Om tot dit ontwerp te komen is er naast 3D simulaties met een akoestisch stralenmodel ook een akoestisch onderzoek uitgevoerd in de zaal zelf: een 1:1 schaalmodelonderzoek.
Akoestisch gevoelig zijn het gekromde plafond, het ingesnoerde podium met lijsttoneel met parallelle wanden en de weinige verstrooiende elementen.
In de bestaande situatie was, ondanks de verbetering uit 1984, de podiumakoestiek niet optimaal.
Door middel van verplaatsbare elementen konden verschillende configuraties worden opgebouwd en beproefd met behulp van impulsresponsie-metingen.
De beste opstelling werd ook nog getest tijdens een proefrepetitie met de vaste gebruiker, Het Gelders Orkest.
Vóór de toneellijst zijn de klankkaatsers in glas uitgevoerd.
Ook is de hele zaal opnieuw geschilderd.
Na de verbouwing is de akoestiek nog verder geperfectioneerd.
De grote zaal van de Vereeniging is met de nieuwe ruime theatertechnische mogelijkheden klaar voor de toekomst.
In 2019 ontstond er nog bijna brand door kortsluiting, voorafgaand aan een show van Arjen Lubach.
Dat was een wake-up call voor de schouwburg: onderhoud aan de technische installatie was hard nodig.
De gemeente heeft 4,5 miljoen euro uitgetrokken voor de meest dringende ingrepen aan technische installaties.
Maar daarnaast is het gebouw uit 1961 sowieso dringend aan een renovatie toe.
Kosten: minimaal 25 miljoen euro.
Tóch heeft het Nijmeegse college daar nog geen geld voor beschikbaar.
Het laat de keuze over aan het volgende college.
De stadsschouwburg in Nijmegen is behoorlijk populair: in 2019 bracht een op de drie inwoners van de gemeente Nijmegen een bezoek, waarvan 60 procent uit de Waalstad zelf.
Maar al in 2012 stelden de gemeente en de provincie vast dat de schouwburg verbouwd moet worden om aan de eisen van deze tijd te voldoen.
Toen werd de keuze gemaakt om eerst Concertgebouw De Vereeniging te renoveren.
In 2019 werd dat gebouw in volle glorie heropend.
In datzelfde jaar was er dus bijna brand voor een show van Arjen Lubach.
De hele show werd vervolgens geannuleerd.
Directeur Eva Middelhoff noemt dat een wake-up call, die duidelijk maakte dat er snel iets moet gebeuren.
Het eerste noodzakelijke werk, vervanging van theatertechnische installaties à 4,5 miljoen euro, gaat aanstaand jaar van start.
Tegelijk heeft directeur Middelhoff laten onderzoeken hoe de schouwburg toekomstbestendig gerenoveerd kan worden.
Daarbij zijn twee opties onderzocht.
'Masterplan Schouwburg - Plek in de stad' beschrijft wat er moet gebeuren om de schouwburg weer veilig, bedrijfszeker en toekomstbestendig te maken én van de schouwburg een betekenisvolle ruimte voor de stad te maken.
Bovendien is er het minder uitgebreide masterplan 'Schouwburg - Presenterend huis'.
Daarbij gaat het erom de schouwburg weer up to date maken om theatervoorstellingen te kunnen geven.
Voor dat plan is 25,4 miljoen euro nodig, voor het eerste uitgebreide plan zelfs 27,2 miljoen euro.
Maar geen van beide bedragen is dus gereserveerd.
Wethouder Noël Vergunst: “Het is aan de volgende raad om daar keuzes in te maken.
Maar je kunt tussen de regels doorlezen dat er wel urgentie achter zit.”
Volgens Vergunst kan het daarmee een onderwerp worden bij de volgende coalitieonderhandelingen, na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022.
“Ik kan me voorstellen dat dit dan op het lijstje komt, maar ik kan me voorstellen dat er ook heel veel andere prioriteiten zijn”, aldus de wethouder.
Een volledig nieuwe schouwburg bouwen lijkt wethouder Vergunst onwaarschijnlijk.
Het is ook de vraag of dat goedkoper zou zijn.
Bovendien is de Stadsschouwburg uit 1961 acht jaar geleden uitgeroepen tot rijksmonument, waarvoor de gemeente een zorgplicht heeft.
En omdat het gebouw zo duidelijk gemaakt is voor een schouwburg, is het ook moeilijk om daarin bijvoorbeeld woningen te maken.
Vergunst: “Een rijksmonument kun je niet zomaar slopen of veranderen.”
Daarmee lijkt het erop dat de volgende raad maar twee keuzes heeft: 25 miljoen euro uitgeven of zelfs 27 miljoen.
Maar volgens wethouder Vergunst liggen alle opties nog open.
De optie 'niets doen' is niet onderzocht, maar kan volgens hem zomaar de keuze zijn van de volgende raad.
Voor de schouwburg is het dus wachten op de komende verkiezingsprogramma's.
Concertgebouw De Vereeniging dateert uit 1915 en wordt geroemd om zijn uitstekende akoestiek en klassieke architectuur (Art Deco en Art Nouveau).
De Vereeniging beschikt over twee zalen.
De grote zaal is zeer geschikt voor (klassieke) concerten en biedt plaats aan maximaal 1800 bezoekers (1450 zitplaatsen).
In de kleine zaal is plaats voor 230 gasten.
Tussen 2014 en 2019 is de De Vereeniging grondig gerenoveerd.
Concertgebouw De Vereeniging en Stadsschouwburg Nijmegen liggen tegenover elkaar aan het Keizer Karelplein - het centrale verkeersplein in Nijmegen.
Stadsschouwburg Nijmegen ligt in een gebied waar betaald parkeren van toepassing is.
Aan de straat betaal je afhankelijk van de zone tussen de € 2,40 en € 2,90 per uur (09:00 - 21:00).
Voor de bezoekers van voorstellingen of concerten bij Stadsschouwburg Nijmegen en Concertgebouw De Vereeniging zijn er uitrijkaarten beschikbaar.
Je kunt eventueel ook gebruikmaken van de theatertaxi.
De taxi dien je tot uiterlijk drie dagen voorafgaand aan de voorstelling telefonisch te reserveren via 024-3221100.
Ook de laatste fase van de grootscheepse renovatie en restauratie van Concertgebouw De Vereeniging is afgerond.
Sinds oktober 2011 werkte Braaksma & Roos Architectenbureau samen met Keizer Karel Podia aan een integraal masterplan voor het interieur en exterieur van dit iconische rijksmonument.
Door musici uit binnen- en buitenland wordt De Vereeniging geroemd om z’n akoestische kwaliteiten en vaak in één adem genoemd met het Concertgebouw in Amsterdam en de Musikverein in Wenen.
Het gebouw is met de tijd echter zo vaak aangepast aan de veranderende gebruikseisen dat de kwaliteit van het monument erg is aangetast.
Met het oog op het honderdjarige bestaan wilde exploitant Keizer Karel Podia het roer omgooien.
Duikend in het verhaal van De Vereeniging ontdekten wij hoe rijk en feestelijk het gebouw was ontworpen.
Vanuit de lichte vestibule kon men via de kleurrijke zijfoyers de Grote Zaal betreden of een drankje nuttigen in het rijk gedecoreerde Grand Café aan de pleinzijde.
De rijke uitstraling en de ruimtelijke eenheid en transparantie zijn volledig verloren gegaan tijdens de vele verbouwingen.
Ons team zag het herstel van deze elementen dan ook als belangrijk uitgangspunt in het masterplan.
De centrale ontvangstruimte in het gebouw heeft weer een voorname, rijke uitstraling gekregen en licht op als het stralende hart van De Vereeniging.
De zijfoyers en de Grote Zaal hebben een kleurrijke afwerking gekregen, geïnspireerd op het oorspronkelijke kleur- en materiaalgebruik.
Het ontwerp voor het Grand Café is geïnspireerd op toen maar heeft tegelijkertijd een eigentijdse ambiance.
Naast een bar hebben wij een lange uitgiftebalie gerealiseerd.
Zo kunnen alle gasten optimaal en snel worden bediend tijdens de concertpauzes.
Ruimtelijk vormt het Grand Café nu weer een verbindend element tussen binnen en buiten.
De facilitaire en sanitaire functies waren voor de renovatie verspreid over het hele gebouw in de zijfoyers en bovendien sterk verouderd.
De nieuwe, ruime garderobe hebben wij onder het eerste balkon van de Grote Zaal geplaatst en onder de vestibule is een bypass ontworpen die aansluit op de nieuwe toiletgroepen.
Het gebouw is geheel verduurzaamd en voorzien van moderne en innovatieve technische installaties.
In de Grote Zaal is het ba-opt klimaatsysteem toegepast, waardoor een constante en aangename temperatuur bereikt wordt en koudeval wordt tegengegaan.
Door verschillende verbouwingen van het podium en de zaal was de kwaliteit van de akoestiek in de tijd verslechterd.
Als slotstuk was de backstage aan de beurt.
Als gevolg van alle eerdere verbouwingen was het verrommeld, verhokt en veel te klein om het huidige intensieve gebruik van grote groepen aan te kunnen.
De rondgang om de Grote Zaal werd bovendien geblokkeerd door de vele niveauverschillen.
Door een uitbreiding van het totale achtercomplex kunnen artiesten nu terecht in moderne foyers en ruime kleedkamers.
Boven de artiestenruimtes, op de eerste verdieping, is een grootse zaal gecreëerd die met twee opvouwbare wanden flexibel en multifunctioneel ingezet kunnen worden.
De verdieping is met zijn grote glazen ramen een oase van licht en ruimtelijkheid.
De logistieke situatie van de expeditie is sterk verbeterd.
De achterzijde van het pand is toegankelijk gemaakt voor vrachtwagens waar ze nu hun goederen in alle weersomstandigheden goed en wel kunnen lossen of laden.
Deze ingang heeft een kenmerkende ronde vorm die is afgeleid van de trappentorens uit het originele bouwwerk.
De nieuwbouw is niet alleen in vorm een antwoord op het monumentale deel, maar ook in materiaal en kleur.
Adv. Adv. Adv. Adv.
Gebruikers van Parkeerterrein De Vereeniging worden geacht op de hoogte te zijn van deze algemene gebruiksvoorwaarden.
De wegenverkeerswet is van toepassing op het gehele terrein.
Parkeren is voor eigen risico.
Parkeren is alleen toegestaan in de vakken.
Maximale aaneengesloten parkeerduur op parkeerplaats De Vereeniging is 24 uur.
BTW per maand (€ 82,50 excl. Parkeerpassen blijven eigendom van Stichting Stadsschouwburg en de Vereeniging en worden dus principieel in bruikleen verstrekt.
Parkeerabonnementen worden aangegaan voor onbepaalde duur met een minimum van 6 maanden.
Bij congressen en evenementen kan het parkeerterrein gereserveerd zijn.
Het is niet toegestaan (onnodig) te claxonneren op het parkeerterrein of de motor van het voertuig onnodig te laten draaien.
Parkeertarieven kunnen per half jaar worden aangepast, per 1 januari of per 1 juli.
Abonnementhouders worden daar schriftelijk van op de hoogte gesteld.
Parkeerterrein De Vereeniging, gelegen naast Concertgebouw De Vereeniging aan het Keizer Karelplein 2d (6511 NC) te Nijmegen wordt beheerd door Stichting Stadsschouwburg en Concertgebouw de Vereeniging.
In oktober 2015 is de tweede fase van de grootscheepse restauratie en renovatie van Concertgebouw de Vereeniging afgerond.
Het concertgebouw van Oscar Leeuw behoort door de akoestische kwaliteiten van de Grote zaal tot de top concertzalen van Europa en wordt door toonaangevende musici uit binnen- en buitenland in één adem genoemd met het Concertgebouw in Amsterdam en de Musikverein in Wenen.
De Vereeniging behoort tot het waardevolste culturele erfgoed van Nijmegen.
Het gebouw werd in 1914 ontworpen in de stijl van het rationalisme met bijzondere kenmerken van Art Nouveau en Art Deco.
Door de verschillende verbouwingen in de afgelopen 100 jaar zijn de oorspronkelijke kwaliteiten van het gebouw voor een groot deel verloren gegaan.
Om het gebouw in oude luister te herstellen is de historische gevel weer zichtbaar gemaakt.
Binnenin het gebouw zijn nieuwe klimaat- en toneelinstallaties ingepast zodat het gebouw voldoet aan de moderne eisen.
Ook zijn de akoestische kwaliteiten van de Grote zaal hersteld en geoptimaliseerd.
Afgelopen zomer stond de renovatie van de publieksruimten centraal.
De voorgevel, entree, foyers en het Grand Café hebben weer een transparante, feestelijke uitstraling gekregen.
De garderobe is verplaatst en de toiletgroepen zijn gemoderniseerd en ondergronds uitgebreid.
Eind vorig jaar is na een grootscheepse renovatie concertgebouw en sociëteit De Vereeniging in Nijmegen officieel heropend.
Hoewel het uit 1915 stammende monument door de jaren heen al 36 (!) verbouwingen had ondergaan, was het gebouw nooit volgens een integraal plan aangepakt.
Totdat Braaksma & Roos Architectenbureau negen jaar terug op het toneel verscheen.
De grote zaal van De Vereeniging is altijd zeer geliefd geweest.
Publiek én muzikanten komen graag naar de Nijmeegse concertzaal, waarvan de akoestiek zich kan meten met gerenommeerde podia als het Concertgebouw in Amsterdam en de Musikverein in Wenen.
Tot voor kort was dit echter wel de enige reden wat het gebouw aan het Keizer Karelplein een bezoek waard maakte.
Wie een pauzedrankje wilde bestellen, moest zich door de drukte heen naar een bar in de spelonken van de zijfoyers wurmen.
Toiletten lagen onlogisch verspreid over het hele gebouw en bezoekers die via de steile trap naar de garderobe afdaalden, liepen het risico om ‘als lemmingen naar beneden te stort
Zoals architect Job Roos het verwoordt.
De artiesten waren evenmin te benijden, aldus de medeoprichter van Braaksma & Roos.
“Backstage wilde je eigenlijk gewoon niet komen.”
Een en ander was veroorzaakt door de vele aanpassingen en make-overs die al zo ongeveer vanaf de opening van het gebouw zijn gepleegd.
De Vereeniging, oorspronkelijk door Oscar Leeuw ontworpen als een Gesamtkunstwerk in art deco-stijl, is door de jaren heen onderhevig geweest aan vele stijlen en sferen.
Zo kreeg de centrale foyer in de jaren dertig een modernistisch uiterlijk en werd het grand café na de oorlog door toenmalig exploitant Heineken omgetoverd tot een soort bruin café.
Gebrom
Uiteindelijk raakte het gebouw ‘dichtgetimmerd’ en functioneerde het niet meer.
Daarbij kwam dat de technische voorzieningen aan vervanging toe waren.
“Je kon het gebrom van de klimaatinstallatie bijvoorbeeld door de muziek heen horen bij zachte stukken”, zegt Roos.
Alle problematiek bij elkaar opgeteld was het zaak om voor het eerst in de geschiedenis van De Vereeniging met een masterplan voor een totale renovatie te komen.
Kostenplaatje: 28 miljoen.
“Toen we dat bedrag in 2011 noemden bij de presentatie aan de wethouders, werd er even lacherig naar buiten gekeken.
Nogmaals: Niemand had het geld.
Uiteindelijk is er in tranches 21 miljoen euro op tafel gekomen via de gemeente en provincie, maar dat was een hele zoektocht.
Daarnaast hadden we te maken met een enorme logistieke uitdaging, want het gebouw bleef in gebruik tijdens de renovatie.
Alleen in de zomer ging het een paar maanden dicht”, vertelt Roos.
Omdat er noodgedwongen werd gecalculeerd op geld dat nog beschikbaar moest komen, is besloten om het plan op te splitsen in drie fases, naar volgorde van urgentie.
De ‘onzichtbare’ fase, waarbij de gebouwtechniek alsmede de akoestiek en de uitstraling van de grote zaal werden verbeterd, had de hoogste prioriteit en werd vanaf 2014 uitgevoerd.
Daarna werden het entreegebied, de centrale hal en voorzieningen als de garderobe en toiletten vernieuwd.
Tenslotte volgde de een fase die bestond uit een nieuwbouwdeel aan de achterzijde van het gebouw, dat voornamelijk fungeert als backstage.
Feestelijk Uitgangspunten voor de renovatie van de grote zaal waren om de geroemde akoestiek nog verder te verbeteren en de ruimte weer ‘feestelijk’ te maken.
De Vereeniging is immers opgericht voor feesten en concerten.
In samenwerking met Peutz is een plan voor de akoestiek gemaakt, wat eveneens een visueel effect heeft gehad op de zaal; zo zijn ‘lelijke’ akoestische voorzieningen weggehaald en onder meer vervangen door bijna onzichtbare klankkaatsers boven het podium.
Omwille van een feestelijke uitstraling zijn ornamenten opgeschilderd en de oorspronkelijke kleuren gerestaureerd.
“In de jaren tachtig is al een eerste aanzet tot restauratie gedaan”, zegt Lucia van der Horst, associate partner bij Braaksma & Roos.
“Er is toen veel goud ingebracht als kleur, omdat men dacht dat dit vroeger veelvuldig aanwezig was.
Op basis van cultuurhistorisch onderzoek zijn wij tot andere inzichten gekomen en hebben we ontdekt dat het meer beige was.”
Bij de vernieuwing van het entreegebied en de foyer was het vooral zaak de oorspronkelijke licht- en openheid van het gebouwhart te herstellen.
Bij binnenkomst lopen de bezoekers een vrije ruimte in, die aan de verschillende zijden toegang biedt tot de grote zaal, het grand café en (via de trappen en liften) de kleine zaal en andere functies op de verdiepingen.
Ook de nieuwe garderobe en toiletten, die door middel van een chirurgische operatie verdiept zijn aangelegd, zijn direct bereikbaar vanuit de centrale foyer.
De toegang tot de toiletten vormt met zijn rode loper-tapijt en sfeervol verlichte pianolarol-wanden zelfs een van de hoogtepunten van het gebouw.
Of, nogmaals in de gevleugelde woorden van Job Roos: “Je kunt hier bij wijze van spreken met een glas wijn naar het toilet.”
Een van de grote uitdagingen voor de foyer was om er voldoende daglicht in te krijgen.
In 1915 lag deze ruimte direct aan de straat, maar Oscar Leeuw heeft er niet veel later zelf nog het grand café voor ontworpen.
Braaksma & Roos heeft daarom de gesloten wand tussen het café en de foyer weggehaald en de bar voorzien van een open kastwand, waarin gekleurde glaspanelen zijn verwerkt die daglicht reflecteren richting de foyer.
Daarnaast is de aan de zijkant gelegen hoofdentree van De Vereeniging veel opener gemaakt.
Om de kleedkamers, artiestenfoyers en expeditiefuncties te verbeteren, is aan de achterkant van het gebouw een deel gesloopt en vervangen door nieuwbouw.
Als bijkomend voordeel van deze ingreep konden de zijfoyers van de grote zaal op de verdieping worden doorgetrokken over een gedeelte dat vroeger als dak van de backstage fungeerde.
Daardoor is een nieuwe ‘ring’ ontstaan met ruimtes die multifunctioneel gebruikt kunnen worden.
Bij concerten fungeren ze als foyer en extra kleedkamers voor de artiesten, maar ze lenen zich ook voor bijvoorbeeld lezingen en kleinere optredens.
De nieuwbouw is zoveel mogelijk in lijn gebracht met het bestaande gebouw, door bijvoorbeeld aan te sluiten op de gevelritmiek en de inrijdpoort voor vrachtwagens vorm te geven als een nis.
Ook het interieur van het nieuwe deel sluit qua vormgeving en kleurgebruik aan op wat er al was.
Omdat de benodigde 28 miljoen voor een totale renovatie niet bijeen is gebracht, ontbreekt er (nog) wel een deel dat in het masterplan was voorzien.
Het gedeelte met onder meer de Leeuwzaal (waar vergaderingen kunnen worden gehouden) is gelaten zoals het was en de beoogde herinrichting van het landschap rond het gebouw bleef onuitgevoerd.
tags: #gemeente #nijmegen #kosten #verbouwing #de #vereeniging