Het eerste herstel van jouw lichaam na de bevalling duurt 6 tot 8 weken. Volledig herstel duurt echter 3 tot 4 maanden. Veranderingen in jouw lichaam en in jouw omgeving vragen veel energie. Veranderingen in de bloedcirculatie. Na ongeveer 3 dagen zijn de zwangerschapshormonen uit je lichaam verdwenen en worden andere hormonen aangemaakt. Het hormoon prolactine zorgt voor stimulatie van de productie van moedermelk en oxytocine zorgt voor de toeschietreflex van moedermelk. Het hormoon oxytocine kan naweeën veroorzaken. Door deze samentrekkingen van de baarmoeder kun je bloed verliezen. Het bloedverlies kan tot 6 weken na de bevalling duren.
Het herstel van bekkenbodem, vagina en buikwand duurt 5 tot 8 weken. Het herstel van de buikwandspieren kan een paar maanden duren. Het is verstandig om snel weer te gaan bewegen (zie kopje hieronder ‘Voeding en bewegen’). Als je hechtingen hebt, kun je daar de eerste weken last van hebben. Rond de hechtingen kan de huid blauw of gezwollen zijn. Tegen de eventuele pijn mag je paracetamol gebruiken, ook als je borstvoeding geeft. Daarnaast kun je gebruikmaken van koude kompressen tegen de zwelling. Denk er bij het zitten om dat je plaats neemt op een rechte en harde ondergrond. Knijp hierbij je billen tegen elkaar en ga daarna recht zitten (dus niet scheef op één bil). Dit komt de genezing ten goede.
De hechtingen zijn oplosbaar en hoeven dus niet verwijderd te worden. Eet gevarieerd, vezelrijk, voedzaam en regelmatig. Het is belangrijk om tijdens het kraambed nog veel rust te nemen. Verdeel het kraambezoek goed en maak ook tijd vrij voor jezelf, de baby en jouw partner. Naast het nemen van rust is het ook belangrijk om te bewegen. Dit bevordert het herstel van je lichaam. Na de bevalling kun je al vrij snel met bekkenbodemspieroefeningen beginnen. Span je bekkenbodemspieren rustig aan en ontspan weer. Hiermee stimuleer je de bloedsomloop, wat het herstel van de bekkenbodem bevordert. Span de eerste tijd bij houdingsveranderingen en hoesten de bekkenbodem en buikspieren aan en laat daarna weer los. Als je staat: ga goed rechtop staan, met het gewicht verdeeld over beide benen. Bovenstaande adviezen gelden ook na een keizersnede. Ondersteun bij hoesten, niezen en lachen de wond met één of twee handen, en maak eventueel gebruik van een badhanddoek of laken.
Als je pijn hebt, kun je paracetamol gebruiken. Na de bevalling mag je gewoon douchen. Zolang je nog bloedverlies hebt, mag je niet in bad. Ook mag je zolang je vloeit geen gebruik maken van tampons. Om infectie te voorkomen is het belangrijk om na het plassen even af te spoelen of te vegen met een nat washandje. Plas zes tot acht keer per dag en in elk geval voor elke voeding van jouw kind. Bij een volle blaas kan de baarmoeder namelijk niet goed samentrekken. Was na elke toiletgang goed je handen. Verschoon ook minimaal bij elke toiletgang je maandverband.
Jouw vruchtbaarheid kan op een onverwacht moment terugkeren. Onverwachts kan er weer een eisprong optreden. Wanneer het eitje niet bevrucht wordt, begint de menstruatie twee weken later. Het is dus mogelijk vóór de eerste menstruatie opnieuw zwanger te worden. Het geven van borstvoeding kan de eisprong verhinderen, maar dat is zeker niet altijd het geval. Je kunt dus zwanger worden terwijl je borstvoeding geeft. Bij gebruik van orale anticonceptie kan de productie van borstvoeding teruglopen.
In verband met infectiegevaar is het verstandig te wachten met geslachtsgemeenschap tot je niet meer vloeit en de wond van de knip of de keizersnede volledig is geheeld. Geslachtsgemeenschap kan in het begin nog wel pijnlijk zijn. Het is bovendien normaal dat de behoefte aan geslachtsgemeenschap niet zo groot is in de eerste periode na de bevalling. Wanneer de menstruatie na zwangerschap weer op gang komt, verschilt per vrouw. Gemiddeld genomen duurt dit 2 tot 6 maanden, maar 9 maanden tot een jaar is veel vrouwen ook niet vreemd. Best gek; jarenlang kun je de klok er bijna op gelijk zetten en ineens heb je geen idee hoe je cyclus verloopt. Bovendien kan de menstruatie heviger terugkomen dan voorheen. Heel normaal, je lichaam heeft tijd nodig om je cyclus weer helemaal te herstellen.
Blijft je bloedverlies echter veel heviger dan voorheen, dan is er waarschijnlijk iets anders aan de hand. Het kan zijn dat je hormonen na je zwangerschap niet in balans zijn, maar er kunnen bijvoorbeeld ook placentaresten zijn achtergebleven in de baarmoeder. Daarnaast kunnen onder invloed van hormonen poliepen of myomen zijn ontstaan. Hoe dan ook: bijna elke oorzaak kent een oplossing. Zoals gezegd: het is heel normaal als je lichaam tijdens een bevalling tijd nodig heeft om te herstellen. Soms kan een spiraal of de pil uitkomst bieden, terwijl de NovaSure behandeling een methode is om hevig bloedverlies te verminderen of zelfs helemaal te stoppen. MyoSure wordt ingezet tegen poliepen of myomen. Daarnaast kan het verwijderen van placentaresten de oplossing zijn. Vertrouw je er niet op dat je lichaam de verandering in je menstruatiecyclus vanzelf weer ‘oplost’? Maak dan een afspraak met de huisarts. Immers: better safe than sorry.
Oorzaken en kenmerken van bloedverlies na de bevalling
Na de bevalling is bloedverlies normaal, maar de hoeveelheid moet gemonitord worden. In Nederland wordt bloedverlies tot één liter als acceptabel beschouwd. Bij meer dan één liter spreken we van veel bloedverlies. De meest voorkomende oorzaak is dat de baarmoeder na de bevalling niet goed samentrekt (Tone). Ook kan placenta niet goed loskomen (Trauma of Tissue). Daarnaast kan een probleem met de bloedstolling (Thrombin) een rol spelen. Verloskundige kan oxytocine toedienen om samentrekking te bevorderen, en soms is een operatie nodig als medicatie niet werkt.
In het ziekenhuis wordt de vloeistof- en Hb-status bewaakt en krijg je eventueel extra bloed en zuurstof. De behandeling kan bestaan uit medicijnen, een operatie, of bloedvatembolisatie in zeldzame gevallen. Bij meer dan 90% van de gevallen treedt beterschap op binnen 2 à 3 dagen. Als herstel uitblijft, volgt verder onderzoek zoals echografie of CT/MRI-scan.
Bloedverlies t/m 6 weken na bevalling
De vaginale afscheiding na de bevalling duurt gemiddeld 4 tot 8 weken. De eerste dagen is er veel bloedverlies en is het bloed helderrood. Na 3 à 4 dagen neemt het bloeden af en wordt het bruin tot geel. Bij 25% van de vrouwen duurt de afscheiding langer dan 6 weken, vooral bij borstvoeding.
Primair bloedverlies is meer dan 500 ml binnen 24 uur na de bevalling; secundair bloedverlies treedt op tussen 24 uur en 6 weken na de bevalling. Oorzaken van secundaire bloedingen zijn achtergebleven placenta-resten, vaginale of baringskanaalletsels, ontsteking van het baarmoederslijmvlies (kraamvrouwenkoorts), of zeldzame kwaadaardige gezwellen. Baarmoederslijmvliesontsteking is minder vaak door hygiëneproblemen, maar blijft een belangrijke oorzaak.
Wat kan je zelf doen en wat deed de arts?
Zelfzorg na hevig bloedverlies omvat tijdig rust nemen, gezond en vezelrijk eten, en hydratatie. Raadpleeg bij aanhoudende overmatige bloeding zo snel mogelijk een arts. Koorts, toenemende buikpijn, of slecht ruikende afscheiding moeten direct worden beoordeeld. De arts kan bij overvloedig bloedverlies hospitalisatie, hechten, curettage bij achtergebleven resten, of antibiotica voorschrijven. In ernstige gevallen kan een ziekenhuisopname met infuus, bloedtransfusie of operatieve ingrepen noodzakelijk zijn.
Na een bevalling met veel bloedverlies kunnen verloskundigen en kraamverzorgenden extra monitoring bieden. Borstvoeding bevordert oxytocineproductie, wat de samentrekking van de baarmoeder stimuleert en het bloedverlies helpt stoppen. Slaapmiddelen die tijdens narcose worden gebruikt heeft weinig invloed op moedermelk. Praat over emoties na de bevalling met je verloskundige of gynaecoloog. Ondersteun familie en partner; praat over wat er gebeurd is en wat je nodig hebt om te herstellen.
Gevolgen voor volgende bevallingen en bloedarmoede
Bij meer dan 1 liter bloedverlies is er een verhoogd risico op bloedarmoede. Hemoglobine (Hb) speelt een cruciale rol bij transport van zuurstof door het lichaam. Bij bloedarmoede kun je ijzerpillen gebruiken totdat Hb weer normaal is. Controle na 6 weken is gebruikelijk voor vervolgzorg en controle door een arts of gynaecoloog. Bij herhaalde bloedverlies bij een volgende bevalling kan extra voorzorgsmaatregelen nodig zijn, zoals planning in een ziekenhuis of samenwerking met een verloskundige praktijk.
Samenvattend blijft bloedverlies na de bevalling normaal tot op zekere hoogte, maar hevig bloedverlies vereist snelle en gerichte zorg. De combinatie van monitoring, medicatie zoals oxytocine, mogelijke ingrepen, en nazorg helpt de moeder veilig te herstellen en eventuele complicaties te voorkomen.