Laten we duidelijk zijn: bijen bestrijden is in Nederland niet toegestaan. Bijen zijn namelijk een beschermde diersoort. Je mag ze dus enkel preventief weren of professioneel laten verwijderen door een imker. Onze natuur en wij hebben bijen nodig. Door hun beschermde statuut mogen we bijen niet bestrijden. Soms zorgen bijenkolonies echter voor overlast, vooral in de zomer wanneer ze als ‘vervelend’ worden gezien. Hebben ze het gevoel bedreigd te worden? Dan gaan ze prikken, wat vooral gevaarlijk is voor mensen met een allergie.
Een zwerm bijen kan soms op één specifieke plek samenhokken, zoals in een spouwmuur of schouw. Meestal is hun bezoek van korte duur, maar blijven ze toch langer ter plaatse, wat overlast veroorzaakt. Soms verwarren we bijen met wespen doordat ze sterk op elkaar lijken. Het verschil tussen beiden merk je vooral aan het vlieggedrag: bijen cirkelen rondom het nest, wespen vliegen doelgericht heen en terug. Bij een wespennest kun je vertrouwen op de expertise van een expert.
Preventie en directe acties bij vermeende overlast
Wil je bijen zoveel mogelijk weren tijdens een fijne barbecue? Ruim voedingsresten, drinken of verpakkingen meteen op. Sluit ramen en deuren goed af met aangepaste horren en schermen. Bijen houden niet van uien, koffie, kruidnagel of azijn. De aanwezigheid van een zwerm bijen in huis is misschien onwenselijk, maar kan weinig kwaad. Als je de bijen wilt laten verplaatsen, schakel dan zeker een professionele imker in. Blijf uit de buurt van het bijennest of de zwerm en laat ze hun gang gaan. Een zwerm trekt na enkele dagen vanzelf weg. Vermijd het verdrijven met rook, water of andere hulpmiddelen en dicht de toegang tot het nest niet af.
Belangrijk voor preventie: als je wilt voorkomen dat de bijen een nieuw nest maken in je tuin, schakel dan een ervaren imker in. Als je twijfels hebt of je met een bijen- of wespennest te maken hebt, neem dan eerst contact op met een professionele bestrijdingsdienst. Die kan adviseren wat de beste volgende stap is.
Levenscyclus en omgang met hommels
Voordat we aangeven wat je kunt doen, is een uitleg over de levenscyclus van hommels van belang. Vroeg in het voorjaar, wanneer de dagtemperatuur ongeveer 10 graden is, kun je de eerste hommelkoninginnen waarnemen. Ze zoeken bloemen om hun voedselvoorraad aan te vullen. Zodra een hommelkoningin wat aangerust is, zoekt ze een nestplek. Uiteenlopend: sommige hommels nestelen in verlaten muizenholen, spouwmuren, onder vuilniscontainers of in een holle ruimte in een tuinschuur. De Boomhommel gebruikt graag vogelnestkasten waar een oud mezennest in zit.
De koningin legt na het vinden van een nestplek een voedselvoorraad aan en legt eitjes. Eerst staat zij er alleen voor; uit haar eerste broed komen werksters. Met voldoende werksters kan de koningin op het nest blijven en eieren blijven leggen. Een volk kan uitgroeien tot enkele tientallen of honderden individuen. In de zomer worden mannetjes en nieuwe koninginnen geboren; na de paring zoeken bevruchte koninginnen naar een overwinteringsplek. De oude koningin, de mannetjes en de werksters sterven in de nazomer; jonge koninginnen blijven leven en zoeken een schuilplek om te overwinteren.
Hommels zijn in principe niet agressief en verwarring met wespen komt vaak voor. Ze steken zelden en alleen als ze zich in het nauw voelen of vastgepakt worden. Een hommel heeft geen angel en kan daardoor meerdere malen steken, terwijl een honingbij haar angel verliest bij een steek. Blijf daarom rustig en respecteer hun ruimte.
Wat te doen bij overlast van hommels en de spouwmuur
Als er een hommelnest in de spouwmuur of onder het dakbeschot zit, levert dit meestal weinig gevaar op. Hommels vestigen zich graag in holtes die beschut zijn en blijven vaak op een hoogte. Ze brengen geen schade aan de constructie of isolatie van huizen en knagen niet in hout. Laat het nest zoveel mogelijk met rust en overweeg een imker in te schakelen om het nest eventueel te verplaatsen. Een hommelnest kan in de toekomst verplaatst worden, vooral in de herfst wanneer de kolonie verdwijnt.
Wil je een nest in de toekomst juist beïnvloeden? Je kunt een hommelnestkast plaatsen. Als je er een oud mezennest in doet, wordt de kast aantrekkelijker. Voor de spouwmuur kun je in de herfst ventilatie-openingen afdekken met vitro- of insectenroosters, maar vergeet niet dat openingen open moeten blijven om de constructie te laten functioneren.
Bijen in muren: wat kun je doen?
Een bijennest in de muur is meestal een nest van honingbijen of andere nectarbijen die een holte vult met was en propolis. Een nest in de muur brengt risico's met zich mee: stingsgevaar voor bewoners en huisdieren, mogelijke schade aan de muur en lekkage door honing of propolis. De veiligste en meest diervriendelijke aanpak is het inschakelen van professionals, zoals erkende imkers of gespecialiseerde ongediertebestrijders. Zij kunnen het nest verplaatsen of verwijderen zonder onnodige schade. Zelf proberen te verwijderen is riskant en wordt afgeraden.
Als het nest zich in de buitenmuur of in het dak bevindt, geldt dezelfde aanpak: professioneel verwijderen en de toegang tot de holte afsluiten om herbesetting te voorkomen. Preventie en onderhoud starten met regelmatige inspectie van buitenmuren en dakranden en tijdig repareren van scheuren.
Bij een nest in de muur kan het handig zijn om laterale inspecties uit te voeren: eventueel kan het plakband tijdelijk afsluiten of een tijdelijke oplossing worden toegepast, maar lange termijn is investeren in een insectenwering nuttig en beter voor de volksgezondheid en de natuur.
Wat te doen bij een zwerm of nest in de tuin
Een zwerm is meestal niet gevaarlijk en zoekt meestal een plek om te wachten op de verplaatsing. Blijf kalm, houd afstand en bel een imker die de zwerm kan ophalen. In de maanden mei en juni (en soms juli) vermeerderen bijenvolken zich via zwermen. Een zwerm is een klont bijen aan een boomtak of een dakrand en blijft meestal maar enkele uren tot dagen hangen.
Bijen worden vaak onterecht als agressief gezien; in werkelijkheid zijn ze meestal vredig en willen ze niet aangevallen worden. De overlast die ze veroorzaken, is vaak tijdelijk. Als de overlast ernstig wordt, bel dan een imker. Soms zit een bijenvolk op een plek waar de imker niet bij kan, zoals een schoorsteen of spouwmuur. Het kan gebeuren dat bijen langdurig bivakkeren op één plek, terwijl de imker niet direct toegang heeft. In dat geval is geduld geboden en kun je wachten tot ze vanzelf vertrekken.
Specifieke tips: hoe omgaan met bijen in kozijn en muren
- 1. Bel de imkervereniging in jouw gemeente of stad. Zij beschikken over een register met bijenspecialisten. Veel imkers verplaatsen bijen gratis omdat behoud van deze insecten een positief effect heeft op het milieu; sommigen rekenen wel een vergoeding. Als het om honingbijen gaat, nemen imkers deze graag op in hun bestand.
- 2. Nadat het bijennest succesvol is verplaatst, reinig je de kozijnen om te voorkomen dat bijen zich opnieuw nestelen. Controleer het kozijn daarna nauwkeurig en bepaal waarom er bijen op het kozijn waren. Gebruik huismiddeltjes enkel binnenshuis en niet in de nabijheid van het nest.
- Lavendelolie, basilicumolie en wierook kunnen helpen om bijen uit binnenruimtes te weren, maar gebruik deze middelen voorzichtig en vooral niet direct nabij het nest.
- Voor het voorkomen van toekomstige nestvorming is het verstandig om openingen in kozijnen open te laten en te investeren in een insectenwering. Wilde bijen nestelen hoofdzakelijk in openingen en gaten die door ventilatie mogelijk open blijven. Verplaatsing van kwetsbare nesten vereist vakmanschap en zorgvuldigheid.
Over Wilde Bijen en hun nestplaatsen
Wilde bijen zijn vaak solitair en bouwen meestal hun nest in de grond of in openingen die al bestaan. Meestal kun je wandgaten en openingen in kozijnen zien als plekken waar ze nestelen. Bijen zijn vreedzaam van aard en steken alleen wanneer ze zich bedreigd voelen. Als je regelmatig bijen in het kozijn aantreft, kan het gaan om wilde bijen, wat vaak een reden is om een imker of vakman te raadplegen voor verhuizing of herplaatsen van het nest.
Samenvatting van praktische stappen
- Limit de direct contact en hinder; laat bijen met rust tenzij veiligheid of allergieën in het geding komen.
- Schakel altijd een erkende imker of professionele bestrijder in bij overlast of nestvorming in kozijnen, spouwmuren of daken.
- Verplaatsing of verwijderen van nesten gebeurt door professionals; probeer niet zelf te verwijderen.
- Voedingsresten, geuren en openingsruimtes beïnvloeden nestvorming; onderhoud aan buitenmuren en kozijnen kan toekomstige problemen beperken.
- Bij een zwerm: blijf kalm en bel een imker; zwermen zijn doorgaans tijdelijk en niet gevaarlijk.
In het algemeen geldt: bijen blijven bestaan als we ze beschermen en verplaatsen waar nodig. Verplaatsing door een vakman is de meest diervriendelijke optie en beschermt zowel mensen als onmisbare bestuivers.
Bijen en wespen voor kinderen | Leer alles over deze interessante insecten
Vanaf juli laten bijen zich meestal niet meer zien; hommels blijven vaak tot eind juni actief. Voor vragen over specifieke situaties kun je altijd een professionele bestrijdingsdienst raadplegen die je stap voor stap kan adviseren.
Veelgestelde vragen
- Kan ik een nest in de muur zelf verwijderen?
- Wat moet ik doen bij een nest in de buitenmuur versus in het dak?
- Welke professionele hulp is nodig?
Als je een bijennest in de muur ontdekt, handel dan rustig en schakel deskundigen in. Een zwerm is niet gevaarlijk, blijf kalm en bel een imker.