Een gevel van een gebouw is het vlak van het gebouw waar de buitenlucht ophoudt. De waarden en eisen in de instructieregels voor het bereiken van een aanvaardbaar geluid gelden op de gevel van een geluidgevoelig gebouw. Dit staat in artikel 3.23, 5.60 en 5.78 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Een geluidgevoelig gebouw heeft in beginsel een geluidgevoelige gevel. Vanwege de aanvaardbaarheid van geluid kan het bevoegd gezag in het omgevingsplan de gevel van een geluidgevoelig gebouw een andere kwalificatie geven.
Typen gevels en bouwkundige maatregelen
- Ad a. Een geluidluwe gevel is een gevel die ten opzichte van de andere gevels van een geluidgevoelig gebouw relatief weinig wordt belast door geluid.
- Ad b. Een niet-geluidgevoelige met bouwkundige maatregelen is een gevel die 2 typen maatregelen kan hebben. Dat kunnen maatregelen zijn die ervoor zorgen dat de gevel geen te openen delen bevat. Het kunnen ook maatregelen zijn die zorgen dat het geluid op de te openen delen die direct grenzen aan een verblijfsgebied of niet-gemeenschappelijke verkeersruimte, niet hoger is dan de grenswaarde.
- Ad c. Een niet-geluidgevoelige gevel is een gevel die na een belangenafweging in het omgevingsplan de aanduiding 'niet-geluidgevoelig' krijgt. Een niet-geluidgevoelige gevel kan alleen worden toegepast als het onvermijdelijk is, bijvoorbeeld bij zwaarwegende economische of maatschappelijke belangen.
De waarden en eisen in de instructieregels voor het bereiken van een aanvaardbaar geluid gelden op de gevel van een geluidgevoelig gebouw. De waarde van geluid op de gevel is afhankelijk van de plek waar de waarde wordt bepaald. Het bevoegd gezag kan meer geluid dan de standaardwaarde op een gevel van een geluidgevoelig gebouw aanvaardbaar vinden. Het bevoegd gezag kan in een aantal gevallen ook meer geluid dan de grenswaarde aanvaardbaar vinden op een gevel van een geluidgevoelig gebouw. Dan moet ze deze gevel in het omgevingsplan aanmerken als een niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen (artikel 5.78y, lid 2 Bkl).
Toepassing en planning
Het Besluit bouwwerken leefomgeving zorgt ervoor dat een van de twee typen bouwkundige maatregelen aan deze niet-geluidgevoelige gevel wordt getroffen. Soms is nog onvoldoende informatie beschikbaar over de precieze ligging van de gevel van geluidgevoelige gebouwen, zoals bij globale plannen. Het zwaartepunt van de beoordeling kan dan verschoven worden naar een moment waarop voor concrete activiteiten vergunningverlening plaatsvindt. Maar daarvoor moet wel in het omgevingsplan sprake zijn van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties en voorzien zijn in een aanvaardbaar geluid.
Het bevoegd gezag kan in het omgevingsplan een binnenplanse vergunningplicht opnemen met beoordelingsregels die deze aanvaardbaarheid borgen. Vervolgens kan zij de concrete plannen hieraan toetsen (doorgeschoven toets). Binnen deze vergunningplicht kan dan ook het gezamenlijk geluid op de gevel worden bepaald.
Ontwerp-actieplan Geluid Den Haag 2025-2029
Het Ontwerp-actieplan Geluid Den Haag 2025-2029 verschijnt als leidraad voor het beheren van geluid in de stad. Den Haag hanteert een plandrempelsysteem van 55 dB Lden en 45 dB Lnight, gericht op lange termijn en afdwingbaar beleid. De plandrempel is geen omgevingswaarde; het biedt richting voor maatregelen en monitoring. Wegverhardingen kunnen invloed uitoefenen op geluidniveaus en kunnen worden meegenomen in gezamenlijke maatregelen (werk-met-werk maken).
In dit actieplan wordt gebruikgemaakt van geluidbelastingkaarten op basis van CNOSSOS (Europese rekenmethode) en SRM (nationale rekenmethode) waar nodig. Den Haag werkt aan monitoring en evaluatie van geluidsroutes langs wegen, spoorwegen en industrieterreinen, met focus op slaapverstoring en hinder. De kaarten tonen contourvlakken waar geluid 55 dB Lden of hoger ligt, en geven inzicht in waar bewoners ernstig hinder of slaapverstoring kunnen ervaren.
Praktische aandachtspunten bij bouw en vergunningen
Volgens de Omgevingsregeling en Omgevingswet moeten hogere normen voor geluid in gebouwen mogelijk zijn, maar altijd met duidelijke waarborgen. Bij bouwprojecten in Den Haag moet rekening worden gehouden met de fundering, windbelasting en grondwaterstanden, vooral bij kustgebieden zoals Scheveningen. Voor kelderconstructies en staalconstructies gelden speciale aandachtspunten voor roestbestendigheid en corrosie door zoute zee-atmosfeer.
Bij de uitvoering van bouwplannen kan een onafhankelijke kwaliteitsborger de uitvoering controleren onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Voor sommige gebieden en omstandigheden kan het nodig zijn om speciale maatregelen op te nemen in het omgevingsplan of vergunningplichtige acties te koppelen aan de gevelgeluid-criteria.
Meet- en monitoringspraktijk in Den Haag
De gemeente Den Haag voert regelmatig metingen en evaluaties uit, waaronder proefprojecten met inwoners die geluid meten bij hun woning. Het doel is om inzicht te krijgen in geluidbeleving en gezondheidseffecten, en om hotspots te identificeren voor gerichte maatregelen. Geluidbelastingkaarten en actieplannen worden om de vijf jaar herzien en in 2021-2023 geactualiseerd met CNOSSOS en SRM als rekengrenzen.
Belangrijke bronnen van hinder blijven wegverkeer, lokaal railverkeer en industriële bronnen. Het actieplan houdt rekening met slaapverstoring en gezondheidseffecten en koppelt geluidsreductie aan levenskwaliteit in de stad. Tijdens de evaluatie wordt gekeken naar de effectiviteit van isolatie- en bouwkundige maatregelen, en naar mogelijke uitbreiding van maatregelen langs hoofdwegen en rails.