Voor het bouwen van een gebouw denken we traditioneel gezien altijd aan de verschillende lagen die het geheel vormen; invulling, installaties, constructie en schil. Dat je dan een bijzonder gebouw krijgt bewijst het nieuwe paviljoen in park Vijversburg in het Friese Tytjerk. Hier is de constructie volledig weggelaten en wordt het dak volledig gedragen door de glazen gevel. In een streven naar ultiem minimalisme als tegenhanger van het monumentale pand waar het aan grenst, heeft de architect gezocht naar nieuwe oplossingen en buiten de gebaande paden gedacht. Het driehoekige paviljoen is uitgevoerd met constructief dubbel glas waar de binnenruit gelaagd is uitgevoerd. Dit is vervolgens aan de boven- en onderzijde ingeklemd om de benodigde stijfheid te krijgen om het dak overeind te kunnen houden. In de onderzijde is deze inklemming verwerkt in de deels verzonken betonnen bak welke geheel verborgen is onder het maaiveld. Boven is een vergelijkbare inklemming gebruikt welke geïntegreerd is in de dakopbouw. Dit zelfde streven naar minimalisme is doorgezet in de integratie van de installaties welke volledig verdekt verwerkt zijn. In de betonnen bak zijn de aanvoerkanalen ingestort en wordt de verse lucht ingeblazen langs een smalle spleet bij de gevel.
De afgespannen gevel van het OZ Building in Tel Aviv is met 52 meter de hoogste kozijnloze gevel die Octatube tot nog toe heeft gerealiseerd. De eigen gewichten worden verticaal omhoog via tuidraden afgedragen; de windbelasting horizontaal naar links en rechts via trekspanten. De volgende stap in de ontwikkeling van de techniek is gezet met het maken van een vlak afgespannen gevel. Het idee hiervan is dat kabels worden gespannen tussen de boven- en onderconstructie waar het glas met klemmen aan wordt opgehangen. Naast het gewicht van het glas moet de kabel ook de windbelasting overbrengen op de omliggende constructie. Dit gebeurt doordat de kabels doorbuigen. Bij het doorbuigen ontstaat er een constructieve diepte die nodig is voor het overbrengen van de windbelasting. Dit idee is ook bekend bij koorddansers.
Het project Hogeschool INHolland in Delft heeft zeer innovatieve glazen entreegevels die meebewegen met de wind. De absolute nieuwheid ligt in het situeren van de kabels in de spouw van het dubbelglaspaneel. Doordat afgespannen aramidekabels door composiet buizen in de glasspouw van de isolatieruiten lopen, is de glasgevel aan beide zijden volledig vlak. Bijzonder aan het idee is het ‘wegontwerpen’ van de constructie. De Markthal in Rotterdam heeft de grootste kabelnetgevels van Europa. Het spectaculaire ontwerp van MVRDV en RHDHV heeft aan beide kopse kanten een transparante kabelnetgevel van 34 meter hoog en 42 meter breed. De glazen gevel is verdeeld in 26 verticale en 22 horizontale kabels. Samen vormen de kabels een afgespannen net, vergelijkbaar met een tennisracket. De gevel kan in het midden bij extreme windbelastingen maar liefst 70 centimeter uitwijken.
Wat is een glasgevel? Kenmerken glazen gevel, gebruikte technieken en waarom een vliesgevel kiezen. Glasgevels zijn meestal opgebouwd uit sandwichpanelen in glas of aluminium profielen. De zuivere vliesgevel: waarbij de constructie volledig losstaat van de woning. De onzuivere vliesgevel: vormt de schil van de constructie erachter en is voorzien van een binnenspouwblad. Glazen gevels zijn speciaal ontworpen om wind en water niet door te laten. Hierbij wordt het gehard glas met behulp van RVS-beugels gemonteerd aan een draagconstructie. De draagconstructie bestaat uit staal. Dit type bestaat uit figuurglas met een doorsnede in U-vorm. Het is geschikt voor wanneer je natuurlijk licht wil doorlaten en tegelijk de doorkijk wil beperken. Gehard glas wordt bij deze techniek ingeklemd aan de bovenzijde en onderzijde. Een glasgevel is niet dragend maar kan wel worden opgebouwd uit lichte materialen. Met een glasgevel trek je veel natuurlijk licht naar binnen. Je geniet zo van een mooi verlicht interieur. Ook is een glasgevel relatief goedkoop. Tot slot heb je keuze uit een brede waaier van kleuren.
Daarna volgt een overzicht van mogelijke glasgevelopties: Energy Saving-glasstenen (superisolerend) en hoogrendementsbeglazing met hoge isolatiewaarden. Een glasgevel heeft onderhoud nodig; voor kantoorgebouwen kun je specialisten inschakelen. Kosten verschillen sterk per aannemer; vraag naar offertes. Een glasgevel plaatsen gebeurt het best door een ervaren specialist die gepast advies kan geven. Zoals de naam al suggereert, zit het verschil in het aantal glasplaten: enkelglas versus dubbel glas. Dubbel glas kan op de lange termijn besparen op energiekosten. Een vliesgevel is een dunne gevel die aan een bouwwerk is vastgemaakt maar er wel los van staat; aluminium glasgevels bieden talloze ontwerpopties en zijn duurzaam met weinig onderhoud. Glas is een complex materiaal: bros en kan zonder waarschuwing breken. EMC Onderwijscentrum met Octatube: constructief glas ontstaat door samenwerking tussen engineer en constructeur; ontwerpprocessen worden in eigen beheer uitgevoerd. KAAN Architecten ontwierp voor Erasmus MC twee zigzag gevels met een diepte van 650 mm die door isolatieglas enkel staven laten verdwijnen in de voegen. Het entreegebouw van het Van Gogh Museum in Amsterdam toont een glazen schaaldak ondersteund door glasvinnen tot 12 meter lang; een koudgebogen vinnengevel met 1,5 meter uitkragende luifel. De glazen liggers zijn geoptimaliseerd tot unieke lengtes. Bijvolgt een proefmontage in de fabriek van Octatube voor de complete stalen buisconstructie. De glaspanelen kwamen plat aan en werden ter plekke koud gebogen; de totale geveloppervlakte bedraagt 650 m2. De grootste glazen vinnen zijn 12 meter lang en 70 cm hoog. Mauritshuis toont een driedubbel gelamineerde glazen boog als hoofdondersteuning van een glazen lift; de liftkooi is volledig glazen en geveerd door drie verticale glasvinnen. De glazen vinnen bevinden zich half binnen en half buiten de gebogen glaspanelen zodat ook hun eigen stabiliteit gewaarborgd is. In dit project zien we hoe constructief glas zowel esthetisch als structureel kan kloppen; de grenzen van transparantie blijven verlegd worden en duurzaamheid krijgt een cruciale rol.
Groot belang wordt gehecht aan de wettelijke kaders: BBW-normen (Besluit bouwwerken leefomgeving) vormen de basis voor constructieve veiligheid, brandveiligheid, bruikbaarheid en energieprestatie. De Europese norm NEN-EN 13022 beschrijft eisen voor structural sealant glazing-systemen en de toepassing van structurele siliconekit als primaire bevestiging en waterdichte afsluiting. Eurocodes (NEN-EN 1990, 1991, 1999 voor aluminium, 1993 voor staal) zijn van toepassing bij dimensionering en berekeningen van achterliggende draagconstructies. Structural glazing ontstond als antwoord op de wens naar maximale transparantie, waardoor de traditionele vliesgevel met zichtbare profiellen werd uitgedaagd. De doorbraak kwam door hoogwaardige structurele siliconenkitten in de jaren zeventig en tachtig, waardoor glaspanelen onzichtbaar konden worden verlijmd aan een draagconstructie en aldus lange-termijnveiligheid waarborgden. De ontwikkeling van deze materialen werd gepaard gegaan met strenge normen en certificeringsprocessen, waardoor structural glazing een geaccepteerd en standaard gevelsysteem is geworden. Toepassingsgebieden variëren van kantoren en wolkenkrabbers tot entrees, serres en glaskappen.
Waarom kiezen voor structural glazing?
Structural glazing biedt maximale transparantie en daglichttoetreding, minimaliseert zichtbare randvoorwaarden en laat gevels vrijwel naadloos aansluiten bij de omgeving. Hiermee kan een gebouw een iconische uitstraling krijgen, zoals grote glazen façades bij kantoortorens, luchthaventerminals en musea. Een bijkomend voordeel is de esthetischeuiteenstelling van glas met een brede keuze aan glasplaten, coatings en laminaties. De regelgeving rondom structural glazing is streng vanwege de dragende of mede-dragrende rol van de gevel in de gebouwschil; veiligheid en duurzaamheid staan voorop. De combinatie van kozijn en beglazing bepaalt de isolatiewaarde, en anti-reflecterend glas kan reflecties minimaliseren voor optimale zichtlijnen. Ook economische aspecten spelen een rol: innovatieve glasoplossingen kunnen initiële kosten verhogen, maar op termijn leiden tot energiebesparing en langere levensduur van de gevel.
- Naadloze visuele werking: glas is primair glasplaat, geen zichtbare klemmen of drukplaten.
- Hoge lichtdoorlatendheid en transparantie voor ruimtelijke beleving.
- Constructieve integriteit door hoogwaardige structurele siliconenkit en nauwkeurige verbindingen.
- Flexibiliteit in ontwerp: glasplaten kunnen koud of warm gebogen worden, afhankelijk van tolerantie-eisen en economische afwegingen.
- Onderhoud en inspectie vereisten blijven essentieel voor lange levensduur.
Tot slot: structural glazing vereist een nauwgezette samenwerking tussen engineer, constructeur en architect; pas dan kan de combinatie van lichtheid, transparantie en veiligheid optimaal tot zijn recht komen. De hedendaagse praktijk toont aan dat glasconstructies niet alleen een visueel statement maken, maar ook tot structurele prestaties in staat zijn, mits correct ontworpen en geïmplementeerd.