Introductie van Yoroi: Gebrande Bamboe Gevelplanken
Zwarthout | Shou Sugi Ban, de Europese marktleider in de traditionele Japanse brandtechniek, introduceert met trots Yoroi, een innovatieve gebrande bamboe gevelplank. Dit is het eerste diepgebrande product op de markt dat vervaardigd is uit bamboe. Het FSC-gecertificeerde materiaal, afkomstig van Moso Xtreme, wordt in de eigen werkplaats in Leersum door de brandmeesters van Zwarthout | Shou Sugi Ban verwerkt. Door een proces van verhitting op zeer hoge temperatuur met een laag zuurstofgehalte in speciale ovens, worden de makkelijk brandbare vezels aan het oppervlak verkoolt. Deze koollaag biedt een extra brandwerende werking. Omdat er geen chemicaliën worden toegevoegd, vindt er gedurende de levensduur geen uitloging plaats. Langdurige testen hebben aangetoond dat de brandklasse B behouden blijft gedurende de gehele levensduur zonder noodzaak tot periodiek onderhoud.
Toepassingen en Projecten
De eerste projecten die gebruikmaken van Yoroi zijn reeds gerealiseerd, zowel nationaal als internationaal. LIAG Architecten koos voor Yoroi om de gevels van de technische ruimtes van het Christiaan Huygens College in Eindhoven te bekleden, waarbij ongeveer 900 vierkante meter van het materiaal werd toegepast op de drie technische ruimtes. Natrufied Architecture paste Yoroi toe voor drie appartementengebouwen op IJburg, Amsterdam. Bij deze projecten speelden, naast de brandklasse B, ook de esthetische uitstraling en het toekomstige onderhoud een cruciale rol in de keuze voor Yoroi.
De Voordelen van Bamboe Gevelbekleding
Bert Kattenbroek, general manager van Zwarthout | Shou Sugi Ban, benadrukt dat Yoroi, met zijn brandklasse B producteigenschap, architecten wereldwijd een aantrekkelijke optie biedt. Hoewel houten gevelbekleding nog steeds populair is, wint bamboe snel aan terrein. Bamboe wordt beschouwd als een kwalitatief hoogwaardig alternatief voor hout, dat pas ongeveer 10 jaar beschikbaar is op de markt.
Bamboo X-treme® van MOSO® wordt gepresenteerd als een ideaal product voor wie op zoek is naar onderhoudsvrije natuurlijke gevelbekleding. Net als bepaalde tropische houtsoorten vereist dit materiaal geen onderhoud om zijn schoonheid te behouden. In de maanden na installatie vergrijzen de bamboe planken op natuurlijke wijze, wat geen invloed heeft op de kwaliteit. Verven of oliën is niet nodig, tenzij men de natuurlijke vergrijzing wil voorkomen. Het reinigen van de planken is voldoende om algengroei tegen te gaan.
Brandveiligheid en Certificering
Een van de meest kritische eisen voor gevelbekleding is brandveiligheid. Europese brandklasse B is een vereiste voor projecten met vluchtwegen of gebouwen met meerdere verdiepingen. Bamboo X-treme® is een van de weinige natuurlijke materialen die aan deze hoge eis voldoet zonder de noodzaak van impregnatie met brandwerende middelen. De combinatie van de hoge densiteit door compressie en de thermische behandeling, waarbij brandbare inhoudsstoffen al zijn verbrand, maakt de Bamboo X-treme® plank moeilijk ontvlambaar.
Het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) stelt specifieke eisen aan de brandklasse van gevelbekleding. Voor nieuwbouw geldt doorgaans een minimale eis van brandklasse D voor gevels. Bij hoge gebouwen moet de onderste 2,5 meter van de gevel aan brandklasse B voldoen. Eisen voor bestaande bouw zijn doorgaans minder streng. De brandklasse-eis geldt niet alleen voor het materiaal zelf, maar voor de gehele samengestelde constructie van de gevel. Bij open gevelbekleding kan het achterliggende materiaal direct aan brand worden blootgesteld, wat de brandklasse van de gehele gevel kan beïnvloeden.
Zwarthout | Shou Sugi Ban werkt samen met autoriteiten op het gebied van brandcertificering, zoals Nieman Raadgevende Ingenieurs, om te garanderen dat hun materialen voldoen aan de strengste normen.
Duurzaamheid en Milieu-impact
Bamboo X-treme® Gevelbekleding is gedurende de productlevenscyclus CO2-neutraal. Dit wordt onderbouwd door LCA- (Life Cycle Assessment) en EPD- (Environmental Product Declaration) analyses. Tijdens de groei op beheerde plantages in China neemt bamboe meer CO2 op dan er tijdens de productie en het transport wordt uitgestoten. Hierdoor wordt CO2 opgeslagen gedurende het gebruik van de gevelbekleding. Bamboe is een grassoort die enorm snel groeit; een stam is na circa 5 jaar volgroeid en klaar voor oogst. In de garantieperiode van 25 jaar groeit de bamboe dus meerdere keren terug.
Vergeleken met materialen zoals composiet, is bamboe hout een zeer duurzaam alternatief. De lange levensduur van gevelbekleding is essentieel, aangezien deze zelden wordt vervangen. Bamboo X-treme® is onderhoudsvrij dankzij de extreme hardheid en duurzaamheid, verkregen door de Thermo-Density® productiemethode. Deze methode comprimeert de planken onder hoge druk, wat resulteert in een materiaal dat zwaarder en harder is dan de meeste houtsoorten. Biologische duurzaamheidstesten tonen aan dat het materiaal vergelijkbaar of zelfs beter presteert dan de meest duurzame hardhoutsoorten.
Stabiliteit en Vormvastheid
Een strakke gevel blijft niet alleen mooi van kleur, maar ook van vorm. Moderne houten gevelbekleding, vaak verticaal geïnstalleerd, moet jarenlang recht en strak blijven hangen. MOSO® heeft Bamboo X-treme® bamboe hout zodanig verwerkt dat de stabiliteit extreem hoog is. Temperatuurschommelingen en vocht hebben relatief weinig invloed op de planken, zeker in vergelijking met de meeste andere houten gevelbekledingen. Een correcte installatie met voldoende ventilatie en bevestigingspunten is echter cruciaal om de vorm van de planken te behouden.
Het Shou Sugi Ban Brandproces
De kleur zwart is al geruime tijd populair voor houten gevelbekleding, waaronder gebrand hout volgens de Japanse techniek Shou Sugi Ban. Zwarthout | Shou Sugi Ban heeft met hun product Yoroi een nieuwe variant aan de collectie toegevoegd: gebrande gevelbekleding van de bamboe X-treme planken van MOSO Bamboo. Milou van Lokven, marketingmanager bij Zwarthout | Shou Sugi Ban, licht toe dat de ontwikkeling van gebrand bamboe twee jaar in beslag heeft genomen, met name door de officiële brandtesten. Het resultaat is een product dat valt in brandklasse B en de benodigde certificaten bezit voor geveltoepassing. Het verwerken van bamboe vereist extra aandacht van de timmerman, zoals het voorboren bij montage ter bescherming van de koollaag.
Door het brand- en afwerkproces zijn er diverse mogelijkheden in tinten en structuren, allemaal in de kleur zwart. Pieter Weijnen ontwikkelde een eigen efficiënt productieproces om de kwaliteit van het zwart gebrande hout te waarborgen qua gelijkmatigheid en duurzaamheid.
One Minute Shou Sugi Ban Inspired Finish / DIY Stained Charred Wood
Ontwikkeling van de Ovens en Productieproces
De traditionele Shou Sugi Ban techniek, waarbij naaldhout aan één zijde wordt gebrand, heeft beperkingen qua volume. Zwarthout | Shou Sugi Ban heeft in Leersum daarom gewerkt aan de doorontwikkeling van diverse ovens. Dit heeft geleid tot een proces dat een zeer hoge efficiëntie combineert met de mogelijkheid om grote vierkante meters gecontroleerd te branden. De ontwikkeling van deze ovens is een continu proces geweest gedurende de afgelopen 12 jaar. De brandmeesters kunnen nu ruime hoeveelheden per dag verwerken, waardoor ook grote projecten voorzien kunnen worden. De nieuwste oven biedt verbeterde sturing op temperatuur, zuurstofgehalte, snelheid en koeling.
Er is geëxperimenteerd met meer dan 50 verschillende houtsoorten. De keuze is uiteindelijk gevallen op vijf houtsoorten met zeer goede ervaringen: Accoya, Fraké, FSC® thermisch gemodificeerd bamboe uit China, en Pinus Radiata uit Nieuw-Zeeland. Afhankelijk van de houtsoort krijgt het eindproduct een specifieke structuur van craquelé, en soms worden de planken na het branden geborsteld. De vraag naar dit product is groot, mede door de brandklasse B die behaald wordt zonder verdere bewerking na het branden. De verkoolde vezels aan het oppervlak ontbranden niet snel, en de combinatie van materiaal en techniek elimineert de noodzaak van onderhoud om de brandklasse te handhaven.
Milieudata en Nationale Milieudatabase
Met de toenemende focus op duurzaam en circulair bouwen, is het belangrijk om de milieu-impact van producten inzichtelijk te maken. Zwarthout | Shou Sugi Ban laat LCA-analyses maken om data te leveren die de ecologische prestaties van hun producten aantonen. Dit proces heeft geleid tot een groter bewustzijn, bijvoorbeeld over het gebruik van plastic bij verpakkingen. Data toont aan dat het verbrandingsproces niet bijzonder milieuvervuilend is en dat het gasverbruik minimaal is, doordat vrijkomende gassen in de oven worden afgevangen en verbrand. De organisatie stimuleert producenten om milieu-data aan te leveren voor de Nationale Milieudatabase (NMD), die als centrale gegevensbron dient voor het bepalen van de milieuprestaties van bouwwerken.
Yoroi: De Perfecte Combinatie van Bamboe en Brandtechniek
Yoroi gebruikt MOSO® Bamboo X-treme gevelbekleding als basismateriaal. De massieve planken worden vervaardigd uit geperste en thermisch gemodificeerde bamboestrips bij 200°C. Dit unieke Thermo-Density proces resulteert in de hoogste duurzaamheidsklasse volgens EU-normen, met verhoogde stabiliteit, dichtheid en hardheid. Zwarthout | Shou Sugi Ban past vervolgens een speciale, traditionele Shou Sugi Ban houtbrandtechniek toe, wat Yoroi een unieke koollaag verleent.
Brandveiligheidsklasse B voor Bamboe Gevels
Bamboo X-treme® bezit van nature al een hoge brandveiligheid en kan brandveiligheidsklasse B-s1-d0 (EN 13501-1) bereiken zonder milieubelastende brandvertragende middelen. Yoroi krijgt door het brandproces een extra natuurlijke brandvertraging. Uitgebreide tests tonen aan dat Yoroi, zelfs na verwering, brandveiligheidsklasse B behoudt. De combinatie van brandveiligheidsklasse en minimaal onderhoud maakt Yoroi geschikt voor veeleisende toepassingen.
Ecologische Gevelbekleding
Yoroi is vervaardigd uit FSC® gecertificeerde bamboe planken. Bamboe is een van de snelst groeiende planten ter wereld en een overvloedig bouwmateriaal. MOSO® Bamboo X-treme producten hebben een negatieve CO2-voetafdruk over de gehele productlevenscyclus, en ook de CO2-voetafdruk van Yoroi wordt nauwkeurig geanalyseerd.
Bamboe als Duurzaam Bouwmateriaal
Bamboe gevelbekleding wint snel terrein in de architectuur als een esthetisch en ecologisch superieur alternatief voor tropisch hardhout. Botanisch gezien is bamboe geen hout, maar een grassoort. Voor gevelbekleding wordt voornamelijk de ‘Moso’ bamboe gebruikt, een reuzenbamboe die tot wel 50 centimeter per dag kan groeien. Het productieproces, specifiek de ‘Thermo-Density’ behandeling, waarbij bamboestammen onder extreem hoge druk en hitte worden samengeperst, karamelliseert de suikers en maakt de planken zwaarder, stabieler en harder dan de meeste tropische hardhoutsoorten.
Bamboe scoort uitzonderlijk goed op het gebied van circulair bouwen. Na het kappen groeit de plant gewoon door via het wortelstelsel, wat ontbossing voorkomt. Bamboe neemt tijdens de groei meer CO2 op dan bomen, en de lange levensduur van de gevelbekleding zorgt ervoor dat uw pand fungeert als een CO2-opslag.
Technische Specificaties en Stabiliteit
In tegenstelling tot veel houtsoorten, die chemische impregnatie nodig hebben om aan brandveiligheidseisen te voldoen, behaalt bamboe gevelbekleding (in de Thermo-Density variant) van nature vaak al Brandklasse B-s1-d0. Bamboe is door het thermische proces extreem stabiel, waardoor de planken recht blijven, zelfs bij wisselende weersomstandigheden. Dit in tegenstelling tot hout, dat krimpt en zwelt onder invloed van vocht en temperatuur. Bamboe levert waardevolle BREEAM- of LEED-credits op.
Montage en Esthetiek
De esthetiek van een gevel is sterk afhankelijk van de montage. Horizontale plaatsing kan een gebouw breder en lager doen lijken, terwijl verticale plaatsing een strak, ritmisch en rijzig effect geeft, populair bij moderne villa's en kantoorpanden. Bij open gevelbekleding zijn de achterconstructie en de UV-bestendige folie cruciaal.
Hoogwaardige bamboe gevelplanken zijn vaak uitgerust met sponningen voor onzichtbare montage via clips. Dit versnelt de installatie en zorgt voor een perfect strak resultaat zonder beschadiging van het oppervlak. De prijs voor hoogwaardige bamboe gevelbekleding ligt gemiddeld rond de €90,- tot €110,- per vierkante meter (exclusief montage). Bij de Total Cost of Ownership spelen echter ook de besparing op dure brandvertragende behandelingen en de langere levensduur door stabiliteit en hardheid een rol.
Onderhoud en Levensduur
Net als elk natuurlijk materiaal, reageert bamboe op zonlicht en regen. Nieuwe bamboe planken hebben een warme, donkerbruine karamelkleur. Zonder onderhoud zal dit na verloop van tijd, door UV-straling, veranderen in een zilvergrijze patina. Veel architecten kiezen bewust voor deze natuurlijke vergrijzing. Om de originele bruine kleur te behouden, zijn er specifieke onderhoudsproducten beschikbaar.
Oppervlakte haarscheurtjes kunnen ontstaan, maar hebben geen invloed op de constructieve sterkte van het materiaal. In de eerste maanden kan er wat tannine (looizuur) afgeven door lekwater, wat vlekken op onderliggend straatwerk kan veroorzaken. Dit is echter tijdelijk en spoelt vanzelf weg.
Toepassingen en Duurzaamheid
De toepassingen van bamboe gevelbekleding zijn eindeloos: van strakke kantoorpanden waar de gevelbekleding naadloos doorloopt in het interieurplafond, tot luxe wellnessresorts waar de vochtbestendigheid van bamboe essentieel is. Finesse Projectvloeren (FPVL) realiseert al ruim 25 jaar hoogwaardige houten elementen die een gebouw karakter geven, en ziet bamboe als een essentieel onderdeel van duurzame architectuur.
tags: #gebrand #bamboe #gevelbekleding