Een fundering op palen is een funderingswijze waarbij palen de grond in worden geslagen om ervoor te zorgen dat het gebouw op de draagkrachtige bodem kan rusten. Het kiezen voor een fundering op palen hangt samen met de grondlagen onder het gebied waar je wilt bouwen!
Een fundering moet namelijk altijd op een stevige zand bodem geplaatst worden. Wanneer die stevige bodem op meer dan 3 meter van de grondlaag ligt, kies je voor een fundering op palen! Het voordeel van deze fundering is namelijk dat de palen die de grond in worden geslagen. Hierdoor kunnen ook diepere zandlagen bereikt worden.
Er zit wel verschil in de verschillende palen die je kunt gebruiken. Elk type heeft weer zijn eigen voor- en nadelen en daarom is het kiezen voor een paal vaak lastig. Zeker wanneer je niet heel veel verstand hebt van constructies!
Waarom kiezen voor palen in plaats van fundering op staal
Verschillen met een fundering op staal: naast de fundering op palen kan je er ook voor kiezen om een fundering op staal te plaatsen. Het voordeel van die fundering op staal is dat de constructieberekening goedkoper is en dat ook de kosten van het plaatsen van deze fundering goedkoper is. Maar… Waarom zou je dan toch voor een fundering op palen kiezen?
Zoals ik al zei gaat een fundering op palen dieper de grond in en dus ben je bijna verplicht om met deze vorm te funderen wanneer er geen zandbodem op 3 meter van de grondlaag ligt. Daarnaast raden wij eigenlijk altijd aan om een fundering op palen te plaatsen, dus ook wanneer de zandlaag wel op 3 meter ligt, omdat deze vorm van funderen simpelweg veel veiliger is. Het zal namelijk altijd voor meer stevigheid van de constructie zorgen. Die stevigheid komt vooral doordat de fundering op palen niet verzakt en dus niet voor bijvoorbeeld scheuren in muren zorgt.
De verschillende palen en hun kenmerken
De palen kunnen gemaakt zijn van verschillende materialen en worden ingedeeld op basis van hun inbrengmethode. De drie categorieën zijn: grondverdringing, zonder of geringe grondverdringing, en grondverwijdering. De palen worden ingedeeld naar vorm en installatieprincipe.
De meest gebruikte palen in Nederland zijn de:
- Houten palen
- Geheide, in de grond gevormde palen
- Geheide, prefab-betonpalen
- Avegaarpalen
- Geschroefde, in de grond gevormde palen
Houten palen
Houten palen zijn de bekendste, maar hebben voor- en nadelen zoals snelle plaatsing versus risico op houtaantasting. In oudere bouwpraktijk komen houten palen nog voor, maar duurzaamheid is een aandachtspunt.
Geheide, prefab-betonpalen
Prefab-betonpalen worden in zijn geheel de grond in geheid. Dit type paal is snel geplaatst en wordt veel gebruikt in Nederland vanwege de robuuste eigenschappen en betrouwbaarheid.
Geheide, in de grond gevormde palen
Bij deze palen wordt een frame in de grond geheid tot de draagkrachtige laag, waarna beton in het frame wordt gestort en het frame omhooggetrokken. Het nadeel is langere installatieduur, maar het voordeel is de lengtecontrole tijdens plaatsen.
Geschroefde, in de grond gevormde palen
Bij schroefpalen wordt een gat geboord en een holle paal geplaatst die vervolgens teruggedraaid wordt terwijl beton in de holle binnenkant loopt. Voordelen zijn lage trillingen en geluid, wat vooral in dichtbebouwde steden wenselijk is.
Andere soort palen en hun toepassingen
Grondverdringing palen (geheide palen, schroefpalen en geprefabriceerde palen) verdringen de grond of gebruiken deze nauwelijks, terwijl grondverwijderingspalen zoals pulspalen zelden worden toegepast in Nederland. Voor grondverdrukking en compacte installaties worden vibro-palen en injectiepalen ingezet, afhankelijk van de ondergrond en de gewenste belasting.
Waarop let je bij een fundering op palen?
Er zijn enkele regels voor een fundering op palen. Palen mogen een minimale lengte hebben van vijf maal de dwarsdoorsnede. Daarnaast moet gekeken worden naar welke paal het best kan worden gebruikt, afhankelijk van de belastingen en ondergrond. De wapening en de transport- en hei-installatie worden door de paalleverancier bepaald.
De krachten van de constructie worden via ingeheid palen of heipalen overgebracht naar de dragende ondergrond. De palen kunnen verticaal of schuin worden geplaatst, afhankelijk van de belasting en de draagkracht van de ondergrond. Voor het aansluiten van de paalfundering op de vloer geldt de term paalstekken.
Kosten en planning
De kosten voor een paalfundering variëren sterk: per paal tussen circa €100 en €300, afhankelijk van lengte en materiaal. De totale kosten hangen af van de diepte van de palen, het type materiaal en de projectomvang. Soms is een paalfundering duurder dan een fundering op staal, maar biedt het meer zekerheid bij zwakkere ondergronden.
Praktische toepassingen en voorbeelden
Een fundering op palen wordt toegepast wanneer draagkrachtige grond te diep ligt of wanneer de ondergrond zwak is, zoals veengronden, kleigronden of grond met organisch materiaal. In sommige situaties wordt een combinatie gebruikt, zoals een fundering op palen met een betonvloer of een fundament onder een vrij omvangrijke betonnen balkenstructuur.
Voor kleine of lage constructies kan ook gebruik worden gemaakt van opstapelige technieken zoals een fundering op stroken en poeren, maar bij diepe draagkrachtige lagen ligt de voorkeur vaak bij palen.
HOE EEN PAAL HEIEN TE WERK GAAT MET VERHOEF
Operaties en controles tijdens en na de installatie
Tijdens de installatie moet worden gelet op trillingen en de vertaling van krachten naar de ondergrond. Bij bepaalde systemen kunnen controleberekeningen nodig zijn als f1-waarden te hoog blijken. Trekpalen en ankers vereisen mogelijk knikstabiliteitscontroles en na-installatiecontrole van de spanning in de constructie.
Bij tunnels en trekpalen kan schematiseren en het gebruik van nokken nodig zijn om horizontale krachten correct te dragen. De wapening wordt door de paalleverancier bepaald en de fundering van een gebouw is essentieel voor stabiliteit en veiligheid.
Overwegingen bij een aanbouw of renovatie
Bij het bouwen van een aanbouw of kleine bouwwerken kan een andere funderingstechniek vereist zijn dan bij nieuwbouw of grotere panden. In dergelijke gevallen kan fundering op putten of een zwevende vloerplaat ook passend zijn, zeker wanneer er beperkte graafwerkzaamheden mogelijk zijn en de draagkrachtige grond niet te diep ligt.
Voor bouwplannen in het westen van Nederland wordt vaak gekozen voor palen, terwijl in het oosten van Nederland vaak fundering op staal toegepast wordt waar de draagkrachtige zandlaag relatief dichtbij ligt. Dit hangt samen met de lokale ondergrondprofielen en bouwpraktijk.
Samenvatting van funderingstechnieken
Funderingstechniek is een verzamelnaam voor de verschillende manieren om funderingen aan te brengen. Een breed begrip dus. Er zijn veel verschillende soorten funderingen, zoals fundering op staal, fundering op palen, strokenfundering, puttenfundering en een zwevende bodemplaat. In Nederland worden vooral fundering op staal en fundering op palen toegepast.