Gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning bij renovatie: tips en aandachtspunten

Frisse lucht hoort in elke woning thuis. Toch komen onze specialisten vaak problemen vocht, muffe geuren of onnodig warmteverlies tegen, vooral in renovatieprojecten. Een ventilatiesysteem op basis van warmteterugwinning (wtw) pakt die 3 problemen in één keer aan. Door vervuilde lucht en vocht tijdig en goed af te voeren, daalt de kans op schimmel en fijnstof. Een wtw-unit wint tot negentig procent van de warmte terug uit afgevoerde lucht. Met warmteterugwinning heeft jouw klant minder verwarmend vermogen nodig.

Essentiële stappen bij renovatie

1. Bepaal toevoer- en afvoerkanalen vóórdat de renovatie start.
2. Een te kleine unit draait continu op maximale vermogen, een te grote verspilt energie.
3. Sensoren voor CO₂ en luchtvochtigheid sturen het toerental automatisch op en neer.
4. Plaats in de luchttoevoer- en afvoerkanalen aan de woningzijde geluiddempers van minimaal 1 meter. Monteer de unit op een wand met een draagkracht van 200 kg/m2 en houd de luchtsnelheden laag.
5. Adviseer je klant om de filters elke 6 maanden te laten vervangen. Neem dit standaard op in het onderhoudsplan; een vervuild filter verlaagt het rendement van de wtw-unit of ventilatiebox en beïnvloed de luchtkwaliteit.

Een vervuild filter zorgt namelijk voor weerstand. Bij oudere wtw-units zal er daardoor minder geventileerd worden. Tegenwoordig zijn veel nieuwe wtw-units drukgestuurd.

Bij een verbouwing of renovatie gaat het vaak over isoleren, energie besparen en de inrichting van je woning. Maar één cruciale factor wordt nog vaak vergeten: ventilatie. Isolatie, ramen en inrichting krijgen vaak alle aandacht bij een verbouwing of renovatie. Maar ventilatie wordt nog té vaak vergeten. Met als gevolg: benauwde binnenlucht, vochtproblemen, schimmel en zelfs hogere energiekosten.

Drie kernpunten bij renovatie met WTW

1. Een moderne woning is vaak goed geïsoleerd en luchtdicht gemaakt. Dat is gunstig voor je energieverbruik, maar zonder ventilatie kan vervuilde lucht nergens heen. Oplossing: Voorzie altijd een mechanisch ventilatiesysteem of balansventilatie met warmteterugwinning.
2. Even een raam openzetten voelt misschien fris, maar het geeft geen constante luchtverversing. Na korte tijd is de frisse lucht verdwenen, terwijl vocht en vervuiling zich opnieuw ophopen. Oplossing: Kies voor een systeem dat 24/7 gecontroleerd ventileert. Naast ingebouwde sensoren in ventilatie-units kun je ook kiezen voor een losse sensor die de luchtkwaliteit in je woon- of slaapkamer meet.
3. Zelfs het beste ventilatiesysteem werkt minder goed als filters niet tijdig worden vervangen. Vervuilde filters laten stof en pollen door en belasten het systeem, waardoor dit meer energie verbruikt.

Elke woning en renovatie vraagt om een andere ventilatieoplossing. Bij Ventilatieshop vind je daarom een breed assortiment van A-merken zoals Renson, Duco, Orcon, Zehnder en Itho Daalderop. In de energietransitie waarbij gestimuleerd wordt bestaande woningen energiezuiniger te maken, hebben we te maken met veel uitdagingen. Woningen en appartementen worden massaal grondig gerenoveerd en geïsoleerd om energie te besparen. Eén cruciaal aspect dat soms over het hoofd wordt gezien in renovatieprojecten is de juiste ventilatie.

Ventilatiesystemen en hun toepassingen

Vroeger werd gebruik gemaakt van natuurlijke ventilatie in de woning. Grote kans dat er nog geen ventilatiesysteem aanwezig is. Schone lucht kwam binnen via spleten en kieren. Tegenwoordig maken we woningen ook lucht- en kierdicht door middel van isolatie. Deze maatregelen zijn geweldig voor het behoud van warmte in de winter en het koel houden van de woning in de zomer, maar ze hebben ook een nadeel: ze verminderen de natuurlijke ventilatie. Verontreinigde stoffen, vocht en schimmels hopen zich hierdoor in huis op. Geen ventilatie of slechte ventilatie is slecht voor de gezondheid maar ook zeker voor de levensduur van de woning. Ga je een woning isoleren, dan moet je dus zeker ook ventileren. Een gezond binnenklimaat wordt namelijk bepaald door de ventilatie waarbij verontreinigde lucht uit de woning wordt afgevoerd en schone en gefilterde lucht wordt toegevoerd. Ventilatie is dus essentieel voor een gezond binnenklimaat. Bijkomend voordeel van ventileren met het juiste systeem is een gunstig energielabel van de woning en dat er kosten bespaard kunnen worden op de energierekening.

Centrale ventilatie met warmteterugwinning (WTW) zorgt ervoor dat vervuilde lucht de woning verlaat en wordt vervangen door schone, verse buitenlucht. Voordat koude buitenlucht naar binnenstroomt wordt deze door warmtewisselaar in het toestel, opgewarmd met de warmte uit de uitgaande, verbruikte lucht. De energie/warmte die binnenshuis aanwezig is wordt op deze manier hergebruikt en zorgt hiermee voor een besparing op de stookkosten. Door het hoge rendement is een WTW-systeem in de woning een goede investering, zowel economisch gezien als qua duurzaamheid.

Centraal ventileren is mogelijk wanneer de woning over luchttoevoerkanalen beschikt of wanneer iemand bereid is hierin te investeren. Zijn er geen luchttoevoerkanalen aanwezig, maar centrale ventilatie is wel de wens? Decentraal ventileren kan zowel met als zonder warmteterugwinning. In elke ruimte wordt een aparte ventilatie-unit geplaatst. Decentrale ventilatie is bij uitstek geschikt in compacte nieuwbouwwoningen, bij renovatie, uit- of aanbouw omdat er alleen een doorvoer naar buiten nodig is. In bestaande woningen is er niet altijd voldoende ruimte voor een ventilatietoestel of voor het realiseren van een kanalensysteem.

Onze 5 oplossingen voor renovatie zijn voor alle type woningen in de renovatiemarkt. Met het unieke Multi Air Supply systeem ventileer je centraal met warmteterugwinning zonder dat er toevoerkanalen nodig zijn. In een bestaande woning is het systeem heel eenvoudig en snel in te bouwen. Een Flair ventilatietoestel vervangt de eventueel aanwezige mechanische afzuigbox. De afvoerkanalen van deze afzuiging kunnen opnieuw worden gebruikt. De luchttoevoer wordt geregeld via de trapkolom en met slimme CO₂-gestuurde Indoor Mixfans per verblijfsruimte. De Renovent Sky is een compact maar volwaardig centraal ventilatiesysteem met warmteterugwinning voor aan de wand of het plafond. Vanwege de geringe hoogtes zijn de Renovent Sky 150 en 200 zeer geschikt voor bestaande woningen zoals appartementen, studentenflats en ouderenwoningen. De Renovent Sky 300 is de beste oplossing voor grotere woningen, appartementen en kantoren waar beperkte ruimte is voor een installatie. De Flair 200 is een slimme keuze bij vervanging van een oud ventilatietoestel maar is door het compacte formaat ook toe te passen in elke bestaande kleine woning. Het toestel neemt erg weinig ruimte in beslag en heeft hoge prestaties op het gebied van milieu en duurzaamheid. Daarnaast kan de Flair 200 worden uitgevoerd met een enthalpiewisselaar waardoor een condensafvoer niet nodig is. De Sonair is een compacte, decentrale ventilatie-unit per ruimte die zorgt voor een continue toevoer van verse gefilterde buitenlucht zónder hinderlijke buitengeluiden. De Air 70 is een compact en stil ventilatietoestel met warmteterugwinning voor het decentraal ventileren van op zichzelf staande ruimten, zoals een slaapkamer of de woonkamer. Met onze 5 ventilatie-oplossingen voor de renovatiemarkt kun je betaalbaar en efficiënt renoveren, zonder al te veel ingrijpende maatregelen.

Meer weten over onze oplossingen voor de renovatiemarkt? Ook: gebalanceerde ventilatie; soms: ventilatiesysteem WTW. Bij balansventilatie brengt het gesloten ventilatiesysteem mechanisch de aanvoer én de afvoer van lucht in een gebouw met elkaar in balans: "evenveel verse gefilterde buitenlucht wordt aangevoerd naar de woon- en slaapkamers als er vervuilde en vochtige binnenlucht wordt afgevoerd uit de keuken, de badkamer en het toilet".

Voordelen van balansventilatie (mits goed ontworpen, geïnstalleerd en ingeregeld) - comfortabeler dan de ouderwetse ventilatie (door wtw voorverwarming verse buitenlucht dus verse lucht maar geen koude lucht; geen noodzaak de ventilatieschuifjes bovenin de ramen steeds open en dicht schuiven, dus ook geen of veel minder koudeval bij het raam; ventileren door het raam een kwartiertje open te zetten blijft eigenlijk wel nodig om de lucht in een ruimte snel te verversen en soms te "verfrissen").

Er kan energiebesparing zijn door het ventilatiesysteem, dus bij nieuwbouw is zo'n ventilatiesysteem te overwegen om de wettelijk gestelde energienormen (BENG) te halen, hoewel ook vaak het ventilatiesysteem C ("mechanische ventilatie" met natuurlijke toevoer en mechanische afvoer) mogelijk is, gecombineerd met warmteterugwinning bij de mechanische afvoer. Met warmteterugwinning kunnen de buitenlucht en de binnenlucht efficiënt worden gebalanceerd.

Balansventilatie is één van de vier systemen waarmee een gebouw/woning van verse lucht werd of wordt voorzien. In de vakhandel is balansventilatie bekend als Systeem D (mechanische afvoer, mechanische toevoer). Het voordeel is dat de aangevoerde buitenlucht wordt gefilterd en is daarmee schoner dan door ventilatieschuifjes bovenin een raam. De warmteterugwinning ontlast de unit van de balansventilatie om de buitenlucht op te warmen en bespaart zo energie.

Bij balansventilatie is het belangrijk dat de installatie en afstelling zorgvuldig gebeuren. Het gecompliceerde karakter komt naar voren door onder meer het bepalen van de capaciteit, hoe het systeem moet functioneren, en hoe de werking gecontroleerd wordt. De locatie van het aanvoerpunt vers lucht en de eigenschappen van de ventilatiekanalen zijn cruciaal voor geluid en efficiëntie. Het aantal, de plaats en de omvang van inblaas/aanvoer- en afvoerventielen, en de opties zoals CO₂- en vocht-sensoren bepalen samen de prestaties.

Ventilatie-eisen bij renovatie: bij renovaties wordt vaak gekozen voor balansventilatie met WTW, wat in veel gevallen de beste keuze is bij energiezuinig bouwen. Balansventilatie met een wtw-unit die een rendement heeft van meer dan 90 procent wordt een hoogrendement ventilatiesysteem genoemd. De warmtewisselaar warmt via de warmteterugwin-installatie de verse lucht op voordat die het huis in gaat. In de winter gaat de afgevoerde warme lucht door de warmtewisselaar en warmt daar de koude buitenlucht op waarna deze de woning in wordt geblazen. In de zomer kan de warmtewisselaar desgewenst uitgeschakeld worden zodat er 's nachts frisse buitenlucht aangevoerd kan worden.

Tips voor onderhoud en gebruik: onderhoud de filters regelmatig om energie te besparen. Zorg ervoor dat luchtkanalen geen hoeken en bochten vormen die drukverlies veroorzaken. De afzuigkap moet bij voorkeur niet op het ventilatiesysteem worden aangesloten.

ISDE-subsidie voor ventilatie: sinds 1 januari 2026 kun je ISDE-subsidie krijgen voor een ventilatiesysteem. Dat kan alleen als je het combineert met één of meer isolatiemaatregelen. Je krijgt eenmalig € 400 subsidie voor een energiezuinig ventilatiesysteem dat voldoet aan de voorwaarden. Zelf installeren mag niet en de subsidie moet je binnen 24 maanden na installatie aanvragen. Let op: combineer je ventilatie met isolatie, dan verdubbelt het subsidiebedrag voor isolatie niet. Dat gebeurt wel als je isoleert in combinatie met een warmtepomp, zonneboiler of aansluiting op een warmtenet.

Goed gebruik is belangrijk: balansventilatie zorgt voor gezonde lucht in huis, maar alleen als je het systeem goed gebruikt. Het systeem heeft 2 of 3 standen. Welke gebruik je wanneer? Zet de schakelaar altijd op de hoogste stand als er veel mensen in huis zijn, er gerookt of geklust wordt, of als je binnen een was te drogen hebt hangen. Nieuwe standenschakelaars hebben bovendien een ledlampje dat aangeeft wanneer je luchtfilters van een wtw-unit moet laten reinigen of vervangen.

Soms kan het nuttig zijn om een extra (draadloze) schakelaar met een timerfunctie te plaatsen in de badkamer, zodat je makkelijker en beter kunt ventileren. En de timer voorkomt dat je onnodig lang ventileert. Sommige schakelaars hebben een timer als 4e knop.

Ventileren is onmisbaar bij verduurzamen. Maar dit is niet het enige! Neem daarom ook isoleren, een warmtebron, het afgiftesysteem, energie opwekken én koelen mee in een (renovatie)project. Wij helpen je daar graag bij. Rensa is jouw startpunt bij verduurzamen, met de kennis en expertise om de puzzelstukken van verduurzaming perfect op elkaar af te stemmen. Wij helpen je met producten, diensten en praktische stappenplannen. Zo realiseer je in één keer een goed werkend systeem, minder herhaalbezoeken en tevreden klanten. Wie wil dat nou niet?

Overzicht systemen per situatie

Wat is balansventilatie?

Balansventilatie is een ventilatiesysteem dat twee dingen tegelijk doet: Het blaast verse lucht van buiten naar binnen en het blaast vervuilde lucht uit huis naar buiten. Dat gebeurt in gelijke hoeveelheid. Daarom heet het balansventilatie: er komt net zoveel lucht binnen als er naar buiten gaat. In veel huizen zit bij balansventilatie een warmteterugwinningsunit (wtw). Deze unit gebruikt de warmte van de lucht die naar buiten gaat om de koudere lucht van buiten alvast op te warmen. Zo komt er verse, maar geen koude lucht het huis binnen. Dat voelt comfortabel én het scheelt energie.

Slim ventileren met sensoren: Je kunt balansventilatie ook 'vraaggestuurd' maken. Dat betekent dat het ventilatiesysteem automatisch harder of zachter gaat werken. Dat gebeurt met sensoren die meten hoeveel CO₂ er in huis is en hoeveel vocht er in de lucht zit. Als er veel mensen in huis zijn of als je doucht of kookt, ventileert het systeem extra. Is het rustig in huis, dan ventileert het minder. Zo ventileer je precies genoeg en gebruik je niet meer energie dan nodig is.

Goed onderhoud is essentieel: Balansventilatie zorgt voor gezonde lucht in huis, maar alleen als je het systeem goed gebruikt. Het systeem heeft filters die fijnstof en andere verontreinigde stoffen uit de lucht halen. Die filters moet je regelmatig schoonmaken of vervangen. Doe je dat niet, dan werkt het systeem minder goed en kunnen vieze lucht en schimmels worden meegeblazen.

Waar komt balansventilatie voor en hoe herken je het? Balansventilatie wordt al gebruikt sinds ongeveer 1980, vooral in nieuwbouwhuizen. Sinds 2000 is het systeem veel populairder. Toch heeft maar ongeveer 5 procent van de huizen in Nederland balansventilatie. Je kunt balansventilatie herkennen aan aanvoerventielen in de woonkamer en slaapkamers, afvoerventielen in badkamer, wc en keuken, en een ventilatie-unit in huis, vaak op zolder of in de ruimte waar ook de cv-ketel hangt. In die ventilatie-unit zitten twee ventilatoren: één blaast schone lucht naar binnen en de andere blaast vuile lucht naar buiten.

Wat is balansventilatie? Balansventilatie is een ventilatiesysteem dat twee dingen tegelijk doet: Het blaast verse lucht van buiten naar binnen en Het blaast vervuilde lucht uit huis naar buiten. Dat gebeurt in gelijke hoeveelheid. Daarom heet dit systeem balansventilatie. Vaak zit in balansventilatie een wtw-unit die de warmte van uitgehaalde lucht herwint. De warmteterugwinning houdt de woning warm in de winter en koel in de zomer.

Tips voor balansventilatie: Hoe werkt balansventilatie? Bij balansventilatie gaan de verse lucht en de vuile lucht door aparte buizen door het huis. Via ventielen in de woonkamer en slaapkamers komt verse buitenlucht naar binnen. Via ventielen in de keuken, badkamer en het toilet gaat vuile lucht naar buiten. De ventielen in de woonkamer en slaapkamers zijn anders dan de ventielen in de badkamer, keuken en toilet. Ze zijn ook aangesloten op andere buizen, zodat vuile en verse lucht nooit bij elkaar komen. Met een regelknop kun je instellen hoeveel lucht het systeem ververst. Deze knop heeft meestal 3 standen en zit vaak in de keuken en/of badkamer.

Waarom is luchtstroming in huis zo belangrijk? De ventilatie werkt alleen goed als de lucht zich door het hele huis kan verplaatsen. Verse lucht moet van de woonkamer en slaapkamers naar de keuken, badkamer en het toilet kunnen stromen. Pas daar kan de vuile lucht worden afgevoerd. Als je alle kamers afsluit, werkt het systeem niet meer goed. Vuile lucht blijft dan hangen. Daarom is het nodig dat er minimaal 1,5 centimeter ruimte onder de deuren zit of speciale ventilatieroosters aanwezig zijn zodat de lucht van kamer naar kamer kan stromen.

Moeten ramen open of dicht? Voor een goede werking van de balansventilatie kun je de ramen het beste dicht houden. Het systeem regelt zelf hoeveel lucht er binnenkomt en naar buiten gaat. Als je ramen lang openzet: werkt het systeem minder goed en gaat er onnodig warmte verloren.

Balansventilatie voor het hele huis of per kamer: Centrale balansventilatie (voor het hele huis) en Lokale balansventilatie (per kamer). Bij centrale balansventilatie is er één ventilatie-unit die de verse lucht aanvoert en de vuile lucht afvoert in het hele huis via buizen en ventielen. Lokale balansventilatie heeft één kamer of meerdere kamers die elk een eigen ventilatie-unit hebben en geen buizen door het hele huis nodig hebben.

Waarom is balansventilatie energiezuinig? Van alle mechanische ventilatiesystemen zorgt balansventilatie voor het minste warmteverlies. Warme lucht die naar buiten gaat warmt de verse lucht op voordat die het huis binnenkomt. Dit gebeurt via een warmtewisselaar, genoemd wtw. Zo krijg je verse lucht in huis zonder dat het meteen koud wordt. Daardoor hoef je minder te stoken en bespaar je energie.

Koelen in de zomer: Een balansventilatiesysteem met wtw houdt in de winter warmte vast en kan in de zomer helpen om je huis koeler te houden. De bypass zorgt ervoor dat bij warm weer de warme buitenlucht niet langs de warmtewisselaar wordt geleid. Hiermee kun je je huis ’s nachts op een natuurlijke manier afkoelen.

Balansventilatie in renovatieprojecten: Bij renovaties wordt het vaak gekozen voor systeem C of D, afhankelijk van ruimte en installatiegemakken. In veel gevallen is D de voorkeur vanwege gecontroleerde ventilatie en betere warmtebehoud. Bij renovatie is het verstandig om rekening te houden met de kanaalnetwerken en installatieruimte. Een koerantie tussen isolatie, ventilatie en kosten is essentieel.

tags: #gebalanceerde #ventilatie #met #warmteterugwinning #bij #renovatie