Het plaatsen of verhogen van een tuinmuurtje vereist een solide basis. Dit artikel biedt een gedetailleerde handleiding voor het aanleggen van een fundering en het metselen van muurtjes, inclusief overwegingen voor verschillende grondsoorten en hoogtes.
Stap 1: Het Maken van de Fundering
De eerste cruciale stap bij het realiseren van uw tuinmuurtje is het creëren van een stabiele fundering. Dit proces begint met het graven van een geul. De diepte van deze geul dient ongeveer 50 cm te zijn, of totdat u het vaste zand bereikt. De breedte van de geul moet tweemaal de breedte van de geplande muur bedragen, en de wanden van de geul moeten zo recht mogelijk worden afgestoken.
Voor extra stevigheid, met name op minder stabiele ondergronden, kan de geul worden voorzien van een laag Beamix Dansand van ongeveer 15 cm dik. Dit verbetert de draagkracht van de ondergrond.
De Bekisting
Vervolgens dient er een bekisting te worden gemaakt met behulp van stevige, rechte planken. Deze planken moeten waterpas worden uitgezet en ondersteund met piketten om stabiliteit te garanderen. Hoewel een bekisting niet strikt noodzakelijk is bij zeer stevige grond, wordt deze sterk aangeraden. Een bekisting minimaliseert het betonverbruik en voorkomt vermenging van aarde met het beton. Er zijn tevens kant-en-klare funderingsbekistingen beschikbaar.
Wapening
Om de fundering te wapenen, plaatst u twee betonijzers van 4 of 5 mm dik in de lengterichting van de geul. Het is essentieel dat deze betonijzers niet direct op de grond rusten. Gebruik hiervoor bakstenen of betonblokjes als ondersteuning, zodat de wapening zich in het midden van de fundering bevindt na het storten van het beton. Voeg in de breedterichting, om de halve meter, korte stukjes betonijzer toe die aan de twee hoofdijzers worden bevestigd met binddraad.
Beton Storten
Maak het beton aan volgens de instructies op de verpakking. Zorg ervoor dat u voldoende beton aanmaakt om de gehele fundering in één keer vol te kunnen gieten. Stort het beton vervolgens in de bekisting. Gebruik een stok om in het beton te prikken en het te ontluchten, zodat alle hoeken en randen van de bekisting goed gevuld worden. Nadat al het beton is gestort, kunt u met een hamer op de bekisting slaan om verdere ontluchting te bewerkstelligen. Strijk de fundering ten slotte glad met een spaan en laat het beton enkele dagen uitharden.
Stap 2: Voorbereiding van het Metselwerk
Zodra de fundering volledig is uitgehard, kan de voorbereiding van het metselwerk beginnen. Massieve buitenmuren en tuinmuurtjes worden doorgaans 'steens' opgetrokken. Bereken op basis van het gebruikte baksteenformaat en de afmetingen van het muurtje het benodigde aantal bakstenen. Gemiddeld wordt er per vierkante meter muur ongeveer twintig liter metselmortel gebruikt.
Stel profielen aan de uiteinden van de muur. Hiervoor kunnen aluminium profielen of loodrechte balken worden gebruikt, die elk met twee schoorlatten worden ondersteund.
Stap 3: Het Metselen
Bevestig een metselkoord aan de gestelde profielen. Zorg ervoor dat het koord waterpas hangt en op de hoogte van de eerste rij stenen is afgesteld. Indien uw fundering zich onder het maaiveld bevindt, kunt u voor de eerste rij stenen goedkopere of licht beschadigde stenen gebruiken. Breng een laag mortel aan op de fundering; deze laag moet iets dikker zijn dan de gewenste voegdikte.
Breng een laag mortel aan op de zijkant van de reeds geplaatste steen en tik de volgende baksteen met een troffel op de juiste positie. Gebruik de pinnen en trek het touw recht langs de eerste baksteen. Dit touw dient als richtlijn voor het metselen van de eerste laag stenen.
Stap 4: Het Metselen van Volgende Lagen
Bij het metselen van de volgende rijen is het belangrijk dat de voegen in een regelmatig verband verspringen. Bij een steense muur wordt om de rij de eerste steen in dwarsrichting geplaatst. Voor een muurtje in halfsteensverband werkt u met halve bakstenen.
Het is vaak noodzakelijk om een waterkerende laag in de muur aan te brengen. Dit kan door een waterkeringsfolie over de volledige lengte van de muur, boven het maaiveld, mee te metselen, meestal tussen de eerste en tweede rij stenen.
Stel het metselkoord steeds opnieuw af op de hoogte van de nieuwe rij en controleer voortdurend of u nog waterpas werkt. Indien er een afwijking is, tik dan tegen de bakstenen met het handvat van uw troffel. Schraap overtollige mortel weg voordat deze hard wordt.
Stap 5: Afwerking van het Muurtje
Voor tuinmuren is een waterdichte afwerking van de toplaag van belang. Een rij met gekantelde stenen kan hiervoor een oplossing bieden. Tevens kunt u speciale afdekstenen gebruiken, zoals arduin, blauwe hardsteen of betonnen afdekpannen.
Na het metselen krabt u de voegen ongeveer 2 cm uit met een voegspijker, bij voorkeur in een V-vorm. Dit zorgt voor een betere hechting van de voegmortel. Borstel het metselwerk nadien schoon. Zodra het metselwerk volledig is afgerond, brengt u voegmortel aan in de voegen. Meng en verwerk de voegmortel volgens de instructies op de verpakking.
Funderingstechnieken en Overwegingen
Er zijn diverse funderingstechnieken, elk met specifieke toepassingen en overwegingen:
Fundering op Staal (Ondiepe Fundering)
Dit is de meest gebruikte methode, waarbij de draagkrachtige grondlaag niet te diep onder het maaiveld ligt (vaak rond de 80-100 cm). De slechte bovengrond wordt verwijderd en eventueel vervangen door een zandkoffer. Grondverbetering door verdichting of groutinjectie is ook mogelijk. Bij een strokenfundering of sleuffundering wordt met gewapend beton een verbrede zone gecreëerd onder alle dragende muren.
- Metselwerk: Traditioneel toegepast bij kleinere gebouwen. De breedte van de fundering is afhankelijk van de muurdikte (bv. 320 mm voor een halfsteens muur, 540 mm voor een steens muur).
- Stampbeton: Kenmerkt zich door een schuin belopende, niet trapsgewijs verzwaarde constructie.
- Gewapend beton: Geschikt voor grote aanlegbreedtes en significante verschillen in belasting binnen een bouwwerk. Een verstijvingsrib kan nodig zijn bij grote variaties.
- Doorgaande gewapend-betonplaat: Vereist geen kruipruimte en wordt toegepast wanneer muren zo dicht op elkaar staan dat er geen ruimte tussen stroken overblijft, of wanneer grillige muurplaatsingen ontgravingen bemoeilijken.
Fundering op Palen (Diepe Fundering)
Deze methode wordt toegepast wanneer de draagkrachtige grond te diep ligt, zoals bij moeras-, klei- of veengrond, of aangevulde grond. Betonnen palen worden in de grond geschroefd, geheid of geboord. Dit is een degelijke, maar relatief dure fundering.
- Houten palen met betonopzetter: Geschikt voor lichtere bouwwerken met een lagere paalbelasting (80-120 kN).
- In de grond gevormde betonpalen: Een gat in de bodem wordt van wapening voorzien en volgestort met beton. Dit kan op verschillende manieren, waaronder de Vibro paal (met een stalen buis) en de schroefinjectiepaal.
- Geheide stalen buispalen: Gebruikt een valblok en kan grote paalbelastingen aan (tot 2000 kN).
- Injectiepalen: Snel in te brengen palen die omhuld zijn en gevuld met verharde cementgrout.
Tussenvormen en Alternatieven
- Poerenfundering: Gebruikt voor voornamelijk puntlasten, met poeren van metselwerk, stampbeton of gewapend beton.
- Puttenfundering: Realiseert vaste punten door het ingraven van putten tot aan de draagkrachtige laag, met betonbalken ter overbrugging. Vereist weinig graafwerk en geen bouwput.
- Algemene funderingsplaat (zwevende vloerplaat): Geschikt wanneer de draagkrachtige grond diep ligt. De woning rust op een stijve plaat die als een vlot functioneert.
- Op grondschroeven (schroeffundering): Toepasbaar bij lagere belastingen, zoals voor terrasoverkappingen of schuurtjes.
- Fundering op grondvervanging (zandkoffer): Slechte grond wordt verwijderd en vervangen door zand.
- Fundering op grondverbetering: Door diepteverdichting of injectie wordt de draagkracht van de grond verbeterd.
Diepfunderingen en hun typen || Soorten diepfunderingen || Funderingen in gebouw #3
Overwegingen bij Verhoging en Keermuren
Bij het verhogen van een muurtje of het aanleggen van een keermuur zijn er specifieke aandachtspunten:
- Hoogteverschil: Voor een hoogteverschil van 70 cm is een betonblok van 20 cm mogelijk krap. Het aanbrengen van een 'teen' (een bredere basis) wordt aanbevolen.
- Afwatering: Zorg ervoor dat het ophogen van de grond geen problemen veroorzaakt voor de afwatering van de buren.
- Betonblokken: Bij gebruik van betonblokken kunnen witte vlekken (kalkuitbloei) ontstaan, wat tot ongenoegen bij de buren kan leiden.
- Steunberen/Kolommen: Voor langere muren (bijvoorbeeld 6 meter) kan het splitsen van de lengte met steunberen of kolommen de stevigheid aanzienlijk verhogen. Een muur die om een hoek gaat, biedt eveneens extra stabiliteit.
- Vergunningen: Informeer bij de gemeente naar de vereiste bouwvergunningen, zeker bij hogere muren (vanaf 2,5 meter), aangezien dit invloed kan hebben op de constructie en de fundering.
- Grondsoort: Bij kleigrond is het cruciaal om precies op de juiste hoogte te ontgraven, tot op de ongeroerde grond.
Een muurtje van twee bakstenen dik, parallel aan elkaar, kan een effectieve scheiding vormen. Voor keermuren met een aanzienlijk hoogteverschil (bijvoorbeeld een meter) kan de fundering dieper worden aangelegd, met extra wapening in de eerste lagen betonblokken.
Oorzaken van Funderingsproblemen
Funderingsproblemen kunnen diverse oorzaken hebben:
- Zettingen (het inzakken van de grond).
- Scheuren in muren, wat kan duiden op verzakkingen.
- Onvoldoende draagkracht van de ondergrond.
- Verzakking van de fundering door verandering van de grondwaterstand, met name bij houten palen.
- Te korte palen die de draagkrachtige laag niet bereiken.
Het is raadzaam om bij signalen van scheuren of verzakking de fundering tijdig te laten inspecteren door een specialist. Funderingskaarten bieden vaak onvoldoende gedetailleerde informatie om een betrouwbaar beeld te geven van de funderingssituatie.