatie tot zijn recht te laten komen. Bij massief metselwerk met dunbedmortel is navoegen niet nodig. De mortel is al op kleur afgestemd en wordt na uitharding verdiept uitgekrabd. Dit geeft een subtiel, ambachtelijk voegeffect zonder extra nabewerking. Bij lichte steensoorten zoals zandsteen of beige kalksteen werkt een gebroken witte of zandkleurige voeg het meest harmonieus. De voeg vloeit op die manier op in de steentinten. Ja. Wildverband en strakke architectuur sluiten elkaar niet uit. De ‘onregelmatigheid’ van wildverband zit in de horizontale lengteafwisseling van de stenen, de vlakken blijven egaal.
Bij historische baksteenconstructies komen verschillende vormen van schade voor. Zo is scheurvorming een veelvoorkomend probleem, maar ook afpoederen, afschilferen en afbrokkelen van baksteen en mortel treden regelmatig op. In onze brochure Baksteenmetselwerk: aantasting en herstel wordt nader ingegaan op de oorzaken die meer met het materiaal zelf te maken hebben. Zettingen zijn verticale verplaatsingen van een gebouw of een deel daarvan als gevolg van veranderingen in de ondergrond of fundering. Door met name ongelijkmatige zakkingen ontstaan zettingsverschillen in het gebouw die tot scheurvorming leiden. Door veranderingen in de directe omgeving van historische gebouwen of door een andere belasting kan er een versnelde aantasting ontstaan, evenals door goed bedoelde maar verkeerd uitgevoerde bouwkundige ingrepen.
Het is belangrijk om deze gebreken tijdig te ontdekken en te repareren om verdere schade aan de woning te voorkomen en de veiligheid van de bewoners te waarborgen. Er zijn diverse methoden om de gevel en het metselwerk te verduurzamen. Enerzijds kun je de gevel na-isoleren met spouwmuurisolatie of een voorzetwand aan de binnenzijde plaatsen. Anderzijds omvat verduurzamen niet alleen betere isolatie, maar ook het verlengen van de levensduur van het metselwerk. Spouwmuurisolatie biedt een efficiënte methode om spouwmuren na te isoleren. Het grootste voordeel is dat je dit kunt uitvoeren zonder ingrijpende veranderingen aan de woning aan te brengen, waarbij de binnenkant van de woning volledig onaangetast blijft.
Het is raadzaam om zo nauwkeurig mogelijk in het CU-formulier aan te geven wat de plannen met de schuur (bijvoorbeeld een aanbouw) en de inrichting van het terrein (m.n. de toegang tot de openbare weg, de aanleg van een zwembad, bouw van een garage) zijn: hoe nauwkeuriger de ingediende plannen zijn, hoe beter de gemeente kan aangeven of dit in beginsel bij de bouwaanvraag kan worden gehonoreerd. Bij renovatie van bestaande woningen gelden de energieprestatie-eisen van RT Existant. De belangrijkste voorschriften van RT Existant hebben betrekking op de thermische isolatie-eisen van de schil, die worden uitgedrukt in een Rc-waarde (m²K/W). RT 2012-regels zijn relevant bij schuurverbouwen wanneer er een aanbouw met 50 m² of meer woonoppervlak ontstaat.
Zo style je een Frans landhuis dat aanvoelt als een koel winterpaleis
De transformatie van een schuur tot woning spreekt weliswaar tot veler verbeelding, maar er mag niet lichtvaardig over worden gedacht. Wanneer men een schuur zelf tot woonhuis wil verbouwen vereist dit een brede bouwkundige kennis, heel veel vrije tijd en een ruim budget. In Frankrijk geldt soms een bouwvergunning en secundaire eisen afhankelijk van de regio en bestemming. Glaswanden in gevelopeningen kunnen een glimp geven van de oorspronkelijke stalruimte terwijl lichte openingen toch daglicht toelaten. Een bijzonder element is natuurlijk de hoge staldeur die over meerdere verdiepingslagen loopt. Hoe deze in te passen in de plattegrond? Om te voorkomen dat een verdiepingsvloer achter de ramen zichtbaar is, wordt meestal gekozen voor een vide in de eerste etagevloer.
Zoals bij de meeste oude gebouwen kunnen constructieve uitdagingen optreden door zettingen en thermische spanningen. Het toepassen van kwart- en drieklezoor elementen in koppen- en strekkenlagen speelde historisch een belangrijke rol en bepaalt nog steeds het karakter van veel gevels. In Frankrijk blijft aandacht voor de relatie tussen voegwerk, patina en afwerkingen cruciaal bij restauraties en herstellingen aan historisch metselwerk.
tags: #franse #schuur #metselwerk