San Marco gevelstenen informatie en geschiedenis

De San Marco is het belangrijkste monument van Venetië en getuigt van een duizendjarige geschiedenis die verweven is met de identiteit van de stad: trots, oud, edel, vrij en onafhankelijk, altijd bereid om de waarden van Venetië te verdedigen. De basiliek heeft een Byzantijnse structuur met een Grieks kruisvormige plattegrond, een centrale koepel en vier kleinere koepels boven de kruisarmen, omgeven door tamboeren en uienkoepels in de 13e eeuw. De bouw begon in de IXe eeuw om de relikwieën van Sint-Marcus te herbergen, en de huidige kerk werd voltooid in 1094 onder doge Vitale Falier, nadat een eerdere versie verwoest was door brandstichting. De mozaïeken, vooral uit de twaalfde en dertiende eeuw, bedekken een oppervlakte van duizenden vierkante meters en geven een intrigerend beeld van Byzantijnse en Venetiaanse kunst uit verschillende periodes.

De relikwieën van Sint-Marcus werden in 828 uit Alexandrië naar Venetië gebracht door Buono di Malamocco en Rustico da Torcello. Aanvankelijk weigerden de geestelijken de relieken mee te geven, uit angst voor verwoesting, maar na de droom van Marcus stemden zij toe. De relikwieën werden in een kist gelegd en bedekt met bloemkolen en varkensvlees om te voorkomen dat de saracenen de kist doorzoeken. De douanebeambten renden spugend weg na het openen van de kist, maar werden daarna als helden onthaald toen zij vergeving zochten for hun overtreding van het handelsverbod.

De bouwgeschiedenis van San Marco begon in de eerste helft van de IXe eeuw en kende meerdere herbouwfasen: de eerste kerk (832) werd verwoest door een brand in 976; de tweede kerk werd voltooid rond 978; de huidige derde kerk werd gebouwd vanaf 1063 en ingewijd in 1094. De basiliek bezit een imposante Pala d’Oro, een hoogtepunt van Venetiaans-Byzantijnse edelsmeedkunst, dat zichtbaar is achter het altaar. De absis bevat waarschijnlijk de oudste mozaïeken (voor 1105) met heiligen zoals Nicolaas, Petrus, Marcus en Hermagoras. Het verhoogde presbyterium boven de crypte is gescheiden door een iconostase van veelkleurig marmer.

De wereldberoemde paarden van San Marco, kopieën van de originelen in het museum sinds 1980, dateren uit de Romeinse tijd en werden tijdens de Vierde Kruistocht (1204) uit Constantinopel gehaald door Enrico Dandolo en later geplaatst op de gevel. In 1797 werden ze meegenomen naar Parijs en later weer teruggeplaatst in 1815. De Navolging (goede) voorbeelden van mozaïeken in het interieur zijn onder andere De Prediking van de Apostelen (tweede helft 12e eeuw) in de pinksterkoepel, de Passie (13e eeuw), Zegenende Christus (13e eeuw) en de cicli van heiligen in de koepels van Sint-Leonardus en het Allerheiligste Sacrament. De mozaïeken in de absis zijn waarschijnlijk de oudste en tonen de heiligen Nicolaas, Petrus, Marcus en Hermagoras.

Het presbyterium is een opvallend hooggelegen koor boven de crypte, gescheiden van de rest van de kerk door een groot koorhek (iconostase) van veelkleurig marmer. Achter het hoogaltaar bevindt zich de beroemde Pala d’Oro, een altaarretabel en een hoogtepunt van Venetiaans-Byzantijnse edelsmeedkunst. De kerkschat en de crypte van Sint-Marcus zijn zeker de moeite waard om te bekijken, ook al gelden er restricties voor privégebruik en verspreiding. De Basiliek van San Marco is een van de meest bezochte bezienswaardigheden in Venetië en een must voor elke reiziger, met voortdurend wisselende tentoonstellingen en legendarische verhalen.

De plaats Piazza San Marco, het kloppend hart van Venetië, grenst aan de Basiliek van San Marco, het Dogepaleis, de Torre dell’Orologio en het Museo Correr. Het plein herbergt ook Caffè Florian en talloze duiven en leeuwenbeelden die symbool staan voor Venetië. De leeuw van San Marco verschijnt als symbool op gevels en zuilen, terwijl de duiven op het plein een veelvoorkomende ontmoetingsplek zijn. De klokkentoren (Campanile) dateert uit de IXe eeuw en werd in 1903 herbouwd na instorting in 1902; de originele paarden en de klokfiguren worden i Moren genoemd en zijn een iconisch onderdeel van het plein.

Historisch gezien speelde de San Marco een centrale rol in de relatie tussen Venetië en Constantinopel. In 1182 escaleerde de relatie na een bloedbad in Constantinopel; in 1204 namen kruisvaarders en Venetiërs Constantinopel in en brachten buit naar Venetië, waaronder de paarden en vele kunstschatten. Later namen Napoleon en zijn Troepen de paarden mee naar Parijs en werden ze uiteindelijk teruggezet op de San Marco in 1815. De gotische kroonvorm en de marmeren pinnacles werden in latere eeuwen toegevoegd, wat resulteerde in een unieke mix van Romaanse, Byzantijnse, Gotische en Renaissance-elementen.

Praktische informatie: de basiliek is gratis te bezoeken, maar toegang tot de Schatkamer, het Pala d’Oro en het kerkmuseum vereist aparte tickets. Foto’s binnen de basiliek zijn beperkt; buiten op het balkon mag men wel fotograferen. Voor een bezoek aan de San Marco is het handig om vroeg te komen of een Skip the Line-ticket te kopen, vooral in het hoogseizoen. Bagage kan worden achtergelaten bij Ateneo San Basso, een steeg naast de kerk. Het is een unieke kans om de uitgebreide mozaïekdecoraties te bewonderen, waarvan sommige dateren uit de twaalfde en dertiende eeuw en verhalen vertellen uit zowel het Oude als Nieuwe Testament, evenals het verhaal van het lichaam van Sint-Marcus uit Alexandrië.

In totaal is er in de San Marco meer dan 8.000 vierkante meter aan mozaïeken te zien, wat bijdraagt aan de reputatie als “de mooiste salon van Europa” volgens sommigen. De Pala d’Oro blijft een bijzonder hoogtepunt en de schatkamer biedt een fascinerende inkijk in Venetiaanse edelsmeedkunst. De Basiliek van San Marco blijft een symbool van Venetië en een ontmoetingsplaats van geschiedenis, kunst en legende.

tags: #gevel #san #marco