Meer dan twintig jaar na het verbod op asbest blijft de veilige omgang met asbesthoudend materiaal essentieel voor corporaties en netwerkbedrijven. Dit artikel gebruikt de gegeven tekst als basis om een maximaal gedetailleerd overzicht te bieden van inventarisatie, beheer, regelgeving en praktijk rondom asbestbeheer in de energiedistributiesector.
Inventarisatie van asbest en asbesthoudend materiaal
Elke werkgever laat een inventaris opmaken van alle asbest en asbesthoudend materiaal dat zich in het bedrijf bevindt. Titel 3 van boek VI van de codex beschrijft hoe de inventaris wordt opgemaakt, geactualiseerd en uitgebreid, en hoe hij wordt gebruikt. Een model van een asbestinventaris is beschikbaar in het tabblad “Documentatie”: Model van asbestinventaris (DOCX, 34.6 KB).
Als uit de inventaris blijkt dat er inderdaad asbesthoudend materiaal aanwezig is, dan wordt er een beheerprogramma opgesteld.
Beheer en preventie op de werkvloer
Preventieve maatregelen: Er worden maatregelen getroffen om het vrijkomen van asbestvezels te voorkomen of, indien dat niet mogelijk is, zoveel mogelijk te beperken. Hierbij wordt de hiërarchie van preventiemaatregelen gevolgd, met het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen - waaronder ademhalingsbescherming - als laatste maatregel. Eén van deze bijkomende maatregelen is het opstellen van een werkplan.
De keuze van de toe te passen techniek hangt o.a. af van de situatie en geldende regelgeving. In de praktijk wordt veelvuldig verwezen naar Adviesnr. 13 en naar ontwerp- en vaststelling van aanwijzingen voor beheer en uitvoering.
Regelgeving en normering
De risicobeoordeling wordt uitgevoerd volgens de bepalingen van titel 2 betreffende de kankerverwekkende, mutagene en reprotoxische agentia van boek VI van de codex. Dit houdt onder meer in dat metingen verricht worden met elektronensmicroscopie, door daartoe erkende laboratoria. Tot en met 20 december 2027 mogen de metingen echter nog met optische microscopie worden verricht.
Sinds 2012 is de sloopvergunning bij asbestsanering vervangen door een landelijke meldplicht. Dit heeft consequenties voor corporaties die te maken krijgen met asbest: welke stappen moeten worden gezet en hoe moet de informatie worden vastgelegd? Het Handboek Asbest van Aedes biedt hierbij handvatten, van beleid tot oplevering en registratie van de sanering.
Specifieke sectorale contexten
In de netwerken sector (gas, drinkwater en riolering) is er per 1 augustus 2024 sprake van gewijzigde regelgeving voor veilig werken met asbestcementleidingen. Er zijn zeven opleidingsmodules ontwikkeld, met examens die leiden tot een branchecertificaat met geldigheidsduur van drie jaar. Werken aan asbestcementleidingen vereist specifieke werkwijzen en goedkeuring van de opdrachtgever voor veilige en gevalideerde methoden.
Gezondheidstoezicht, opleiding en informatievoorziening
Gezondheidstoezicht: Er wordt een gezondheidstoezicht georganiseerd voor alle blootgestelde werknemers. Opleiding: Werknemers die aan asbest worden blootgesteld, krijgen een passende opleiding. Informatievoorziening: Voor de start van de werkzaamheden worden de betrokken werknemers geïnformeerd over de risico’s en de te nemen maatregelen. Melding van de werken: De werken worden vóór de aanvang ervan gemeld aan de bevoegde inspectiedienst en aan de preventieadviseur-arbeidsarts.
Incidenten, calamiteiten en crisis
Regelmatig geactualiseerd Handboek Asbest biedt handvatten voor incidenten, calamiteiten en crisis. Het doel is om een samenhangend en beheersbaar proces te waarborgen dat de gezondheid van huurders en medewerkers beschermt, met aandacht voor de specifieke context van woningen gebouwd voor 1994 en voor ondergrondse netwerken.
Asbestbeheer in de praktijk en voorbeelden
Geïmporteerde artikelen uit landen waar asbest nog steeds wordt gebruikt kunnen onbedoeld asbesthoudende materialen opleveren, zoals remvoeringen en thermische isolatie in machines. Voorbeelden zijn talk en vermiculiet. Bij de behandeling van deze materialen moet stofproductie zoveel mogelijk vermeden worden. De huidige EU-richtlijnen voorzien in een forse verlaging van de huidige asbestlimieten, wat vraagt om voortdurende aanpassing van procedures en trainingen.
Praktische bijlagen en hulpmiddelen
Het Rode Boekje en de huidige AC-Werkplan-ontwikkelingen bieden praktische richtlijnen voor veilig werken met asbesthoudende leidingen in openbare drinkwaternetten en rioolnetwerken. Medio 2021 is het veilig werken met asbestcementleidingen vastgelegd in een nieuw AC-Werkplan, waarmee het oudere rode boekje is komen te vervallen. Asbesthoudende voegenkit en andere verwerkte materialen vereisten duidelijke validatiemetingen en procedures.
Samengevat: stappen voor een effectief handboek en beleid
- Voer een actuele asbestinventarisatie uit en werk deze periodiek bij volgens de codex en plaatselijk beleid.
- Stel een beheersplan op bij aantoonbaar aanwezige asbesthoudende materialen en implementeer de voorgeschreven maatregelen.
- Implementeer een gezondheidszorg- en opleidingsprogramma voor alle blootgestelde medewerkers.
- Informeer en train betrokken werknemers voorafgaand aan werkzaamheden en meld noodzakelijke activiteiten aan de inspectiediensten en preventieadviseur-arbeidsarts.
- Pas veilige werkwijzen toe voor asbestcementleidingen en andere asbestgerelateerde onderdelen, met validatiemetingen en toezicht op naleving.
- Documenteer incidenten en crisismaatregelen en houd het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS) up-to-date waar mogelijk.
Toekomstperspectief
De herziene asbestrichtlijn en toekomstige limieten vragen om voortdurende actualisatie van beleid, opleidingen en controles. De EU-richtlijnen en nationale implementaties vereisen dat instellingen en netwerken blijven investeren in veiligheidscultuur en technologische innovaties voor het verminderen van blootstelling aan asbestvezels.
Hoe herken je asbest?
tags: #handboek #energiedistributiesector #asbest