Wanneer u op zoek bent naar eikenhouten vloeren, komt u regelmatig de termen 'gerookt' en 'dubbel gerookt' tegen. Maar wat houdt het roken van een houten vloer precies in? Het roken van een eikenhouten vloer is een populaire techniek om de vloer extra karakter te geven. Dit proces, waarbij ammoniakdampen een chemische reactie aangaan met het van nature aanwezige looizuur (tannine) in het hout, resulteert in een verdonkering van het hout en benadrukt de houtnerf.
Het chemische proces achter het roken
Het roken van een houten vloer is een chemisch procedé. Het vindt plaats in een speciaal ingerichte en gefilterde ruimte, waar de houten vloer wordt blootgesteld aan ammoniakdampen. Deze dampen reageren met het looizuur in het hout, wat leidt tot een verkleuring. Hoe langer de ammoniak in contact is met het looizuur, hoe donkerder de planken van de houten vloer worden. Het looizuur verdwijnt hierbij uit het hout, wat resulteert in een donkerdere, vaak grijzige kleur en een onregelmatig oppervlak dat de nerf goed laat zien.
De intensiteit van de verkleuring is afhankelijk van verschillende factoren:
- Hoeveelheid looizuur in het hout: Dit varieert per houtsoort en zelfs per herkomst. Europees eikenhout bevat over het algemeen het meeste looizuur, wat resulteert in een donkerdere verkleuring. Frans eikenhout bevat doorgaans meer looizuur dan bijvoorbeeld Amerikaans eikenhout.
- Concentratie ammoniak: De sterkte van de gebruikte ammoniakoplossing beïnvloedt de reactie en daarmee de kleurintensiteit.
- Tijdsduur van blootstelling: De lengte van het rookproces bepaalt hoe lang de planken aan de ammoniakdampen worden blootgesteld.
Verschillende rookmethoden en resultaten
Hoewel de term 'roken' wordt gebruikt, komt er tijdens dit proces geen rook aan te pas. Het is een vorm van logen waarbij de reactie tussen zuur (looizuur) en ammoniakdamp plaatsvindt. De duur van het proces varieert en kan leiden tot verschillende gradaties van rookdiepte. Vaak wordt gesproken van:
- Enkel gerookte vloer (licht gerookt): Dit betreft een kortere blootstelling aan ammoniakdampen, resulterend in een subtielere verdonkering.
- Dubbel gerookte vloer (donker gerookt): Hierbij is de blootstelling aan ammoniakdampen langer, wat leidt tot een intensere en donkerdere kleur. Deze vloeren lijken vaak ouder en kunnen een prachtig authentiek effect geven, vooral in oudere panden.
- Kerngerookte vloeren: Deze vloeren zijn extra lang behandeld met ammoniak, waardoor de gehele plank diep bruin wordt.
Het is belangrijk te weten dat de benamingen 'enkel' en 'dubbel' roken niet altijd strikt gedefinieerd zijn door een vast aantal uren of een dubbele behandeling. De uiteindelijke kleurdiepte wordt bepaald door de specifieke receptuur en de reactie van het hout.
De unieke eigenschappen van gerookte eikenhouten vloeren
Eikenhout is een van de weinige houtsoorten die zich leent voor het rookproces, omdat het van nature looizuur bevat. Het resultaat van het roken is een vloer met een gemêleerd effect tussen de planken. Dit komt doordat niet elke plank exact dezelfde hoeveelheid looizuur bevat, waardoor de reactie op ammoniak varieert. Hierdoor ontstaat een uniek, levendig beeld met lichte en donkere planken, wat bijdraagt aan de warme en authentieke uitstraling van de vloer.
Een ander significant voordeel van gerookte eikenhouten vloeren is dat het vergelen van het hout vrijwel wordt voorkomen. Normaal gesproken kan looizuur in eikenhout leiden tot vergeling onder invloed van UV-licht. Het rookproces neutraliseert dit effect, waardoor de vloer langer zijn oorspronkelijke kleur behoudt. Dit is een belangrijke reden voor de populariteit van gerookte vloeren.
Omgang met kleurverschillen en verwachtingen
Door het natuurlijke karakter van hout en de variërende hoeveelheid looizuur kunnen er kleurverschillen optreden tussen de planken na het roken. Dit is een inherent kenmerk van gerookte vloeren en draagt bij aan hun unieke uitstraling. Het is cruciaal om hierover transparant te communiceren met de klant, zodat er geen teleurstellingen ontstaan.
Enkele aandachtspunten met betrekking tot kleurverschillen en verwachtingen:
- Spint (saphout): Het spinthout in eikenhout bevat weinig tot geen looizuur en kan daardoor niet of nauwelijks worden gerookt. Dit kan resulteren in lichtere stukken op planken, met name bij eikenhout met een rustieke sortering.
- UV-invloed: Gerookte vloeren kunnen na verloop van tijd lichter kleuren onder invloed van UV-licht. Dit terugkleuren kan tot wel 30% bedragen. Het is raadzaam om de consument hierover te informeren, zodat de verwachting van de uiteindelijke kleur overeenkomt met de realiteit.
- Monsterborden: Het kan gebeuren dat een gerookte vloer kort na het roken donkerder oogt dan het monsterbord dat in de showroom is getoond. Na verloop van tijd zakt de donkere kleur dieper weg in de planken, waardoor de vloer de afgestemde kleur krijgt.
Om kleurverschillen te minimaliseren, kan gekozen worden voor een afwerking met een kleurpigment in de olie. Dit biedt meer controle over het eindresultaat en kan een constantere kleur garanderen. Echter, het originele rookproces met zijn natuurlijke kleurnuances wordt door velen juist gewaardeerd om zijn authenticiteit.
🎨 Trends in hardhouten vloerkleuren 2026 | De mooiste moderne en tijdloze houttinten voor iedereen
Afwerking na het roken
Na het rookproces is de houten vloer nog niet volledig beschermd. Het roken is een tussenbehandeling die het hout voorbereidt op de definitieve afwerking. Deze afwerking, meestal met olie, wax of lak, is essentieel voor bescherming tegen vuil, vloeistoffen en slijtage, en om de gewenste uiteindelijke kleur te creëren.
De combinatie van roken en oliën zorgt voor de uiteindelijke kleur en uitstraling van de houten vloer. Populaire afwerkingen zijn onder andere:
- Natuurlijke olie: Benadrukt de natuurlijke kleur en textuur van het gerookte hout.
- Wit geolied: Creëert een prachtig vergrijsd effect, wat een moderne doch authentieke look geeft.
- Gekleurde oliën: Bieden de mogelijkheid om de kleur van de vloer verder aan te passen en eventuele kleurverschillen te egaliseren.
Het is ook mogelijk om de houten vloer kant-en-klaar te laten behandelen in de schaverij, of om de vloer na het leggen te schuren en te oliën, afhankelijk van de gewenste afwerking en het budget.