Hoe werkt een thermostaatknop op een radiator en wat is het verschil met een radiatorkraan?

Wat is het verschil tussen een thermostaatknop en een radiatorkraan? Met een thermostaatknop kun je de gewenste temperatuur in de kamer regelen. In de knop zit een speciaal element dat gevoelig is voor de omgevingstemperatuur in de kamer. Als het koud is kan er warm CV-water naar de radiator stromen. Het thermostatisch element in de knop staat dan helemaal open. Hoe warmer het wordt, hoe verder het element de kraan dichtknijpt en hoe minder warm water er dus naar de radiator stroomt. Een radiatorkraan kan de temperatuur niet regelen. Door te draaien aan de knop varieert slechts de grootte van de opening in de kraan. De aanvoer van warm CV-water naar de radiator wordt niet minder naarmate de kamer warmer wordt.

Een standaard thermostaatknop. Een radiatorkraan. Handkranen zijn te herkennen aan het aantal slagen die nodig zijn om de kraan open of dicht te draaien. Dit zijn 2 hele slagen of meer. De afsluiter is het metalen deel waar het verwarmingswater doorheen loopt. De knop wordt op de afsluiter gemonteerd met een schroef of met een kliksysteem. De meestvoorkomende schroefsystemen zijn van Heimeier, Comap en SAR (in metrische maten M30 of M28). De knop is de grote, meestal witte of chroomkleurige, draaiknop waarmee je de temperatuur instelt. Vaak staat er een merk op afgedrukt.

Een veelgehoord misverstand is dat het water uit de leiding stroomt als je de thermostaatknop losmaakt van de afsluiter. Dat is niet zo. Een slimme thermostaatknop is alleen geschikt voor afsluiters van thermostaatkranen, en vervangen de "domme" thermostaatknop. Slimme thermostaatknoppen zijn niet geschikt voor montage op handkranen. Heb je handkranen? Er zijn afsluiters van verschillende soorten, maten, merken en jaartallen in omloop. De meest voorkomende is de M30 variant, zoals in de afbeelding. Slimme thermostaatknoppen passen altijd op standaard afsluiters. Je kunt eenvoudig zelf bepalen of je een M30 variant hebt door de knop van de thermostaatknop te demonteren en vervolgens de diameter van de schroefdraad te meten van de afsluiter (liefst met een schuifmaat). Heeft de schroefdraad een andere diameter (vaak 28 mm)? Of zie je helemaal geen schroefdraad, maar iets dat lijkt op een kliksysteem? Dan heb je een afsluiter-adapter nodig. Adapters voor de meest voorkomende "niet M30" afsluiters (o.a. Danfoss) worden meegeleverd met de slimme thermostaatknoppen. Adapters voor de Heatapp! Stel hem!

Op je thermostaatkraan zie je cijfers of streepjes, maar nergens 18°C of 21°C. Toch regelt die kraan heel precies jouw kamertemperatuur. Veel mensen ontdekken hun thermostaatkranen pas echt wanneer ze bewuster willen verwarmen. Het blijkt geen simpele aan/uit-knop: elke stand reageert op de omgeving. Stand 3 geeft 20°C in de ene kamer, maar 19°C in de andere. Waarom geen graden? Een thermostaatkraan werkt met een thermostatische balg. Dat is een capsule gevuld met vloeistof, gel of gas die uitzet bij warmte en krimpt bij koude. Die balg opent of sluit de watertoevoer naar je radiator, afhankelijk van de temperatuur in de kamer. Maar die temperatuur hangt van méér af dan alleen de radiator zelf: Een koude buitenmuur trekt warmte weg, Een raam in de zon straalt warmte af, De radiator combineert met die invloeden. Daarom kan geen enkele fabrikant garanderen: "Stand 3 = exact 20°C." Het hangt af van jouw kamer.

De cijfers 1 tot 5 zijn comfortstanden. De cijfers uitgelegd: Onderstaande tabel geeft bij benadering het aantal graden Celsius per stand, inclusief advies voor welke ruimte ze geschikt zijn. Tip: Noteer je ideale standen per kamer op een stickertje naast de kraan.

Eenvoudig afstellen en praktische werkwijze

De beste manier om je thermostaatkranen af te stellen: experimenteren en met rust laten. Stap 1: Start met de aanbevolen stand voor je ruimte (zie tabel). Woonkamer? Zet op 3. Slaapkamer? Probeer 2-3. Stap 2: Geef het tijd. Wacht minstens een dag voordat je oordeelt. Een thermostaatkraan reageert geleidelijk en houdt rekening met wisselende omstandigheden (zon, buitentemperatuur, andere warmtebronnen). Stap 3: Draai bij in kleine stapjes. Te koud? Draai één cijfer hoger, niet meteen naar stand 5. Te warm? Eén cijfer lager, niet helemaal dicht. Wat niet werkt: Ochtends meteen naar stand 5 draaien omdat het fris is → de kraan verwarmt niet sneller, alleen langer. Bij warmte de kraan op * zetten → je riskeert te veel afkoeling en moet later weer opwarmen. Laat de balg zijn werk doen. Voor het klimaat is het goed om minder gas te verbruiken. Een modulerende klokthermostaat in de woonkamer helpt daarbij. Zo'n thermostaat laat de cv-ketel op verschillende standen branden, dat noemen we 'moduleren'. Als er minder warmte nodig is, brandt de ketel ook minder hard.

Op deze manier werkt je cv-ketel een stuk zuiniger dan met een eenvoudige aan-uit klokthermostaat. Met een klokthermostaat in de woonkamer kan je instellen op welke tijden de verwarming aan en uit moet gaan, bijvoorbeeld als je opstaat of naar bed gaat. Dat gebeurt dan automatisch, je hoeft er zelf niet meer aan te denken. Daardoor brandt de verwarming niet op tijden dat dit niet nodig is, en dat zorgt meteen voor een lagere energierekening. Met thermostaatknoppen op de radiatoren van de slaapkamers, wc en badkamer kun je de verwarming in die ruimtes regelen.

Kosten, besparingen en aanschaf

Tips voor de thermostaat: Kosten en besparingen met een modulerende thermostaat. De thermostaat 'praat' met je cv-ketel en geeft door hoe hard of zacht de ketel moet branden. Een cv-ketel die op een laag pitje brandt, is een stuk zuiniger dan een ketel die voluit brandt. Moduleren bespaart zo’n 3% op de stookkosten. Een modulerende thermostaat is te koop vanaf zo’n € 80. Een modulerende klokthermostaat kost zo’n € 150, daarmee kan je makkelijk automatisch een zuinig stookprogramma gebruiken. Daar bovenop zijn er allerlei extra’s beschikbaar die het gemak en comfort verhogen, bijvoorbeeld bediening op afstand via de smartphone of zelflerend opwarmen.

Op elke radiator, convector of vloerverwarming kun je een thermostaatknop zetten. Zo'n knop wordt ook wel thermostatische radiatorkraan of thermostaatkraan genoemd. Met een thermostaatknop kun je een paar procent besparen op je verwarmingskosten. De knop zorgt ervoor dat de radiator dicht gaat als de ingestelde temperatuur in de kamer is bereikt. Stand 3 is ongeveer 20 graden. Met een thermostaatknop wordt het niet te warm in de kamer. Dat is anders met een gewone radiatorknop: die kan alleen open en dicht en blijft warmte afgeven als hij open is. In kamers waar je niet bent, is het verstandig om de thermostaatknop dicht te draaien, zodat je daar niet onnodig verwarmt.

Lees ook de Bespaartips verwarming. In de woonkamer géén thermostaatknoppen. In de woonkamer regelt de klokthermostaat de verwarming. Radiatoren in de woonkamer moeten altijd helemaal openstaan. Je kunt de knoppen ook laten weghalen door de monteur: dan kun je ze ook niet per ongeluk dicht draaien.

Wat kost een thermostaatknop? Thermostaatknoppen zijn te koop voor € 30. Dat is zo'n € 15 meer dan een standaard radiatorknop. Er zijn ook elektronische radiatorkranen te koop die je van afstand kunt regelen, die zijn duurder. Als je een nieuwe radiator laat plaatsen, is het slim om er meteen een thermostaatknop op te laten zetten: dat kost bijna niks extra. Let op: in de woonkamer (waar de kamerthermostaat hangt) moet je géén thermostaatknoppen op de radiatoren zetten.

Nieuwe cv-ketel of warmtepomp? Ga je de cv-ketel vervangen of krijg je een warmtepomp? Dan moet je sinds 10 maart 2020 in elke kamer afzonderlijk de temperatuur kunnen regelen (dit staat in artikel 6:55a van het Bouwbesluit 2012). In de woonkamer doe je dat met een klokthermostaat of kamerthermostaat. In de andere kamers kan het met een thermostaatkraan op de radiator(en). Als je die nog niet hebt, moet je de radiatorknoppen (laten) vervangen. Voor 4 radiatoren kost dat ongeveer € 120, plus de kosten voor de monteur. Elektronische kranen die je van afstand regelt zijn duurder. Vraag de installateur wat bij jou handig en mogelijk is.

Klikt: Klokthermostaat: meer gemak. Met een klokthermostaat blijft jouw huis stabiel op de gewenste temperatuur, zonder dat je te hard hoeft te stoken. Je stelt één keer in wat de temperatuur moet zijn tijdens bepaalde perioden, en de thermostaat voert dat programma automatisch uit. Meer gemak en comfort dus! En minder stookkosten dan bij een simpele kamerthermostaat, want je kunt niet meer vergeten de verwarming laag te zetten. Let goed op dat je thermostaat modulerend is. Met een modulerende thermostaat werkt de cv-ketel zuiniger. Een modulerende cv-ketel stookt hard bij veel vraag naar warmte, en brandt zachter bij minder vraag. Dat is energiezuinig.

In sommige klokthermostaten kun je meerdere programma's instellen, met bijvoorbeeld andere tijden voor werkdagen en het weekend, of zelfs voor elke dag van de week. Je kunt altijd tijdelijk van een programma afwijken ('overrulen'), zodat je de temperatuur even hoger of lager kunt zetten. Sommige thermostaten kan je ook met een app op de telefoon bedienen, handig als je bijvoorbeeld eerder of later thuis bent dan normaal. Kijk voor de mogelijkheden op Slimme thermostaat. Zelflerend en weersafhankelijk: Een zelflerende thermostaat onthoudt hoe lang het duurt voordat de woning opwarmt. Hij zorgt dat het huis op de ingestelde tijd op temperatuur is. Dat is prettig, maar het is niet per se zuiniger, er gaat namelijk ook wat energie verloren doordat de cv-ketel eerder aangaat. Vind jij het tijdens het opwarmen al comfortabel genoeg in huis, dan heb je geen zelflerende thermostaat nodig. Je stelt de verwarming dan gewoon in op het moment dat je opstaat en naar de woonkamer gaat.

Bedienen op afstand: Sommige klokthermostaten kan je via internet (dus ook met een smartphone) bedienen. Dat is handig als je onverwacht eerder of later thuis bent dan anders: je kan het ingestelde programma dan van een afstand 'overrulen'. Kijk voor meer informatie op Slimme thermostaat. Thermostaatknop goed gebruiken: Thermostaatknoppen op de radiatoren zorgen ervoor dat de temperatuur in een kamer niet boven de ingestelde temperatuur komt, maar ze kunnen geen warmte vragen. Als de woonkamer op temperatuur is gaat daar geen warmte naartoe, en dus ook niet naar de andere kamers. Je kunt dit op verschillende manieren oplossen: Gebruik een draadloze kamerthermostaat en neem die mee naar de kamer waar warmte nodig is. De cv reageert dan op de temperatuur in die ruimte. Zet de thermostaatkraan wel iets hoger dan de temperatuur waar de draadloze kamerthermostaat op staat, anders houdt de thermostaatkraan de opwarming tegen. En draai de thermostatische kranen laag in kamers die je helemaal niet gebruikt. Gebruik een extra kamerthermostaat met voorrangregeling (comfortregeling), bijvoorbeeld voor een werkkamer. De kamerthermostaten sturen allebei de cv-ketel aan, zodat allebei de ruimtes warm worden. Nieuw zijn domoticasystemen: dat zijn kamerthermostaten per ruimte die temperatuur draadloos doorgeven aan de ketel en de thermostaatkranen. Zo'n systeem kun je via internet aansturen. Gebruik een systeem met digitale radiatorknoppen met ‘afstandbediening’ van de kamerthermostaat. Je kunt dan in elke kamer zorgen dat de cv-ketel gaat branden door de thermostaatkraan hoger te zetten.

Vind een installatiebedrijf: Het gebruik van een klokthermostaat is makkelijk, maar het inregelen van de verwarming kan een klus zijn voor de specialist. De thermostatische regeling is extra belangrijk als jouw woning veel glas heeft aan de zonkant van het huis. Thermostaten stemmen de warmte van de verwarmingsinstallatie dan snel af op de warmte die de zon levert. Wil jij de temperatuur in verschillende ruimtes in je woning apart instellen? Dat is niet alleen heel erg comfortabel, het beperkt ook energieverlies. Er is een eenvoudige oplossing om de temperatuur slim te regelen: Thermostatische kraan (of thermostaatkranen). De voordelen van zoneverwarming: Dé ideale temperatuur in huis bestaat niet, want het optimale binnenklimaat verschilt per kamer. Mag het in de woonkamer lekker warm zijn, bijvoorbeeld 21 of zelfs 22 graden, in je slaapkamer wil je liever dat de temperatuur lager is, zo'n 15 graden. Overdag mag het trouwens best een graadje frisser zijn dan wanneer je net uit bed of bad komt. Hou er wel rekening mee dat je elke graad hoger voelt op je energierekening.

Werking en voordelen van thermostatische kranen

Door de temperatuur van elke radiator individueel in te stellen, zorg je er moeiteloos voor dat het nergens in huis een graad te warm of te koud is. Zoneregeling met Vasco Climate Control: Met Vasco Climate Control regel je automatisch het binnenklimaat. Daarvoor installeer je digitale thermostaatknoppen op je radiator, die draadloos gekoppeld zijn met het internet. Er is geen elektrische aansluiting nodig. Met het Vasco Climate Control-regelsysteem programmeer je in elke ruimte de gewenste temperatuur. Zo beperk je je energieverbruik. Deze slimme regeling voor je verwarming houdt onder meer rekening met de opwarmtijd van de ruimte en is bijzonder makkelijk te bedienen via de Vasco-app.

Illustratie: werking thermostatische kraan en adapters (<aandeel>M30 vs. 28mm)

Thermostaatkranen of kamerthermostaat? De combinatie van thermostatische kranen en een slimme thermostaat is ideaal voor een efficiënte klimaatregeling. Onze digitale thermostaatknoppen zijn er niet alleen voor nieuwe radiatoren, je kunt ze meestal ook op bestaande radiatoren installeren. Het plaatsen van een thermostaatkraan op je radiator is een goede optie om energie te besparen en je huis comfortabeler te maken. In deze sectie bespreken we wat een thermostaatkraan is, de voordelen ervan en wanneer je er een moet plaatsen.

Wat is een thermostaatkraan? Een thermostaatkraan is een kraan die op de radiator wordt geplaatst en waarmee je de temperatuur van de radiator kunt regelen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een elektrische radiator. Het werkt door middel van een thermostaat die de temperatuur van de kamer meet en de kraan opent of sluit om de temperatuur te regelen. Het werkt op vrijwel elke CV-radiator die op het watercircuit is aangesloten. Of je nu een klassieke paneelradiator hebt, een verticale radiator of een handdoekradiator in de badkamer: zolang het om een watergestuurde radiator gaat, kun je er een thermostaatknop op plaatsen.

De voordelen van een thermostaatkraan: Energiebesparing, comfort en controle. De installatie is relatief eenvoudig en kan worden gedaan door een ervaren doe-het-zelver. Het onderhoud is minimaal, maar regelmatige schoonmaak en controle op defecten is verstandig. Nieuwe radiatoren met thermostaatkranen installeren is slim omdat dit direct bijdraagt aan energiebesparing en comfort.

Diagram: installatieopties voor thermostaatknop op verschillende radiatoren

De eenvoudigste batterijloze ronde handmatige thermostaat | Honeywell Home CT87K1004

Conclusies en praktische tips

  • Een thermostaatknop regelt de temperatuur door een thermostatische balg die reageert op kamertemperatuur, terwijl een radiatorkraan alleen de opening van de watertoevoer regelt.
  • Stand 3 komt circa neer op 20°C, maar dit kan per kamer verschillen door bouwkundige en omgevingsfactoren.
  • Voor het optimale comfort en energiebesparing is een combinatie van thermostaatknoppen en een klok- of modulerende thermostaat aan te raden.
  • In de woonkamer kun je in veel gevallen beter afzien van thermostaatknoppen en gebruik maken van een klokthermostaat voor de centrale bediening.
  • Als je overweegt te kiezen, bekijk of adapters nodig zijn voor niet-M30 afsluiters en laat installatie door een vakman doen, zeker bij vervanging van ketel of pomp.

tags: #functie #van #een #thermostaatknop #radiator