Investeren in een rieten dak geeft uw woning een natuurlijke en nostalgische uitstraling.
Naast deze esthetische voordelen is het ook economisch gezien een waardevolle investering.
Een rieten dak verlaagt immers uw energiekosten en verhoogt tegelijkertijd de waarde van uw woning.
De keuze voor een rieten dak is een keuze voor duurzaam natuurlijk materiaal met een authentiek karakter.
Welk type rieten dak het beste bij uw woning past, is van verschillende factoren afhankelijk.
Waarom riet als dakbedekking?
Riet heeft door zijn holle stengel een goede isolerende en warmte reflecterende werking.
Het brengt dus koelte in de zomer en warmte in de winter.
Daarmee past een rieten kap prima in de tendens om zuinig om te springen met energie.
Een rieten dak is dan ook de ideale toevoeging aan energiezuinige huizen.
Riet is een natuurproduct.
Het riet dat wij gebruiken komt allemaal uit Nederland, voornamelijk uit de kop van Overijssel en het onderste puntje van Friesland (het natuurgebied de Weerribben-Wieden).
Aan het einde van de levensduur wordt het riet van het dak gehaald en kan het eenvoudig hergebruikt worden als meststof of als brandstof in energiecentrales.
Een waardevolle kringloop dus, die naadloos aansluit bij het cradle to cradle-denken en perfect past bij ‘het nieuwe denken’ binnen de woningbouw.
Er wordt een aantal wettelijke eisen gesteld aan een rieten dak.
Deze staan beschreven in het bouwbesluit.
Er zijn onder andere regels over de brandveiligheid en de isolatie van het dak.
Om aan de brandveiligheidseisen te voldoen, worden bijna alle nieuwe rieten daken op een dichte onderconstructie geschroefd.
Mocht er om persoonlijke redenen met een openluchtspouw worden gewerkt, dan zijn aanvullende eisen van toepassing.
U kunt hierbij denken aan een brandwerende coating of een sprinklerinstallatie.
Oude rieten daken hebben veelal een open constructie.
Bij de renovatie kunt u ervoor kiezen deze in stand te houden of te kiezen voor een schroefdak (dichte dakconstructie).
De constructie bij het oude laten en louter het riet vervangen is op korte termijn de goedkoopste optie.
Wordt er echter onder de ruimte gewoond, dan zijn de kosten op langere termijn hoger door aanzienlijke kosten van de brandverzekering en het verlies aan energie, doordat de warmte betrekkelijk vlot door het dak verloren gaat.
Bij een schroefdak verbetert het leefklimaat in de woning dus aanzienlijk.
Materialen en onder constructies
De Rietdekkerij maakt gebruik van de hoogste kwaliteit hout, namelijk de Unilin / Spano vochtwerende spaanplaten van 80% gerecycled hout.
Een rieten dak op een dichte onderconstructie heeft een isolatiewaarde van 1,35 Rc, waarmee ook wordt voldaan aan het bouwbesluit voor bestaande woningen.
Heeft u een woning waar u van binnenuit tegen het riet aankijkt, dan is het een optie om de binnenzijde met houten planken af te werken.
Bij het verwerken van timmerhout vinden we het belangrijk dat dit afkomstig is van goed beheerde bossen.
Daarom maken we de keuze voor hout afkomstig uit FSC-bossen.
Is de binnenzijde reeds afgetimmerd, dan is een houtvezelplaat voldoende om het rieten dak hierop te monteren.
De houten planken of de houtvezelplaat kan aanvullend worden geïsoleerd met bijvoorbeeld steenwol.
Traditioneel rietdekken en moderne varianten
Traditioneel rietdekken: Bij een traditioneel dak moet er eerst een spreilaag worden aangebracht.
Dit is de eerste laag die een dikte heeft van twee tot drie centimeter van recht en lang riet.
Het riet word van boven naar beneden gelegd.
De dekker zorgt ervoor dat aan de binnenzijde geen pluimen zichtbaar zijn.
Allereerst begin de rietdekker met een hele rij bossen op het dak te zetten.
Voor de onderste laag riet wordt kort riet gebruikt om hiermee knelling op het werk te creëren.
Dit is de kracht waarmee het dak vast zit.
Zonder de knijp kan je geen mooi dak maken.
Een rieten dak word per laag, per rietlat opgebouwd.
Over de bossen word een gegalvaniseerde staaldraad gespannen.
Een schroefdraadje is een schroefje met wee RVS draadjes er aan.
Om de 15 á 20 cm. wordt zo'n schroefdraadje door het riet gestoken met een lange bit, en vastgeschroefd aan het dakbeschot.
Vervolgens word er een draadje boven en onder de dikke staaldraad gehaald, en vastgetrokken met een zakkentrekker.
Klopper: Met de dekspaan of de klopper wordt het riet tot de gewenste dikte gedreven of geklopt.
Met de naald kan de rietdekker nauwkeurig de maat aflezen en eventueel de laag terugzetten of verder aan drijven.
Vervolgens als de maat goed is kan de bindingsdraad stevig aangetrokken worden met een zakkentrekker.
Slijtlaag: De slijtlaag is de afstand van het dakoppervlak tot aan de binddraad.
De minimale slijtlaat is 9 cm.
De gangbare maatvoering is zo rond de 15 cm slijtlaag.
Als er met meer slijtlaag word gewerkt verliest het dak zijn kracht en kan het riet los gaan zitten of gaan 'flodderen'.
Daarom is het belangrijk om tijdens het dekken dit goed in de gaten te houden.
Verschillende technieken: Om de rietlaag voorlopig vast te zetten gebruiken sommige rietdekkers haken of 'knechten'.
Andere binden de laag gelijk met het aanbrengen goed vast.
Deze laatste methode noemt de dekker 'uit de hand aanleggen'.
Dakdikte: De rietdekker controleert de dikte van de laag door er een naald in te steken waarop hij kan aflezen hoeveel centimeter riet op het dak ligt.
De gangbare maatvoering is onderaan het dak 30 cm. dik en bovenaan eindigen met 28 cm. dikte.
Bindingen: Het vastbinden gebeurd met draad van verschillend materiaal.
De 'goot en naald' techniek.
De draad wordt door het riet gehaald en onder de panlat door weer naar boven getrokken.
Bij een schroefdak word er gewerkt met een schroefmachine, wat veel gemakkelijker is.
Er moet altijd met roestvast draad worden gewerkt.
De eerste dikke bindingsdraad word aangebracht op ongeveer 20 cm. van de knijpplank.
De tweede draad op 15 cm. daarboven en vervolgens elke 28 á 30 cm. horizontaal een draad aangebracht.
Het is belangrijk dat deze draden recht lopen en op de juiste diepte worden aangebracht.
Het dak wordt per laag, per rietlat, opgebouwd.
Als de rietdekker het dak niet meer vanaf de steiger kan bereiken, klimt hij op het dak met dekklauwen of kluivers.
Stormsteken: Op elke hoek van de laag, langs de breeuw moet een steek gezet worden.
De rietdekker maakt met je goot en naald als het ware weer een bosje met een RVS draadje.
Deze word stevig aangetrokken zodat de breeuw sterk word.
Op de onderste hoek, of op de hoek van een wolfseind worden twee steken gezet.
Deze hoeken vangen veel wind en moeten extra stevig vast gebonden worden.
Nokafwerking: Als alle lagen zijn aangebracht wordt het bovenste riet afgezaagd met een heggenschaar.
De laatste rietlaag moet helemaal recht zijn, anders zie je dat terug in het metselwerk.
Omdat de bovenste laag riet, erg kort is, moet het enorm vast worden getrokken met een zakkentrekker.
De korte klopper word tegen je borst gezet, je gaat op je tenen staan en laat je hele gewicht op je borst, op de klopper vallen.
Zo komt de laag goed vast te zitten.
Op de nok worden rietvorsten geplaatst en met specie bezet.
Er moet een strookje gaas onder de onderzoom worden gemaakt, dit dienst als extra wapening voor de cement.
Afwerking: Doordat je over het dak moet klimmen met dakstoelen onstaan er overal klimsporen.
Als de nok is gelegd en gemetseld, moet heel het dak strak afgedreven worden.
Je slaat met je dekspaan alle uitgezakte rietstengels netjes vlak.
De onderkant, breeuwen en hoekkepers worden strak en netjes geklopt.
Oplevering en onderhoud
Het werk zit erop.
Naarmate een rieten dak ouder wordt, is er meer zorg nodig.
Die zorg wordt beloond met een langere levensduur.
Regelmatig krijgt de RCE vragen over het rieten dak.
Wat is de minimumdikte voor een waterdicht dak?
Kan een rieten dak worden gerepareerd en verlengt dit de levensduur?
Zijn algen en mossen op het dak schadelijk voor het riet en wat kan gedaan worden om te voorkomen dat nesten bouwende vogels het wegpikken?
Historisch en praktisch kader
Het rieten dak is kenmerkend voor menig landelijk gelegen monument.
De bedekking versterkt niet alleen het landelijke karakter, maar benadrukt het ook, omdat het riet veelal uit de omringende natuur afkomstig is.
In veel kleine, landelijk gelegen, beschermde nederzettingen en dorpen zijn rieten daken bepalend voor het dorpsbeeld.
De handhaving van dat beeld wordt door de wettelijke bescherming van menig dorpsgezicht bevorderd.
Het gebruik van kunstriet is wezensvreemd en voor monumenten daarom uit den boze.
Ook is het niet de bedoeling rieten daken te vervangen door een pannendak.
Riet als dakbedekking is tegenwoordig een volwaardig bouwproduct.
Vanaf het begin van de bouw van nederzettingen werden bouwmaterialen uit de omgeving gebruikt.
Stro van tarwe en gerst - en later in de Middeleeuwen roggestro -, gras ofwel pijpenstrootjes, riet, plaggen, zoden, heide, boomschors en houten schaliën dienden als dak- en wandbedekking.
Techniek en duurzaamheid in de praktijk
De techniek van het rietdekken is door de jaren heen weinig veranderd.
Nog steeds wordt het rieten dak handmatig en in lagen van onder naar boven opgebouwd.
De grootste verandering is het zogenaamde schroefdak geweest.
Hierdoor werd het noodzakelijk het riet op een andere manier te bevestigen.
Bij het traditionele dak werd het riet bevestigd op de latten door middel van een draad die om de lat werd geslagen.
Het schroefdak wordt bevestigd door te schroeven in de onderconstructie.
Van binnenuit ziet men bij de gesloten constructie geen riet meer, maar platen hout.
Onderhoud en preventie
Preventief onderhoud is voor een rieten dak altijd goed.
Dat wil zeggen, het dak bijhouden om te zorgen dat het echte onderhoud zo lang mogelijk kan uitgesteld.
Naarmate het dak ouder wordt, zijn er meer zorg nodig.
Alg- en mosbestrijding wordt steeds relevanter.
Een investering in preventief onderhoud zal zich terugbetalen in de vorm van een levensduurverlenging van het rieten dak.
Levensduur en verzekeringen
Het rieten dak is een waterkerende dakbedekking.
Dit betekent dat hij niet waterdicht is.
Hemelwater kan het rietpakket binnendringen maar door een juiste hellingshoek kan het water voldoende snel afgevoerd worden.
De hellingshoeken van een rieten dak dienen zo steil mogelijk te zijn.
De levensduur is afhankelijk van vele factoren, maar bij goed ontwerp, uitvoering en onderhoud ligt de normale levensduur meestal tussen 35 en 45 jaar.
Bij molens en bijzondere objecten kan de levensduur langer zijn; vaak 50 jaar of meer in functionele zin.
De gesloten constructie (schroefdak) verlaagt brandrisico en kan premies verlagen.