Een goede voorbereiding begint bij jezelf en is zeer belangrijk. PBM - Persoonlijke beschermingsmiddelen Een goede voorbereiding begint bij jezelf en is tevens zeer belangrijk. Omdat je veel op je knieën zit, is het raadzaam om deze te beschermen met een paar kniebeschermers. Ook is het raadzaam om je handen te beschermen met goede werkhandschoenen. Verder dien je je voeten te beschermen met stevige werkschoenen. Bij het gebruiken van machines is het raadzaam om per machine te bekijken welke PBM’s hiervoor benodigd zijn. Verder ben je verplicht stevige werkschoenen te dragen, om geplette tenen te voorkomen. Ben je daarnaast van plan stenen, trottoirbanden of tegels te verzagen, denk dan ook aan de verplichte PBM. Wil je zeker weten dat jouw oppervlak strak en duurzaam wordt, dan is een goede PBM-checking de eerste stap.
Afschot instellen en ontwerp
Maak vooraf een ontwerp. Zet aan de hand hiervan alle maten in de tuin uit met piketpaaltjes of draadpennen. Deze plaats je aan de buitenrand van het te bestraten oppervlak. Op deze paaltjes geef je de hoogte aan waarop de stenen dienen te worden gelegd. Hiervoor kun je het beste een bouwlaser gebruiken. Vertrek vanaf een vast punt vanaf het pand naar de tuin. De steenhoogte wordt zo'n 1 tot 2 centimeter onder de dorpel gelegd. Om zeker te zijn van een goede afwatering, is het noodzakelijk te straten met een afschot. Dit is een lichte helling van 1 tot 2 centimeter per meter. Nadat je de hoogte op de paaltjes hebt aangegeven, span je hiertussen een uitzetdraad. Zo krijg je een goed beeld van de latere bestrating. Leg je een oprit aan, dan dien je in verband met de zware belasting eerst de ondergrond diep genoeg uit te graven. Een fundering van zeker 30 tot 40 centimeter, vermeerderd met de dikte van de bestrating, is wel aan te bevelen. Voor een tuinpad of terras volstaat een fundering van 15 tot 20 centimeter, vermeerderd met de bestrating. Deze stap zorgt voor de basis waarop daarna alle stenen netjes liggen.
Ondergrond voor het bestraten
De ondergrond waarop wordt gestraat, de zogeheten straatlaag, dient 3 tot 5 centimeter dik te zijn. Deze straatlaag is bestemd voor het opvangen van kleine dikteverschillen en moet vooraf één keer licht worden afgetrild met een trilplaat. Uiteindelijk worden de stenen gevlijd gelegd en nagetrild. Tegels worden echter met een rubberhamer vastgeklopt in de straatlaag. Op deze manier wordt in beide gevallen de ondergrond verdicht. Een goede ondergrond voorkomt later verzakkingen en scheefliggende bestrating.
Kanten opsluiten
Naast de juiste stenen en een goede straatlaag is kantopsluiting van enorm belang. Gebruik voor de oprit een opsluitband met een afmeting van 8 x 20 x 100 centimeter. Voor een terras of tuinpad volstaat een trottoirbandje van 5 x 15 x 100 centimeter. Opsluitbandjes kun je het gemakkelijkst oppakken met een bandentang. Let erop dat de trottoirband is voorzien van een 'hol en dol'- of visbekverbinding. Dit geeft aan hoe de opsluitbanden in elkaar passen, en dat is bepalend voor de opsluitfunctie. Om de juiste afstand tussen twee kantopsluitingen te bepalen, leg je een voorlopige rij straatstenen of tegels neer. Hierbij moet je rekeninghouden met de mogelijke maatafwijkingen tussen stenen of tegels onderling. Zorg voor een mooiere afwerking ervoor dat de kantopsluiting 2 centimeter lager wordt geplaatst dan de bestrating. De kantopsluiting helpt bij het voorkomen van verschuiving en geeft een nette afwerking.
Afreien voor het aanleggen van de bestrating
Heb je de fundering getrild en de straatlaag aangebracht, dan kun je laatstgenoemde gaan afreien. Dit gaat het gemakkelijkst met een aluminium afreibalk of strijklat. Plaats hiervoor twee profielen op het gewenste niveau in de stabiele laag: dit wordt de onderkant van de te leggen bestrating. Trek hierna met een afreilat het overtollige zand van de twee profielen naar je toe. Eventueel ontstane gaten kun je vullen met zand. Hierna haal je de profielen weg en vul je de sleuven onder de profielen op. In plaats van afreilatten, kun je ook gebruikmaken van lange waterpassen of zelfs een egalisatieschuif. Hiermee krijg je een egaal zandbed dat de basis vormt voor de bestrating.
Bestrating aanleggen
Hierna kan het echte werk beginnen: het straten zelf. Stenen of tegels leg je nu op de strakke straatlaag. Eventuele maatafwijkingen kun je oplossen door een kleine voeg toe te passen. Om de straatlaag niet te beschadigen, kun je het beste werken op de geplaatste bestrating. Als je stenen of tegels moet aanpassen omdat ze anders niet passen, kap je deze af met een goede straathamer, zaag je ze met een bandenzaag of gebruik je een steenknipper. Om de juiste kleurenschakering te verkrijgen of kleurverschillen en kleurblokken te vermijden, leg je de stenen of tegels indien mogelijk diagonaal van boven naar beneden weg. Houd er rekening mee dat alle materialen met een strakke randafwerking gevoelig zijn voor beschadigingen. Behandel ze dan ook met zorg en gebruik een minimale voeg van 2 millimeter. Denk ook om het juiste gereedschap. Zo gebruik je bij tegels een rubberhamer. Een straathamer is uit den bosche: deze kunnen de kwetsbare tegels eenvoudig beschadigen. Leg de tegels strak tegen elkaar, zodat onkruid tussen voegen zo min mogelijk kans krijgt. Gebruik een waterpas en een balkje om strakke rijen te krijgen. Als tegels zijn uitgesneden, gebruik dan een steenknipper of steenzaag en zorg voor waterkoeling bij diamantzaag. Voor keramische tegels heeft men vaak een speciaal zaagblad nodig. Na het leggen, verzink je de tegels eventueel met een rubberen hamer en controleer je de vlakheid. Verwerk kleine afwijkingen en leg ze diagonaal voor een betere kleurverdeling. Sluit de randen af met kantopsluitingen zoals beschreven om beweging tegen te gaan.
Afwerking en aftrillen
Voordat je voor de eerste keer aftrilt, dien je eerst de stenen in te zanden. Het beste kun je hiervoor metselzand gebruiken, zodat de klinkers in eerste aanleg goed stabiel liggen. Hierna tril je af met een geschikte trilplaat. Vervolgens moet je wederom afzanden met schoon zand. Het wordt aangeraden om de oprit de eerste week niet te belasten. Voor terrassen en tuinpaden worden meestal sierstenen toegepast. Let hierbij op dat niet alle sierbestrating mag worden afgetrild; tegels mogen namelijk nooit worden aangetrild. Voor kleine voegen op paden of terrassen wordt meestal zilverzand gebruikt, voor opritten kun je beter schoon brekerzand of fijn schoon inveegsplit gebruiken. Na het aftrillen gooi je het voegmateriaal met een schep over de bestrating. Vervolgens veeg je met een bezem het zand tussen de voegen. Zand dat je overhoudt, gebruik je om opnieuw in te vegen, net zolang tot je geen opvulmateriaal meer over hebt. Een goed afgewerkte bestrating gaat jarenlang mee.
Invegen en kostenoverwegingen
Het eindresultaat van de bestrating wordt vele malen mooier met de juiste voeg. Voor kleine voegen op paden of terrassen wordt meestal zilverzand gebruikt, voor opritten kun je beter schoon brekerzand of fijn schoon inveegsplit gebruiken. Na het aftrillen gooi je het voegzand over de bestrating en veeg je het tussen de voegen. Voor een oprit of terras kan de voeg vervangen worden door speciaal voegzand of -cement zodat onkruid minder kans krijgt. Wil je de kosten vergelijken, dan kun je overwegen een stratenmaker in te huren. Een stratenmaker kost ongeveer €10 tot €20 per m2, afhankelijk van soort bestrating en regio. Het zelf leggen van bestrating kan kosten besparen maar vereist tijd en arbeid. De prijsverschillen hangen af van tegels, zand, opsluitbanden en gereedschap. In ons voorbeeld kan een terras van 40 m2 tot ongeveer 2976 euro komen als je alles zelf koopt en laat aanleggen; vaak is het verschil met uitbesteden klein maar de kwaliteit en duurzaamheid kunnen hoger zijn bij professionele uitvoering. Overweeg altijd de tijdsduur en mogelijke fouten die later herstelwerk kosten kunnen veroorzaken.
Tip: Denk eraan dat vriezen waterproblemen kan veroorzaken; plan onderhoud en afdichtingen mee en houd rekening met lokale weersomstandigheden.
Hoe je de juiste helling aanlegt - Een terras aanleggen
Checklist en samenvatting van benodigdheden
- Straatzand of ophoogzand, tegels of stenen
- Opsluitbanden (8 x 20 x 100 cm voor oprit; 5 x 15 x 100 cm voor terras)
- Waterpas en spaghetti voor uitzetten
- Kniebeschermers, handschoenen en stevige werkschoenen
- Rubberen hamer, trilplaat, bandenzaag of stenenknipper
- Rei of lange waterpassen, afreilatten of egalisatieschuif
- Brekerzand of fijn inveegzand voor voegen
- Materiaal om tegels op maat te zagen (steenknipper, haakse slijper)
Overwegingen bij het kiezen van tegels en patronen
Er zijn veel soorten bestratingsmaterialen beschikbaar met elk eigen voor- en nadelen: betonstenen zijn voordelig en in diverse kleuren en maten; gebakken klinkers zijn duurzaam en kleurvast maar vaak duurder; natuursteen biedt luxe maar vereist meer onderhoud; grind en split zijn betaalbaar en eenvoudig te leggen maar minder stabiel. Het legpatroon beïnvloedt de uitstraling en stabiliteit. Plaats opsluitbanden langs de randen en zorg dat deze waterpas liggen. Begin in een hoek en werk systematisch naar buiten toe. Veeg brekerzand of inveegzand over de bestrating en zorg dat alle voegen goed gevuld zijn. Gebruik een trilplaat met een rubbermat om de stenen goed aan te drukken. Regelmatig onderhoud verlengt de levensduur van je bestrating.
Wat kun je zelf doen of uitbesteden?
Met de juiste voorbereiding en planning kun je veel zelf doen. Een stratenmaker werkt volgens een vaste volgorde: eerst afgraven, daarna zandbed aanleggen, vervolgens afreien en vervolgens de bestrating leggen en voegen vullen. Als je twijfelt of de klus haalbaar is of de kosten te hoog lijken, kun je offertes aanvragen bij professionals. Een professionele aanpak kan lange termijn kosten en herstelwerk voorkomen, terwijl je in korte termijn wat tijd en arbeid bespaart.
tags: #gemetselde #koplaag #bestrating