Het zal je niet ontgaan zijn. De Nederlandse zomers worden steeds warmer en de strenge winters blijven uit. Dit zijn allemaal directe gevolgen van klimaatverandering. Als er geen verandering wordt doorgevoerd kunnen de temperaturen 's zomers in de steden in 2050 oplopen tot wel 42 graden Celcius, zo verwacht men. Ook zullen de stormen extremer worden en gaan we vaker ondergelopen straten zien, doordat het riool overbelast is. Nu klinkt dit als een scenario voor De dag des oordeels. Zo duister zal het niet zijn. Er is echter wel een geleidelijke transitie gaande die ons frequenter met natuurrampen in aanraking laat komen en een aangenaam leven op aarde steeds moeilijker zal maken. Klimaatverandering is dus wel iets om bij stil te staan en te kijken of we dit kunnen tegengaan. Of tenminste onze huidige vernietigende manieren kunnen aanpassen. Als individu ga je dit niet alleen kunnen tegenhouden. Maar je kan wel je steentje bijdragen. Door een groen dak aan te leggen kan je meehelpen deze negatieve gevolgen een beetje verminderen.
Een groen dak is een dak dat bedekt is met begroeiing zoals mossen, bloemen, bomen en grassen. Hiermee bescherm je je dak tegen erosie, breng je een extra isolatielaag toe en zorg je voor een betere afvoering van regenwater. Daarnaast biedt een groen dak een prachtig groen uitzicht, heeft de beplanting een luchtzuiverende werking en bevordert het de biodiversiteit. Met een groen dak werk je dus ook automatisch mee aan een groene toekomst voor mens en klimaat. Maar is jouw dak geschikt? Hoe kan je een groen dak installeren? En bestaan er naast voordelen ook nadelen? Dat gaan we bekijken in dit artikel.
Wat is een groen dak?
De uitvoeringen van een groen dak zijn uiteenlopend en de toepasbaarheid is per gebouw verschillend. Het grootste onderscheid kan worden gemaakt tussen een extensief- en intensief groen dak. Voordat we de verschillende typen uiteenzetten is het van belang te weten hoe een groen dak is opgebouwd. Een groendak-systeem bestaat uit verschillende lagen. Een standaard groen dak bestaat meestal uit een waterdichte anti-wortellaag, ook wel beschermlaag genoemd. In de praktijk is dit vaak de reeds bestaande dakbedekking. Hier bovenop ligt vervolgens een drainagelaag. Dit kunnen kleikorrels zijn of bijvoorbeeld een kunststof raster. Daarop wordt vervolgens een filterdoek gelegd. Deze voorkomt verstopping van de drainagelaag. Filterdoek kan ook geïntegreerd zijn met de drainagelaag. De substraatlaag is de laag die de groei van de vegetatie bevordert en daarmee de basis van het groen dak. In deze laag verankeren de wortels en worden water en voedingsstoffen opgeslagen. Deze "voedingsbodem" kan in dikte variëren en bepaalt daarmee welke planten er zullen gedijen. De substraatlaag vormt voor 80% het waterbergend vermogen van het groendak en daarmee het gewicht. De bovenste laag is de vegetatielaag, de zichtbare laag van het dak. De vegetatielaag bestaat uit diverse beplanting.
Iedereen kan een sedumdak aanleggen! Je eigen groene dak aanleggen is heel eenvoudig met onze doe-het-zelf pakketten. Complete pakketten voorzien van sterke, mooie sedumplanten inclusief alle benodigde materialen en een duidelijke handleiding. Vraag een gratis en vrijblijvende offerte aan en ontdak wat een groedak voor jou doet!
Extensief en intensief groen dak
Er bestaan in grote lijnen twee typen groen dak: een extensief- en intensief dak. Voorbeeld van een extensief groen dak (Foto Lamiot/Wikimedia Commons). Een extensief groen dak heeft een dunne substraatlaag (tot 15 cm) en wordt afgewerkt met sedumvegetatie. Sedum zijn vetplantjes die goed tegen droogte en vocht kunnen, maar zich niet diep wortelen. Een extensief dak wordt vaak aangelegd op carports, schuurtjes of een uitbouw aan een woning. Een groen dak met een dikkere substraatlaag (vanaf 15 cm) wordt een intensief groen dak genoemd. Dit type dak is vaak zwaarder belegd met diverse planten en struiken en kan tevens worden gebruikt als dakterras/-tuin.
Omdat een intensief dak een dikkere substraatlaag heeft is hij zwaarder in gewicht dan een extensief dak. Het aanleggen van een extensief dak is een minder zware klus vanwege de dunne substraatlaag en het gewicht van de matten. Tevens is het aanleggen per m2 goedkoper dan een intensief dak. Een intensief groen dak heeft het grootste effect op de omgeving door de grotere absorptie laag en de meer gevarieerde beplanting. Hoe dikker het groen dak des te meer positieve effecten op milieu en klimaat. Een intensief groen dak vraagt echter wel meer onderhoud, vergelijkbaar met een 'normale' tuin.
Groendak-systemen
Groene daken zijn er in allerlei variaties. Het type dak waar je voor kiest heeft een directe invloed op het soort vegetatie dat kan worden geplant. Hieronder zetten we enkel veelvoorkomende groendak-systemen op een rijtje.
- Sedumdak Sedum - ook wel vetkruid genoemd - is een vetplantensoort die weinig onderhoud vraagt en niet veel last van plagen heeft. Tijdens natte periodes zal het sedum het water vasthouden als een soort spons en geleidelijk afvoeren. Sedum is ook zeer geschikt voor langdurige droge periodes, aangezien het een plantensoort is die niet veel water nodig heeft om te kunnen overleven.
- Kruidendak Een kruidendak bestaat vaak uit een combinatie van grassen en kruiden en een basis van sedum. Ook dit type dak is doorgaans relatief licht in gewicht.
- Groene gevels Wanneer je dak niet geschikt is voor het aanleggen van een groen dak bestaat er de mogelijkheid van het groener maken van je gevel (ook wel muurtuin of verticale tuin genoemd).
Voorwaarden voor een groen dak
Niet elk dak is geschikt voor een groene bedekking. Of je dak geschikt is voor het aanleggen van een groen dak heeft met meerdere factoren te maken. Ook op een schuin dak (t/m 45°) kun je een groen dak laten aanleggen. Plat of schuin dak: Een plat dak is het meest geschikte dak voor een groen dak. Op een schuin dak kun je ook planten aanbrengen, maar dan ontstaat al snel het probleem dat planten teveel kunnen uitdrogen omdat het water te snel wegloopt. Een schuin dak heeft bij een helling van meer dan 15 graden in veel gevallen ook een anti-afschuifsysteem nodig. In de praktijk vind je vooral groendak-systemen die werken op hellende daken tot 45°. Schuiner kan ook, maar dan zijn er uitgebreidere verankeringen nodig. Gewicht: Sedummatten voor een extensief groen dak wegen meestal 45 kg/m2 tot 150 kg/m2. Bij een intensief groendak (daktuin) loopt het gewicht op tot boven de 500 kg/m2. Een goede dakconstructie is dus vereist. grootte en dakbedekking: Het materiaal waarmee je dak is bekleed is van belang. Zo kun je geen groen dak aanleggen op de bestaande dakpannen; vaak zijn oudere bitumenlagen niet wortelbestendig.
Kosten en subsidies
De kosten voor het aanleggen van een groen dak variëren van 40-70 euro per m2 bij een extensief dak wanneer je dit zelf aanlegt. En rond de 120 euro per m2 voor intensief dak. Subsidies kunnen vaak tot wel 30 euro per m2 opleveren, afhankelijk van de gemeente. Amsterdam biedt bijvoorbeeld 50% subsidie met een maximum per m2 afhankelijk van wateropslag. De aanleg van sedumdak of intensief groen dak bestaat vooral uit arbeidsloon en materialen. Voor een voorbeeld van 30 m2 kan de indicatie circa 650 euro liggen voor professionele aanleg. Een ladder, zaag, mes en andere gereedschappen komen hier nog bij. Een groen dak kan de isolatiewaarde verbeteren en de dakbedekking langer meegaan.
Voordelen en nadelen
Voordelen van een groen dak zijn onder meer: absorberen van regenwater, verkoelend werken in de zomer, verbetering van de biodiversiteit en luchtkwaliteit, en langere levensduur van dakvloer door bescherming tegen UV. Nadelen zijn onder meer hogere belasting voor de onderconstructie, mogelijke lekkages die moeilijker op te sporen zijn, en extra onderhoud, afhankelijk van type dak. Een groen dak kan ook gecombineerd worden met zonnepanelen als een groen energiedak, met verschillende installatiemogelijkheden.
Onderhoud en onderhoudsfrequentie
Een sedumdak heeft weinig onderhoud nodig; een volledig daktuin vereist regelmatiger onderhoud. Sedum behoeft doorgaans geen bemesting. Controleer één keer per jaar de afvoer en verwijder plantenresten indien nodig. Verwijder onkruid twee tot vier keer per jaar om wortelgroei en beschadigingen te voorkomen. De begroeiing beschermt bovendien het dakbedekkingsmateriaal tegen UV en verlengt daarmee de levensduur.
Aanleg door hovenier en praktische tips
Een groen dak aanleggen gebeurt bij voorkeur met professionele aanleg voor langdurig verganingsgarantie. Voor complete pakketten en snelle triggers kun je kiezen voor kant-en-klare sedumdak- of kruidendakpakketten. Groene daken combineren met zonnepanelen is mogelijk via meerdere set-ups, waaronder rand rondom de zonnepanelen of zwevend hierboven. Plan de aanleg in het voorjaar of najaar voor optimale worteling. De meeste projecten duren één tot enkele dagen.
Zelf een Sedumdak aanleggen, hoe doe je dat? | TUINPLEZIER
Een groen dak kan ook op kleine toepassingen zoals een kliko-ombouw of een fietsoverkapping worden toegepast. Voor nieuwbouw is het makkelijker om vanaf het begin rekening te houden met het gewicht van de dakconstructie. Voor bestaande woningen is een professioneel bedrijf aan te raden. GroenKeur en de richtlijnen van Bouwwerk Begroeners kunnen helpen foutieve constructies te voorkomen.
Samenvatting van kosten en werkprocedure
- Vraag een offerte aan en bepaal het gewenste type groen dak (extensief of intensief).
- Laat de draagkracht van het dak controleren door een specialist.
- Kies het materiaal en het systeem (sedummatten, cassettes, grinderanden, enz.).
- Laat de dakbedekking controleren en waar nodig wortelwerende folie of EPDM toepassen.
- Plan de installatie en voer onderhoud uit volgens de gekozen frequentie.