Gevels en geschiedenis van de Universiteit van Salamanca en omgevende architectuur

Salamanca, Ciudad Dorada, wordt ook wel de gouden stad genoemd. Deze naam heeft de stad te danken aan de steensoort uit Villamayor, die veel monumenten en gebouwen siert en bij zonsopgang en zonsondergang een gouden gloed werpt dankzij het hoge ijzergehalte. Salamanca heeft daarnaast een rijke geschiedenis die teruggaat tot de romaanse bouwstijl in de elfde eeuw en de daaropvolgende transformatie naar gotische en platereske elementen. De stad herbergt een bijzonder samengaan van romaanse, gotische en platereske kenmerken die vooral duidelijk zijn aan de gevels en binnenruimtes van historische gebouwen.

Oorsprong en ontwikkeling van bouwstijlen in Salamanca

De oorsprong van de romaanse bouwstijl ligt in het begin van de elfde eeuw. In de twaalfde eeuw begon men met de bouw van de oude kathedraal van Salamanca, die pas in de veertiende eeuw voltooide. In de oude kathedraal zijn dan ook veel kenmerken van de romaanse bouwstijl terug te vinden.

Geleidelijkerhand ging rond de vijftiende eeuw de romaanse stijl over in de gotische bouwstijl. De nieuwe kathedraal die gebouwd werd tussen de zestiende en achttiende eeuw heeft dan ook vele kenmerken van de romaanse bouwstijl, maar ook een aantal kenmerken van de gotische bouwstijl. Een groot verschil tussen romaanse en gotische bouw is dat men in gotische stijl meer gebruik maakte van kruisribgewelven, pilaren en spitsbogen, terwijl in romaanse architectuur muren vaak dichtbij het gewicht van het gebouw moesten blijven vanwege zware constructie-elementen.

De universiteit van Salamanca heeft invloeden van verschillende bouwstijlen, met romaanse, gotische en platereske kenmerken. De belangrijkste kenmerken van de platereske stijl zijn duidelijk terug te vinden in de façade van de universiteit, rijkelijk versierd met ornamenten zoals kroonluchters, slingers en meerdere figuren. Zo is er naast de beroemde kikker in de façade ook een tijdreiziger te vinden, wat de rijkdom aan decoratieve details onderstreept.

De historische gebouwen rondom de Universiteit van Salamanca

Het gebouw dat aan onze linkerzijde verschijnt met zijn indrukwekkende platereske gevel is het historische hoofdgebouw van de universiteit, gebouwd in 1415. De universiteit begon in 1218 in de kathedraal, maar in 1415 werd dit gebouw opgetrokken met een hoofd-ingang die naar de kathedraal gericht was; in 1530 veranderden ze de hoofd-ingang naar deze kant. Tegenwoordig wordt het gebouw voor diverse doeleinden gebruikt, zoals diploma-uitreikingen, workshops, conferenties en congressen. Het herbergt kantoren en de op twee na belangrijkste bibliotheek van Spanje met meer dan 60.000 boeken. Alle omliggende gebouwen worden nog steeds gebruikt door de universiteit.

Hoewel Salamanca wereldwijd bekend staat om zijn universiteit, zijn er ook andere belangrijke erfgoedlocaties. Casa de las Conchas, het Huis der Schelpen, bevindt zich aan Calle Compañia en laat op de gevel maar liefst 300 schelpen zien, symbool van de Orde van Santiago. Tegenwoordig dient het als openbare bibliotheek en biedt het uitzicht op Calle Compañia. Casa Lis is een ander trots erfgoed, bekend als het Museo Art Nouveau en Art Deco, geopend in 1995 en uitgegroeid tot een van de populairste musea van de regio met meer dan 2.500 kunstwerken uit 19 collecties van 51 kunstenaars, waaronder sieraden uit de Fabergé-collectie.

Salamanca beschikt over twee kathedralen: de oude romaanse kathedraal en de Nieuwe Kathedraal. De Nieuwe Kathedraal begon in 1513 onder koning Ferdinand V en werd pas voltooid in 1733, wat deels voortkomt uit budgettaire beperkingen en langdurige bouwfasen. Tijdens restauraties worden hedendaagse elementen toegevoegd, zoals de bewaakte astronomenfiguur boven de Puerta Ramos. De Oude Kathedraal, gewijd aan Santa María de la Sede, toont romaanse en gotische kenmerken, terwijl de twee kathedralen naast elkaar een indruk geven van één groter bouwwerk. Het Pantheon van de Theologen herbergt graven van Dominicaanse priesters en is een belangrijk onderdeel van dit erfgoed.

Het Convento de San Esteban, een Dominicaans klooster aan Plaza del Concilio de Trento, is zowel van binnen als buiten een kunstwerk met een bijzondere decoratie en een bijzonder altaar; bezoekers worden uitgedaagd de Moeder van St. Ruben en kind te zoeken in de decoratie. De toegangsprijs bedraagt circa 3 euro en draagt bij aan het onderhoud van dit waardevolle erfgoed, zodat toekomstige generaties het kunnen blijven ervaren.

Het centrale plein en de verbinding met de stadshistorie

Plaza Mayor wordt gezien als het grootste centrale plein en geldt als een van de mooiste pleinen van Spanje. Het plein is gebouwd tussen 1729 en 1755 en is een schitterend voorbeeld van barokke architectuur. UNESCO verklaarde in 1988 de gehele oude binnenstad van Salamanca tot World Heritage Site, waarmee de geschiedenis en architectuur wereldwijd worden erkend. Dag en nacht is het plein druk en levendig, als het hart van La Dorada, de Gouden Stad.

Puento Romano vormt het epicentrum van Salamanca en biedt een prachtige platereske gevel met een majestueus portaal uit 1534. De stad herbergt vooral Romeinse sporen en de combinatie van barokke elementen rondom het plein toont de rijke culturele geschiedenis. Volgens lokale traditie komen studenten naar de kikker die op de gevel verstopt zit, wat geluk en succes bij studies moet brengen. De kikker is ook terug te vinden bij de ingang van de westelijke deur van de Nieuwe Kathedraal en is uitgegroeid tot symbool van de stad.

Studentenleven en hedendaagse betekenis van de universiteit

De Universiteit van Salamanca werd geopend in 1218 en is de oudste universiteit van Spanje. Het centrum lijkt architectonisch gezien nauwelijks veranderd sinds de 13e eeuw en wordt als UNESCO-erfgoed beschouwd. Salamanca wordt gekenmerkt door een combinatie van zuiver Spaans spreken, moderne stedelijke voorzieningen en de charme van een dorp, waardoor alles op loopafstand ligt en studenten zowel nationaal als internationaal gemakkelijk kunnen vormen. Het aantal studenten is in de loop der eeuwen gestegen, en tegenwoordig studeren jaarlijks meer dan 30.000 studenten in Salamanca aan verschillende vakgebieden zoals geneeskunde, rechten, technologie, kunst-filosofie, wiskunde, talen en geesteswetenschappen. De gevel van het hoofdgebouw heeft de kikker uitgewerkt tot stadssymbool, een motief dat terug te vinden is in souvenirwinkels en symboliseert geluk en voorspoed voor studenten en bewoners.

Samenvatting van waarheen te kijken

• De oude kathedraal (romaanse wortels) en de Nieuwe Kathedraal (mengeling van stijlen).
• Casa de las Conchas en Casa Lis als iconische erfgoedlocaties met rijke decoratieve elementen.
• Plaza Mayor als barok meesterwerk en UNESCO-erfgoedgebied.
• De kikker als stadssymbool en als onderdeel van de lokale traditie rondom studeren.

Salamanca blijft een levendige studentenstad waar geschiedenis, architectuur en cultuur hand in hand gaan. De combinatie van romaanse wortels, gotische hoogtepunten en platereske details maakt de universiteit en de stad uniek, terwijl de gouden stad haar verworvenheid behoudt als een levende erfgoedplek waar dagelijks onderwijs en cultureel erfgoed met elkaar verweven zijn.

tags: #gevel #universiteit #salamanca