Restauratie en renovatie van de Mariakapel en verwante kerkopgaven: glas-in-loodramen, Spiegelkamer en breder onderhoud

De verschillende fundering van delen van het gebouw veroorzaakt druk en spanning op de muren en ramen, wat in 2019 leidde tot het verwijderen van twee ramen uit de oostgevel van de Mariakapel voor restauratie. In een gespecialiseerd atelier zijn ze met de gereinigd, hersteld en opnieuw ingelijst in een innovatief framesysteem. Dit systeem maakt meebewegen mogelijk bij eventuele toekomstige verzakkingen, zodat de ramen duurzaam bewaard blijven. Tussen 21 februari en 5 mei 2025 kon het publiek de terugplaatsing, de laatste stap in het restauratieproces, van dichtbij meemaken. Sinds mei 2025 zijn de ramen weer te zien op hun oude plaats. lees meer over de restauratie

Wie in de Spiegelkamer staat, bevindt zich in een veelkleurig achttiende eeuws-schilderij vol bloemen en vogels. Het is een van de meest elegante zijruimtes van de Oude kerk door het bont beschilderde behang dat alle wanden en deuren bedekt. In opdracht van de Oude Kerk is in 2020 eerst uitgebreid onderzoek gedaan naar de geschiedenis en de conditie van het achttiende-eeuwse doek door de restauratiearchitect van de Oude Kerk, Ben Massop en restauratoren Ruth Jongsma (Bureau voor Kleuronderzoek & Restauratie) en Astrid van den Berg (schilderijenrestauratie). Na afloop van het onderzoek is het behang onder leiding van Jongsma door een groep restauratoren in het openbaar gerestaureerd. Bezoekers konden het restauratieproces zelf volgen. Daarnaast organiseerden we verschillende ontmoetingen tussen de restauratoren en het publiek waarbij uitleg werd gegeven over de restauratie. Restauraties van kerken en kerktorens behoort tot één van de specialismen van ons bedrijf. Het op de juiste wijze uitvoeren van de benodigde werkzaamheden waarborgen het voortbestaan van deze, veelal, historische en iconische gebouwen. Juiste restauratie of renovatie zorgt ervoor dat kerken de tand des tijds doorstaan en een stuk vaderlandse geschiedenis behouden blijft.

Door een afname van kerkgangers komen steeds meer kerkgebouwen ook leeg te staan. Deze trend is ons uiteraard niet ontgaan. Van de bijna 6.900 kerken in Nederland hebben er inmiddels zo’n 1.400 een andere bestemming gekregen (bron: Trouw, 28 juni 2019). Verbouwing met oog voor de bestaande ornamenten en respect voor de geschiedenis van het gebouw zijn voor Hulshof Bouw & Restauratie B.V. Vrijdag 10 november 2017 is de Nieuwe Kerk in Delft op feestelijke wijze opnieuw in gebruik genomen, na een restauratie van bijna vijf jaar onder leiding van Van Hoogevest Architecten. Een nieuw entreeportaal en nieuwe winkel tonen de nieuwe vitaliteit van het kerkgebouw.

Met zijn koninklijke grafkelders en grafmonument voor Willem van Oranje trekt de Nieuwe Kerk in Delft jaarlijks zo’n 250.000 bezoekers. Om de kerk, waarvan de geschiedenis teruggaat tot de vijftiende eeuw, weer in topconditie te krijgen en het interieur lichter te krijgen is het de afgelopen vijf jaar onder leiding van Van Hoogevest Architecten gerenoveerd. Beeldbepalende veranderingen, die in de renovatie zijn doorgevoerd, betreffen het weghalen van de kroonluchters in het middenschip en de nieuwe route van bezoekers naar binnen: rechtdoor, onder de kerktoren door, waardoor je bij binnenkomst direct de volle hoogte van de kerk beleeft en de zichtas ervaart richting het koor aan het eind van het middenschip. Naar ontwerp van architect Ron Verduijn van Van Hoogevest Architecten zijn ook enkele nieuwe elementen aan het kerkgebouw toegevoegd, zoals het entreeportaal met ontvangstbalie en de winkel in de zijbeuk.

Restauratie Aan de buitenzijde van de Nieuwe Kerk is de afgelopen jaren intensief en ambachtelijk herstel uitgevoerd aan kappen, goten, ramen, bakstenen- en natuurstenen onderdelen. In het interieur is de oorspronkelijke kwaliteit hersteld van het gesamtkunstwerk dat ontstond onder architect Van der Kloot Meijburg, die in de jaren dertig van de vorige eeuw het middeleeuwse kerkgebouw beeldbepalend transformeerde. Herstel van het toen ontstane hoogwaardige, architectonische beeld was uitgangspunt voor de interieurrestauratie. Oogde het bakstenen interieurbeeld voorheen somber, nu zorgt het nieuwe verlichtingsplan voor een andere sfeer, die al naar gelang de wensen kan worden veranderd. De nieuwe aanlichting van het houten tongewelf is daarbij een belangrijke verbetering. Ook het binnenklimaat is sterk verbeterd door inbreng van een nieuwe verwarmingsinstallatie.

Gewelfbeschildering en gebrandschilderd glas Een bijzonder onderdeel van de restauratie betrof het herstel van de gewelfschilderingen op het houten tongewelf van het hoogkoor en de daarmee in samenhang ontworpen gebrandschilderde ramen, beide van de hand van restaurateur van kerkschilderingen Jacob Por (1882-1947). Om dit herstel bouwhistorisch te funderen is onderzoek verricht door de Fabryc. De houten gewelfdelen werden gerestaureerd door Ramses Hertman, de beschildering is door restaurateur Bernard Delmotte conserverend hersteld. De gebrandschilderde ramen zijn door glasatelier Hagemeier gerestaureerd en kleuren overdag het daglicht dat binnenvalt via het hoogkoor.

Kerksouterrain Om het kerkgebouw beter geschikt te maken voor culturele, maatschappelijke en kerkelijke activiteiten heeft Van Hoogevest Architecten in het souterrain van de kerk vergaderzalen, keuken en toiletgroepen ontworpen. Dat plan stootte echter op bezwaren vanuit archeologische hoek. De lange procesgang resulteerde uiteindelijk in fiattering van de reeds eerder verstrekte omgevingsvergunning. Door de enorme prijsstijgingen in de bouw was de realisering van het kerksouterrain voor de Protestantse Gemeente ondertussen echter niet meer haalbaar. Een vak apart Het restaureren van een kerk is een vak apart. Als erkend restaurateur kerken met jarenlange ervaring verstaat Bouwbedrijf Balemans dit specialistische vak als geen ander. Erkend restaurateur van kerken Bouwbedrijf Balemans is erkend restaurateur van kerken. Meestal worden kerkgebouwen gedeeltelijk gerestaureerd. Sommige onderdelen hebben namelijk net wat meer en vaker aandacht nodig. Ook hebben de toren en de kerk dikwijls een andere eigenaar. Meestal is de gemeente eigenaar van de toren. Dit is historisch zo gegroeid; de toren kan immers prima dienen als uitkijkpost. Het onderhouden en behouden van een kerk is waardevol Waardevol voor de kerk en haar bezoekers maar ook voor de samenleving. Dit in verband met het het beeld dat een kerk in een plaats heeft. Het restaureren van een kerk is een vak apart. Omdat het -meestal- een andere schaal omvat dan een monumentaal pand. Inmiddels heeft Bouwbedrijf Balemans in Breda e.o. al heel wat (delen van) kerken gerestaureerd. Het ambacht van het restaureren staat voorop. Ook als inmiddels een andere functie aan de kerk is gegeven. Kijk bijvoorbeeld eens naar de Evangelisch Lutherse Kerk, die we hebben gerestaureerd. Hier worden nu o.a. netwerkbijeenkomsten, diners in de crypte en workshops gegeven.

Restauratie van het Hillen-orgel, Grote Kerk Breda: de huidige restauratieverhalen tonen hoe innovatie, duurzaamheid en vakmanschap hand in hand gaan. De kosten voor deze restauratie zijn zeven miljoen euro. Deze worden gefinancierd door de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, de Provincie Noord-Brabant en de gemeente Breda, door nationale fondsen en - onmisbaar - de jaarlijkse bijdrage van particulieren en relaties: onze Vrienden, Gildeleden en leden van het Genootschap. De geschiedenis van het Hillen-orgel: het imposante instrument prijkend in het altaar, met een lange traditie in de kerk, vormt een focuspunt van bezoekersaantallen en restauratiediscussies. De restauratie van de kooromgang is gestart in 2018 en wordt uitgevoerd door restauratiearchitect BBM en de Belgische hoofdaannemer Monument VandeKerckhove. Het project wordt in 2027 afgerond.

Foto van de Mariakapel ramen in frame met beweegbaar systeem

Restauratie Nieuwe Kerk Delft: Glas in Lood

Het publiek blijft een centrale rol spelen in Vlaamse en Nederlandse kerkrestauraties: bezoekers kunnen nog steeds proceslijnen volgen, lezingen bijwonen en contact houden met restauratoren terwijl restauratiewerkzaamheden vorderen. Jouw steun is welkom bij dit langdurige en complexe proces dat erfgoed levend houdt, met aandacht voor ambachtelijk vakmanschap en robuuste, duurzame oplossingen.

  1. Restauratie Mariakapel - glas-in-loodramen met innovatief framesysteem, terugplaatsing in 2025.
  2. Spiegelkamer - openbaar gerestaureerd met historisch behang en educatieve programma’s.
  3. Nieuwe Kerk Delft - buiten- en interieurrestauratie met moderne verlichting en klimaatbeheersing.
  4. Koorgang Grote Kerk Breda - 3D-gebaseerde reconstructie van natuursteen met robotfrees en handwerk voor details.

tags: #galgenweg #kerk #renovatie