Gipsplaat op gebroken arm herstel en verzorging

Bij een gebroken arm of pols komt vaak een gipsspalk of een kunststof gipsverband kijken. Het herstel vergt rust, beweging waar mogelijk en duidelijke verzorging zodat de genezing zo voorspoedig mogelijk verloopt. In deze uitgebreide gids vind je de soorten gipsen en spalken, de algemene verzorgingsadviezen en een oefenprogramma om stijfheid te voorkomen.

Soorten gipssystemen en wanneer ze worden toegepast

• Dit gipsverband wordt aangelegd na een operatie of na een bezoek aan de Spoedeisende Hulp. Dit gips, vaak aangelegd als spalk, bestaat hoofdzakelijk uit kalk. Het duurt ongeveer 24 uur voordat dit gips uitgehard is. Dit gips wordt meestal maar korte tijd gedragen (ongeveer een week). Na die periode bekijken we de situatie opnieuw. Het gips stabiliseert de arm of het been.

• Er zijn twee soorten kunststofverband: een rigide en een semi-rigide variant.

  1. Rigide kunststofverband: hard en sluit geheel rondom de arm of het been. Dit verband wordt aangelegd als de zwelling afgenomen is. Deze kunststofverbanden zijn er in verschillende kleuren. Duurt ongeveer een halfuur tot 30 minuten om aan te leggen.

  2. Semi-rigide kunststofverband: flexibeler en voor afneembare spalken (braces) en bij kinderen. Het materiaal is enigszins flexibel en kan opengekapt worden zodat het als afneembare brace gebruikt kan worden. Dit verband is na het aanleggen al binnen 5 minuten droog en redelijk sterk.

• Veel spalken voor hand- en vingerletsels bestaan uit kunststof thermoplastisch materiaal. Dit vervormt bij temperaturen boven 50 graden Celsius. Daarom mag u de spalk niet in de zon of op een warme plek leggen. Bij deze breuk is de bovenarm net onder het schoudergewricht gebroken. Dit gebeurt vaak door een val op een gestrekte arm. Bij deze breuk heeft u veel pijn in uw bovenarm en schouder. Hierdoor kunt u uw arm minder goed bewegen. Vaak komt er een blauwe plek en zwelling, die een tijd blijft en van kleur verandert. Dit kan naar de elleboog en onderarm zakken. Uw arm kan niet in het gips.

Behandeling en houding bij een gebroken schouder/arm

• Als de breuk goed staat, wordt uw arm in een sling (zie afbeelding) behandeld. De sling zorgt ervoor dat uw arm door de zwaartekracht 'uithangt'. Het gewicht van uw arm helpt om de spieren in de schouder en bovenarm te ontspannen. Rust is belangrijk, maar beweging is ook nodig om verstijving te voorkomen. Oefeningen moeten dagelijks worden gedaan.

• Wanneer de stukken bot niet goed staan, kan de arm een week 'uithangen' helpen om de botten in de juiste positie te krijgen. Soms blijft de breuk in een verkeerde stand staan. In de eerste weken is pijnstilling belangrijk; kinesiotape kan ondersteunend zijn maar is niet verplicht.

• Na vier tot zes weken gaat u naar de arts. Het duurt zes tot acht weken voordat het bot weer vast is gegroeid. Daarna is er vaak nog tijd nodig om uw schouder goed en zonder pijn te gebruiken. Houding in de sling: bovenarm en elleboog hangen naast het lichaam, pols in de sling hoger dan de elleboog. Tijdens het slapen hoeft u de sling niet te dragen; het beste kunt u in een halfzittende houding slapen. Leg geen kussen onder de arm; een extra kussen langs het lichaam kan helpen om te voorkomen dat de arm wegdraait.

• Oefeningenchema: begin met eenvoudige bewegingen en verhoog geleidelijk de intensiteit. Doe dagelijks de oefeningen zoals beschreven in de instructies. Draag de sling zoveel mogelijk en vermijd plotselinge bewegingen tijdens douchen of aankleden.

Polsbreuk en het gips: wat gebeurt er?

De pols is een gewricht gevormd door handwortelbeentjes en de twee botten in de onderarm: spaakbeen (radius) en ellepijp (ulna). Bij een polsbreuk kan er een scheur of een verschoven botstuk zijn; soms moet de pols gezet worden. Een gipsspalk kan voldoende zijn als de breuk acceptabel staat. Als de botstukken te veel verschoven zijn, is 'zetten' nodig, gevolgd door een gipsspalk. In sommige gevallen is een operatie nodig om de pols correct te laten genezen.

• Na de behandeling gaat u naar huis met een spalk en een draagdoek of sling om de pols rust te geven. Zwelling is normaal; draag de sling zolang pijn en zwelling aanwezig zijn. Begin meteen met vingers oefenen om zwelling weg te pompen. Strek regelmatig de elleboog en beweeg de schouder om stijfheid te voorkomen.

• Pijnstillers: u krijgt een recept mee. Meld bloedverdunners aan bij uw arts. Als de pijn afneemt, bouw de pijnstilling af. Een gipscontrole vindt meestal na ongeveer een week plaats; soms is een röntgenfoto nodig om de stand te controleren.

Oefeningen na polsfractuur en herstelschema

Na het aanbrengen van het gips volgt een oefenprogramma. Oefening 1 tot en met 6 helpt bij het voorkomen van stijfheid en het herstellen van mobiliteit en kracht in de pols en hand. Start met de oefeningen vanaf de eerste dagen en voer ze meerdere keren per dag uit, zolang pijnvrij mogelijk.

1. Beweeg de vingers actief: knijpen en strekken.
2. Beweeg de pols van voor naar achter.
3. Beweeg de pols van links naar rechts en draai de pols.
4. Leg de arm op tafel en maak bewegingen met vinger- en duimbewegingen; draai naar links en rechts.
5. Beweeg de vingers geleidelijk van elkaar af en weer samen (spiertraining met vingeroefeningen).
6. Maak een vuist en strek de hand weer helemaal uit.

Algemene verzorging en leefregels tijdens gips

• Houd de hand hoger dan de elleboog op alle dagen van de eerste week om zwelling tegen te gaan.
• Het gips mag niet nat worden. Gebruik een hoes bij het douchen of een waterdichte bescherming.
• Krab niet onder het gips; jeuk is normaal. Gebruik een föhn met koude lucht om de huid te verkoelen en laat het gips drogen.
• Beweeg je vingers regelmatig om stijfheid te voorkomen. Vermijd zwaar tillen en sportactiviteiten tot het gips verwijderd is.
• Rij niet met een gips aan en informeer de arts bij pijnverergering, gevoelsstoornissen, of toenemende zwelling.

Polsbreuk: wanneer medische hulp contacteren?

Neem contact op bij toenemende pijn ondanks pijnstilling, gevoelsstoornissen in vingers, verdikte of verkleurde vingers, of als het gips nat is of kapot gaat. Voor vragen kun je terecht bij de gipskamer of Spoedeisende Hulp.

Veelgestelde aanvullende tips en ondersteuning

• Versier je gipsverband om de periode draaglijker te maken en positieve energie te houden tijdens herstel.
• Draag een passende armsling voor zowel volwassenen als kinderen; er zijn verschillende maten beschikbaar.
• Voor zwemmen of douchen bestaan speciale hoesjes; DRYPRO heeft een vacuümsysteem voor een veilige sluiting.
• Na het verwijderen van het gips kan lichte stijfheid en zwelling optreden. Vervolgoefeningen en fysiotherapie kunnen helpen om volledig terug te keren naar normale activiteiten.

tags: #gipsplat #op #gebroken #arm