Asbest is een mineraal met vezels. Het materiaal is sterk, hittebestendig, slijtvast en goedkoop. Asbest zit in veel bouwproducten, zoals dakplaten, cement, lijm en gips. Vroeger werd asbest veel gebruikt, maar later bleek dat het schadelijk is voor de gezondheid. De grootste bron van asbestvezels zijn nu oude asbestdaken. Veel daken zijn ouder dan 30 jaar en gaan langzaam kapot. Asbest kan ook in muren, vloeren, kozijnen of gevels zitten. Zolang de vezels vastzitten, is er weinig gevaar.
Als u klussen of verbouwd in een huis van vóór 1994, let dan goed op: asbest is een verzamelnaam voor zes soorten minerale vezels uit verschillende silicaatgesteenten. Meer dan 90% van de gewonnen en toegepaste soort is chrysotiel (wit asbest), op ruime afstand gevolgd door crocidiliet (blauw asbest) en amosiet (bruine asbest). Asbest is sterk, slijtvast, isolerend en hittebestendig en kan tegen zuren en logen. Bovendien was het een goedkoop materiaal. Vanwege die eigenschappen zijn ze - vaak in combinatie met een bindmiddel - in de twintigste eeuw verwerkt in een eindeloze variatie aan producten.
Voor de bouw was de verwerking van asbestvezels in cement tot asbestcement van grote betekenis. De asbestvezels dienden als wapening, gaven trek- en buigsterkte en maakten het isolerend en brandwerend. De Oostenrijkse industrieel Ludwig Hatchek ontwikkelde in 1900 een techniek waarbij een mengsel van asbestpulp en Portlandcement werd geperst in platen. Hij bracht die asbestcementplaten in 1903 op de markt onder de naam Eternit. In 1905 verwierf Alphons Emsens een licentie en begon een Eternitfabriek in Haren bij Brussel; in 1923 verplaatst naar Kapelle-op-den-Bos. De eerste Nederlandse asbestcementfabriek werd in 1912 opgericht in Amsterdam onder de naam Martinit. Vanaf 1932 werd Martinit overgenomen door Eternit, maar de handelsnaam bleef tot 1965. In 1935 begon in Harderwijk de asbestcementfabriek Asbestona, en de grootste productie vond plaats in de Eternitfabriek in Goor (1936). De belangrijkste producten waren golfplaten, vlakke platen, buizen en vormstukken. Andere bouwproducten vielen onder asbestmateriaal, zoals asbestpapier, asfalt-asbestvloertegels, isolatiematerialen, bitumineuze producten en mortels.
In de woningbouw komen asbestproducten vooral voor in seriematig gebouwde flats en complexen. Nagenoeg alle agrarische schuren en stallen kregen in de periode 1965-1993 daken van asbestcementgolfplaten. Voor brandveiligheid zijn ook in bedrijfshallen, kantoren, scholen en ziekenhuizen veel asbestcementwaren toegepast. Door de groeiende erkenning van de gezondheidsrisico’s nam het gebruik vanaf eind jaren zeventig af. In het Asbestbesluit van 1978 werden toegestane asbestgehalten aan banden gelegd en sommige on- of losgebonden asbestproducten verboden. In 1982-1983 werd het verbod uitgebreid en in 1993 volgde een bijna volledig verbod op productie, verkoop en toepassing van alle asbesthoudende producten. Asbestona werd in 1983 gesloten en in 1993 stopte ook de fabriek in Goor met de productie.
Onderzoek naar verwering en verspreiding van asbestvezels in Drenthe en Overijssel laat zien dat de hoeveelheid vrijkomende asbestvezels door verwering van daken toeneemt met de leeftijd van het dak. Momenteel ligt naar schatting nog 74 miljoen m2 aan asbestdaken in Nederland. Jaarlijks komt zo’n 90 miljoen gram asbest vrij in de leefomgeving. De verspreiding via regenwater naar bodem, oppervlaktewater of riolering is groter dan via de lucht; verharde oppervlakken rondom woningen kunnen besmet raken. Het risico op blootstelling blijft bestaan, vooral bij sloop of onderhoud.
Sinds 1994 is het gebruik van asbest verboden. Het bewerken van al aanwezige asbestmaterialen is bijna altijd verboden. Voor werknemers gelden strenge regels via het Arbeidsomstandighedenbesluit. De grenswaarde in de lucht is maximaal 2.000 asbestvezels per kubieke meter; bij lager gehalte valt het werk in risicoklasse 1, bij hoger gehalte in klasse 2 of 2A met aanvullende regels. Inventariseren, melden, verwijderen en vrijgeven is verplicht bij werkzaamheden met kans op blootstelling. Een asbestinventarisatie is verplicht bij gebouwen en objecten gebouwd vóór 1994. Verwijdering dient te gebeuren door gecertificeerde bedrijven, en sloopmeldingen moeten gedaan worden bij de gemeente via het Omgevingsloket. Na voltooiing volgt een eindbeoordeling.
Als u asbest wilt verwijderen, kijk dan goed welke regels gelden. De meeste gemeenten hebben geen subsidieregeling voor verwijdering, maar er bestaan fondsen zoals SvN-leenfondsen die via gemeenten en provincies beschikbaar kunnen zijn. Milieu Centraal biedt een asbesttool om te controleren of uw woning risico’s heeft. Voor projecten in of bij woningen is een sloopmelding altijd nodig, en alleen als de werkzaamheden met asbest te maken hebben mag u beginnen na meldingsgoedkeuring en het verkrijgen van een Omgevingsvergunning in sommige gevallen, bijvoorbeeld bij monumenten of beschermde stadsgezichten.
Belangrijke thema’s en praktische stappen voor Druten
Wat u vooral moet onthouden: voordat u werkzaamheden uitvoert aan een pand voor 1994, laat een asbestinventarisatie uitvoeren door een SC 540 gecertificeerd asbestinventarisatiebureau. Als uit het rapport blijkt dat verwijdering nodig is, dient dit te gebeuren door een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf. Voor sloopmeldingen geldt dat u minimaal 2 werkdagen vóór aanvang van de asbestverwijdering een melding moet doen bij de gemeente; bij bepaalde gevallen kan dit vier weken voor aanvang zijn, afhankelijk van de werkzaamheden en vergunningen. De Omgevingsdienst beoordeelt de verwijdering en geeft na afloop een eindbrief. Een sloopmelding is gratis, behalve bij monumenten of beschermd stadsgezicht, waarvoor een Omgevingsvergunning vereist kan zijn.
Het verwijderen van een asbestdak biedt soms kansen voor energiebesparende maatregelen, zoals zonnepanelen. Verschillende gemeenten hebben duurzame fondsen waar u subsidies of leningen kunt aanvragen. Voor wie twijfelt of materialen asbest bevatten, kan de asbestwegwijzer helpen. Een gecertificeerd bedrijf kan veilig bepalen of er asbest aanwezig is en welke stappen nodig zijn.
In Druten en omgeving is het van belang om voortdurende aandacht te hebben voor veiligheid, regelgeving en sanering. Ton van de Klok en Ruud Janssen benadrukken de meerwaarde van samenwerking tussen bedrijven bij renovatie, verduurzaming en transformatie van gebouwen. De samenwerking met Het Zuiden vergroot de slagkracht en kennis op het gebied van asbest-sanering en blijft aandacht geven aan de veiligheid en continuïteit van betrokken bedrijven.
Asbestattest bij verkoop van je woning: alles wat je moet weten | Vastgoed Anders Besproken
Wees voorzichtig met onderhoud en sloop van oudere gebouwen. Raadpleeg altijd een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf en volg de wettelijke procedures voor inventarisatie, melding en verwijdering. De gemeente, samen met de Omgevingsdienst en de Arbeidsinspectie (nu A&V-regelgeving via het Arbeidsomstandighedenbesluit), houdt toezicht op sloopwerkzaamheden en asbestverwijdering.
- Laat een asbestinventarisatie uitvoeren als uw pand vóór 1994 is gebouwd.
- Als er asbest aanwezig is, laat verwijderen door gecertificeerde bedrijven en doe de sloopmelding bij de gemeente.
- Vraag naar mogelijke subsidie of leningen via lokale duurzaamheidsfondsen of SvN-leenfondsen.
- Plan renovatie of sloop met aandacht voor veiligheid en schone afhandeling van asbestafval.
- Controleer na afloop of het gebied weer vrijgegeven kan worden voor gebruik.
Asbest blijft een belangrijk thema voor woningbezitters, landbouwbedrijven en bedrijven in Druten. Door tijdig te handelen, de juiste instanties te raadplegen en de wettelijke stappen te volgen, kunt u gezondheidsrisico’s minimaliseren en energiezuinige kansen benutten bij sanering of renovatie.