Funderingsproblemen tasten de stabiliteit en draagkracht van een woning aan en leiden vaak tot ongelijkmatig verzakken. Of het nu gaat om paalfunderingen ( Amsterdamse of Rotterdamse variant), of om een fundering op staal: de kern is steeds dat de woning erboven niet langer voldoende gedragen wordt door de ondergrond. De scheuren kunnen zich voordoen in gevels, binnenmuren, vloeren en plafonds en ontstaan niet zelden door een combinatie van factoren. De droogte van de huidige tijd verslechtert de situatie, vooral op klei- en veengrond, waar klei bij droogte krimpt en veen oxideert bij dalend grondwater.
Types funderingen op leemgrond en hun kenmerken
- Funderingspalen (Amsterdamse en Rotterdamse variant): bij Amsterdamse palen ligt er een horizontale houten balk (kesp) op de palen met daarboven langshout; bij Rotterdamse palen ligt er alleen langshout, waarna een betonbalk de dragende muur ondersteunt.
- Funderingen op staal: onder de dragende muur bevindt zich een verbrede gemetselde voet of betonvoet die direct de onderliggende bodem draagt. Deze constructie zakt mee als de bovenlagen inklinken, terwijl palen die diep in stabiele lagen rusten, de werking vaak niet volgen.
Leemgrond (kleigrond) vertoont specifieke bewegingen: bij natte perioden zwelt de grond, bij droogte krimpt hij aanzienlijk. Deze volumeveranderingen vormen de belangrijkste oorzaak van scheurvorming, deurklemmen en ongelijke vloeren. Kleigrond kan 5-10% van zijn volume verliezen bij uitdroging, wat leidt tot verticale en horizontale bewegingen onder de fundering.
Signalen en risico’s
- Scheuren in muren die plots veroorzaken, verzwakkende verbindingen en grotere duidelijk zichtbare scheuren rond deuren en ramen.
- Deur- en raamakslijn die niet meer goed sluiten of klemmen door scheefstand.
- Hoogteverschillen tussen aangrenzende panden of bovenkant van deuren en trottoirs die op korte tijd opvallend veranderen.
- Waterstanden in kruipruimtes die dichter bij de vloer komen te staan tijdens extreme regenval of droogte.
Verzakkingen treden meestal niet uniform op; hierdoor ontstaan extra krachten en spanningen in de constructie. Monumentale gebouwen en erfgoed zijn extra kwetsbaar, vooral bij langdurige droogte en variaties in grondwater.
Oorzaken: wat beïnvloedt funderingen op leemgrond?
- Droogte en dalend grondwater vergroten de kans op inklinking van klei en veenoxidatie.
- Combinatie van factoren zoals leeftijd van de woning, type fundering, waterhuishouding en nabijheid van bomen die water uit de bodem trekken.
- Negatieve kleef: inklinkende kleilaag rondom palen trekt de paal naar beneden en verlaagt zo de draagkracht.
Historische bouwwerken zijn bijzonder kwetsbaar vanwege vaak oudere funderingstechnieken en de vanwege verandering in waterstand en bodemopbouw. Het effect van klimaatverandering vergroot droogteperiodes en daarmee de kans op verzakkingen en scheuren.
Wat te doen bij vermoeden van problemen?
- Laat een funderingsonderzoek uitvoeren om de staat van de fundering en de bodemopbouw in kaart te brengen.
- Inspecteer signalen zoals scheuren, klemmen van deuren/ramen en hoogteverschillen. Een expert bepaalt of nader onde
Funderingsproblemen bij huizen op kleigrond: oorzaken, signalen en oplossingen
Vroeger spraken mensen bij funderingsschade vaak over paalrot of palenpest. Welke noemer het ook toebedeeld krijgt, er is één gemene deler en dat is dat de woning ongelijkmatig (ver)zakt of niet langer voldoende gedragen wordt door de fundering. Er zijn 2 varianten op de houten paalfundering: de Amsterdamse en de Rotterdamse variant. Deze benaming wil niet zeggen dat dit type fundering enkel in deze steden voorkomt. Bij de Amsterdamse fundering zit op de houten palen een horizontaal houten balk (ook wel kesp genoemd) met daarboven het langshout. Bij een Rotterdamse paalfundering is er alleen het langshout. Daarboven komt dan een betonbalk waarop de dragende muur staat of gelijk de dragende muur. Bij een fundering op staal zit onder de dragende muur een verbrede gemetselde voet of betonvoet die direct de er onderliggende bodem draagt.
De fundering van een woning, zou de stabiele basis moeten zijn waarop de woning rust. Problemen met de fundering tasten deze stabiliteit en draagkracht aan en zorgen voor het ongelijkmatig wegzakken van de woning. Deze scheuren kunnen zich voordoen in gevel, binnenmuren, vloeren en plafonds. Scheurvorming kan ook optreden ten gevolge van andere oorzaken dan funderingsproblemen. Het verzakken van een woning gebeurt meestal niet mooi gelijkmatig. Er komen hierdoor verscchillende krachten op de woning te staan waar deze niet tegen bestand is (van opzij in plaats van boven). Deur - en raamkozijnen kunnen hierdoor vervormen. Dit worden overdreven zegt trapeziums in plaats van rechthoeken of vierkanten.
Wanneer het water in het kruipruim bijna tot aan de vloerplanken staat, kan dit een teken zijn van een hoge grondwaterstand (bijvoorbeeld door een grote regenbui). Huizen met een fundering op staal zakken mee met de bodem wanneer de bovenste grondlagen inklinken. Huizen op palen rusten op diepere grondlagen, deze zakken dus niet mee. Het ontstaan van grote hoogteverschillen tussen woningen op staal (bijvoorbeeld bovenkant voordeur) kan een signaal zijn dat de woningen aan het verzakken zijn. Als deze woningen verbonden zijn, kan dit leiden tot schades.
Funderingsproblematiek kan een aantal oorzaken hebben. Een aantal daarvan kunnen invloed hebben op alle type funderingen. Maar er bestaan ook factoren die alleen invloed hebben op enkel funderingen op staal of enkel funderingen op houten palen. Zelfs de houtsoort van de funderingspalen speelt hierin een rol. Veelal is er een combinatie van factoren debet aan de schade. Welke dat zijn, moet blijken uit funderingsonderzoek.
Er kan een vermoeden ontstaan dat er wat mis is met de fundering van een huis. Zaken als scheurvorming, verzakkingen, de situatie bij buren, deuren en ramen die gaan klemmen. Voor gemeenten geldt dat in sommige gevallen de opgave zo groot is, dat de gemeente besluit om een actieve rol te spelen, bijvoorbeeld in onderzoek. Wij werkten eerder met KCAF mee aan een aantal brochures die de verschillende stappen, rollen en verantwoordelijkheden bij de aanpak van funderingsproblematiek uitleggen en toelichten.
Enorme plensbuien, maand na maand na maand. Dan valt er tijdenlang opeens geen druppel. Vooral die droogte van tegenwoordig tast de funderingen onder monumenten aan. Van houten palen in veengebieden was dat langer bekend. Nu blijkt dat ook erfgoed op een ondergrond van klei scheurt en verzakt. Metingen bij een boerderij in Gelderland gaan waardevolle informatie opleveren.
Scheuren, verzakkingen en scheefstand. Problemen door gebreken aan de fundering komen steeds vaker voor. Begin dit jaar noemde de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur ze zelfs ‘een recept voor maatschappelijke ontwrichting’. De Raad becijferde dat zes procent van de gebouwen risico loopt. Dat zijn er 400.000, verspreid over heel Nederland. In enkele gevallen kunnen er zelfs onveilige situaties ontstaan. Historische bouwwerken zijn niet minder kwetsbaar. Monumenten die al honderden jaren stabiel staan, vertonen plotseling scheuren of zakken scheef.
Extra zorgelijk is het dat de problemen toe lijken te nemen. [Tekst gaat verder onder de foto] Beeld: Gertjan de Boer Het monument in Rossum waarbij de komende vijf jaar van alles gemeten wordt, is in 1859 gebouwd. Om hier meer over te weten te komen houdt de Rijksdienst momenteel met drie andere organisaties een boerderij in de gaten. Het rijksmonument uit 1859 staat niet ver van de Waal bij het Gelderse dorp Rossum en heeft verscheidene scheuren. De eigenaren doen graag met de metingen mee. Al sinds de bouw is de boerderij in hun familie. Na een eerste gesprek aan de keukentafel volgde een boring om de ondergrond in beeld te brengen: een metersdik pakket klei en een relatief lage grondwaterstand. Een tweede onderzoek naar de fundering en naar de scheuren binnen en buiten volgde.
Water oppompen Funderingsproblemen kunnen namelijk verschillende oorzaken hebben. De belangrijkste is het zakken van het grondwater. De huidige verandering van het klimaat zorgt voor langere perioden van droogte. Hierdoor komt het grondwater lager te staan. Bij droogte extra water oppompen voor onder andere de agrarische sector, natuur en drinkwater kan deze daling versnellen. De lagere stand heeft grote gevolgen voor gebouwen. In Nederland kennen we grofweg twee soorten funderingen: op palen en op staal. In veengebieden, vooral in het noorden en het westen, zien we veel historische funderingen met houten palen. Boven het verlaagde grondwater verdroogt de grond. Het veen komt dan met zuurstof in aanraking. Vervolgens raken er bacteriën actief die het veen afbreken en omzetten in kooldioxide.
Een grondboring laat zien dat de rijksmonumentale boerderij bij Rossum op een vier meter dik pakket klei staat. Het grondwater komt tot twee meter diep. Sommigen oxideren zo snel dat de grond met meerdere centimeters per jaar daalt. En de gebouwen die op palen staan, zakken niet mee. Typerend zijn steeds verhoogde trappen voor de deur. Het straatniveau kan zomaar een meter lager komen te liggen dan de begane grond. Want de daling van het veen is al gaande vanaf het moment dat we in de tiende eeuw begonnen met ontwateren. Overtollig water lozen was noodzakelijk om een terrein voor landbouw te kunnen gebruiken. Tegenwoordig houden waterschappen de grondwaterstand kunstmatig laag om het veen droog genoeg te laten zijn voor met name veeteelt en bewoning.
Op staal Op klei en zand, globaal in het midden, oosten en zuiden van het land, zijn oudere gebouwen vaak op staal gebouwd. Die benaming zorgt soms voor verwarring. Het heeft niets met metaal te maken. Dit woord ‘staal’ komt uit het Germaans en betekent vrij vertaald ‘harde bodem’. De gebouwen staan namelijk niet op palen, maar op een laag zand aan de oppervlakte, van een meter dik. Eeuwenlang vormde klei een basis met weinig beweging. Dit komt omdat klei pas na een lange periode van droogte reageert. Toch valt er de laatste jaren juist in de kleistreken een toename van scheuren en scheefstand bij historische gebouwen te constateren.
De op staal gefundeerde hervormde kerk in Aalsum in Friesland. De kerk heeft zichtbare scheuren door droogte in de terp. Het verdrogen van klei is een nieuw probleem, waar nog weinig over bekend is. Ook andere kennisinstituten proberen hier grip op te krijgen, zoals de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), die aan een Nationale Aanpak Funderingsproblematiek werkt. Waarom sommige gebieden kwetsbaarder zijn dan andere en wanneer dit optreedt, is ook voor deze dienst onduidelijk. Samen met deze Rijksdienst is de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed op het idee gekomen om een monument op klei te volgen.
Er wordt precies bijgehouden wat er bij de boerderij aan de Waal verandert. Wanneer regent het? Hoe vochtig is de lucht? Hoe hoog staat het grondwater? Wanneer fluctueert dit? Krimpt de klei dan? Of zwelt hij op? Hoe nat blijft de grond? En zakt of scheurt het gebouw? Overigens zijn werkzaamheden aan het monument of in de omgeving ongewenst, want die zouden de metingen verstoren.
Nader onderzoeken Ook de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek en het instituut Deltares weten veel over ondergrond, grondwater, funderingen en gebouwen. Maar ook deze twee organisaties hebben de behoefte om de problematiek nader te onderzoeken. Deltares onderzoekt in een laboratorium en ter plekke de samenstelling en het gedrag van de klei onder de Rossumse boerderij. De Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek meet de vervorming van het monument. De metingen gaan ten minste vijf jaar door, ook bij een tweede rijksmonument binnenkort. De effecten van droge zomers en natte winters op de klei zullen aan de meetgegevens af te lezen zijn. Door alle gegevens met elkaar in verband te brengen kun je beter beschrijven wat er gebeurt. Dat levert de juiste kennis op om tegenmaatregelen te kunnen treffen.
Informatie video funderingsherstel
In ieder geval zullen we verstandiger met water om moeten gaan: het in natte tijden vasthouden en bij droogte minder water aan de grond onttrekken. Dan kunnen we verzakking van gebouwen voor zijn. De alarmerende boodschap van de Raad voor de leefomgeving dat de verzakkingen voor maatschappelijke ontwrichting kunnen zorgen is terecht. Maar de Raad benoemde erfgoed slechts beperkt. Toch moeten we voorkomen dat eeuwenoude gebouwen in korte tijd onomkeerbare schade oplopen en dat hun eigenaren met onbetaalbaar funderingsherstel blijven zitten.
Moet u zich zorgen maken als uw huis op kleigrond staat? Uw woning staat op kleigrond. Dat klinkt onschuldig, maar kan grote gevolgen hebben. De vraag is: moet u zich zorgen maken over uw fundering op kleigrond? Kleigrond beweegt. En als de ondergrond beweegt, beweegt uw huis mee. Dat kan scheuren, verzakkingen en serieuze funderingsproblemen veroorzaken. In deze blog leest u wat de risico’s zijn, hoe u signalen herkent en vooral: wat u kunt doen om schade te beperken.
Hoe weet u of uw fundering op kleigrond problemen geeft Er zijn duidelijke signalen die u zelf kunt herkennen. De meeste bewoners merken het aan kleine veranderingen in huis. Kijk eens rond. Vallen deze zaken u op?
Scheuren in muren die ineens verschijnen of groter worden Deurkozijnen die klemmen Ramen die moeilijk sluiten Tegels die barsten Zichtbare hoogteverschillen in vloeren
Herkenbaar? Dan is het tijd om verder te kijken. Want dit soort verschijnselen zijn vaak het gevolg van een fundering op kleigrond die niet meer stabiel is.
moeit je direct zorgen maken? Niet altijd. Kleigrond betekent niet automatisch funderingsschade. Maar als u meerdere signalen herkend? Of staat uw woning in een gebied dat bekend staat om slappe bodem? Dan is het slim om niet te lang te wachten. Een funderingsinspectie geeft duidelijkheid. Zo weet u waar u aan toe bent. Geen giswerk, maar feiten. En dat is vaak een enorme geruststelling.
Kleigrond in Nederland komt veel voor Van Groningen tot Zeeland: kleigrond is op veel plekken de basis. In gebieden als Friesland, Noord-Holland, Flevoland en delen van Zuid-Holland staan duizenden woningen op klei. Sommige panden zijn al meer dan 100 jaar oud. En niet gebouwd op de funderingskennis van nu.
Wist u dat veel oudere huizen houten palen onder de fundering hebben? Bij dalende grondwaterstanden, vaak het gevolg van droogte, komen die palen droog te staan en gaan rotten. Combineer dat met krimpende kleigrond… en u snapt waarom funderingsherstel hier geen zeldzaamheid is.
Waarom voorkomen beter is dan genezen Funderingsherstel is ingrijpend. En helaas ook kostbaar. Hoe eerder u signalen serieus neemt, hoe kleiner de kans op grootschalige schade. Een tijdige inspectie voorkomt verrassingen en geeft inzicht in de staat van uw woning.
Bent u van plan om te verbouwen, zonnepanelen te plaatsen of een aanbouw te realiseren? Dan is het nog belangrijker om de fundering eerst te checken. Want zonder stevige basis is geen enkele investering echt duurzaam.
Zekerheid begint met inzicht Fundering op kleigrond hoeft geen probleem te zijn, zolang u weet waar u aan toe bent. Ziet u tekenen van verzakking? Twijfelt u over de staat van uw fundering? Of woont u in een risicogebied en wilt u gewoon zeker weten dat alles goed zit? Laat een funderingsinspectie uitvoeren. Zo voorkomt u vervelende verrassingen en houdt u de regie.
Neem vandaag nog contact op voor een vrijblijvende afspraak. Onze specialisten staan voor u klaar. Met meer dan 35 jaar ervaring in funderingsherstel, weten we precies waar we op moeten letten, en wat uw huis nodig heeft. Direct inspectie aanvragen Plan een adviesgesprek Funderingsinspectie Vraag vrijblijvend informatie aan.
Funderingsproblematiek: signalen, oorzaken, en oplossingen Voor de komende stap-voor-stap-benadering is een grondonderzoek altijd de eerste stap. Een grondonderzoek brengt de exacte bodemgesteldheid in kaart, bepaalt de dikte en het type kleilaag en geeft concreet advies over de benodigde funderingsmaatregelen. Funderingsproblemen kunnen elk huis treffen, maar sommige woningen lopen meer risico dan andere. Huizen die op slechte grond zijn gebouwd, oudere woningen met verouderde funderingstechnieken en panden in gebieden met schommelende grondwaterstanden hebben de grootste kans op funderingsproblemen.
Een funderingsinspectie geeft duidelijkheid en kan voorkomen dat u later voor verrassingen komt te staan. Kleine haarscheurtjes zijn meestal normaal en ontstaan door natuurlijke zetting van het huis. Maar scheuren die breder zijn dan een paar millimeter, of scheuren die snel groter worden, kunnen wijzen op ernstige funderingsproblemen. Huizen gebouwd vóór 1970 hebben vaak ondiepe funderingen die direct in contact staan met grondlagen die gevoelig zijn voor droogte. Deze funderingen zakken sneller en ongelijker dan moderne diepe funderingen die tot in stabiele grondlagen reiken.
Funderingsherstel is een investering in de toekomst van je woning. Vrijstaande woningen hebben meestal betere toegankelijkheid, wat de werkzaamheden minder complex maakt. Bij rijtjeshuizen is de toegang vaak beperkter, wat de kosten verhoogt. Een gemiddeld funderingsherstel voor een rijtjeswoning kost tussen de € 30.000 en € 80.000. Voorkomen is altijd beter dan genezen! Vermijd grote bomen dicht bij je huis. Droom je van een uitbouw, dakopbouw of andere grote verbouwing? Deze berekening is niet alleen verstandig, maar vaak ook verplicht voor je bouwvergunning. Voor funderingsherstel heb je meestal een omgevingsvergunning nodig.
Sommige gemeenten bieden subsidies voor funderingsherstel, vooral in gebieden waar veel problemen voorkomen. Heb je een monumentaal pand? Bij zorgen over je fundering wil je een betrouwbare partner die je door het proces loodst. Maak je je zorgen over scheuren in je muren of andere signalen van funderingsproblemen? Wil je weten of je fundering sterk genoeg is voor die droomuitbouw? Neem vandaag nog contact op met Constructiefgoed voor een vrijblijvende offerte.
Droogte veroorzaakt inklinking van de grond onder je huis door uitdroging van kleilagen, wat kan leiden tot scheuren in muren, deuren die niet meer sluiten en ongelijke vloeren. Veel huiseigenaren merken pas dat hun fundering problemen heeft als er al zichtbare scheuren in muren verschijnen of deuren beginnen te klemmen. Kleigrond kan tot 10% van zijn volume verliezen bij uitdroging, waardoor er letterlijk gaten ontstaan onder je fundering. Deze ongelijke zakking veroorzaakt spanningen in je hele huis, van kleine haarscheurtjes tot ernstige structurele problemen die duizenden euro’s kunnen kosten.
Huizen gebouwd vóór 1970 hebben vaak ondiepe funderingen die direct in contact staan met grondlagen die gevoelig zijn voor droogte. Deze funderingen zakken sneller en ongelijker dan moderne diepe funderingen die tot in stabiele grondlagen reiken. Als jouw huis een oppervlakkige fundering heeft, loop je een hoger risico op schade tijdens droge zomers. Droogte trekt water uit klei- en veenlagen, waardoor deze grondsoorten krimpen en zakken.
Kleigrond bevat veel water tussen de kleine deeltjes. Wanneer dit water verdampt tijdens droge perioden, trekken de kleideeltjes naar elkaar toe. Een kleilaag kan hierdoor tot 10 centimeter per meter dikte zakken. Veengrond is nog gevoeliger voor droogte omdat veen voor 90% uit water bestaat. Bij uitdroging kan veengrond irreversibel krimpen, wat betekent dat het niet terugkeert naar zijn oorspronkelijke volume wanneer het weer nat wordt.
Let vooral op nieuwe scheuren die verschijnen tijdens of kort na droge perioden. Verticale scheuren in muren zijn vaak het eerste teken, gevolgd door diagonale scheuren rond raam- en deuropeningen. Controleer ook de buitenkant van je huis. Scheuren in de gevel, vooral rond de aansluiting met de fundering, kunnen wijzen op bewegingen. Ongelijke hoogteverschillen in je tuin direct rond het huis zijn ook een waarschuwingssignaal.
Scheuren breder dan 2 millimeter, scheuren die snel groter worden, of scheuren die gepaard gaan met andere symptomen zoals klemmende deuren vereisen directe aandacht. Houd de grond rond je huis vochtig maar niet doorweekt. Tijdens droge perioden kun je de grond binnen een straal van 3 meter rond je huis licht besproeien. Doe dit bij voorkeur ’s avonds om verdamping te beperken. Zorg voor goede drainage rond je huis. Plant bomen en grote struiken op minimaal 5 meter afstand van je huis. Hun wortels kunnen veel water opnemen uit de grond, wat lokale uitdroging veroorzaakt.
Schakel een funderingsspecialist in bij scheuren breder dan 2 millimeter, meerdere nieuwe scheuren tegelijk, of als deuren en ramen structureel niet meer goed sluiten. Een grondige funderingsinspectie kan vaststellen of de problemen door droogte-inklinking komen of door andere oorzaken zoals verzakking of constructiefouten. Bij ernstige funderingsproblemen zijn er verschillende oplossingen mogelijk, van het injecteren van de grond tot het plaatsen van nieuwe diepe funderingspalen.
Wij specialiseren ons in trillingsvrije funderingstechnieken die geschikt zijn voor het versterken van bestaande funderingen zonder overlast voor bewoners. Twijfel je over de ernst van funderingsproblemen in je huis? Neem contact met ons op voor een professionele beoordeling.