Actuele ontwikkelingen in de maatschappij benadrukken het belang van burgerschapsonderwijs. Op 1 augustus 2021 is de wet ter verduidelijking van de burgerschapsopdracht in werking getreden. Met de wet ‘verduidelijking burgerschapsopdracht’ wordt van scholen gevraagd om doelgericht en samenhangend te werken aan een curriculum voor burgerschap. De handreiking is voor alle scholen in het funderend onderwijs die aan de slag willen met burgerschapsonderwijs volgens de aangescherpte wetgeving. Het biedt ondersteuning bij het doelgericht en in samenhang werken aan burgerschapsonderwijs.
SLO heeft ook een burgerkaartenspel ontwikkeld, waarin schoolprofessionals aan het denken worden gezet over de burgerschapsdoelen die je als school of als schoolorganisatie wilt nastreven. Maar ook over de leeractiviteiten, lessen en leerlijnen die je wilt opzetten, uitvoeren en evalueren. Deze publicatie bevat zeven van de elf bouwstenen die door het ontwikkelteam Burgerschap zijn opgeleverd. SLO heeft een selectie van zeven bouwstenen gemaakt, deze bevatten de kern van burgerschap en sluiten aan bij de wettelijke burgerschapsopdracht.
De zeven geselecteerde bouwstenen vormen samenhangende bouwstenen voor burgerschapsonderwijs, van visie tot praktijk en evaluatie. Hierbij ligt de nadruk op doelgericht handelen en geïntegreerde leeractiviteiten die aansluiten bij de beoogde burgerschapsdoelen. Het model biedt handvatten voor schoolleiders, leraren en beleidsteams om samen te werken aan een consistente aanpak in de klas en op schoolniveau.
Belangrijke componenten omvatten onder meer:
- Visie en doelstellingen - duidelijke burgerschapsdoelen die passen bij de schoolcontext en landelijke kaders.
- Curriculumontwerp - samenhangend leerplan met leeractiviteiten die burgerschap verankeren in verschillende vakken en leerjaren.
- Leren en bewegen - didactische werkvormen die actief burgerschap betrekken en kritische, democratische vaardigheden stimuleren.
- Leerresultaten en evaluatie - relevante evaluatiecriteria en methoden om burgerschapsleren te monitoren en bij te sturen.
- Professionalisering - ontwikkeling van competenties bij leraren om burgerschap effectief te onderwijzen.
- Betrokkenheid van leerlingen - mechanisms voor participatie van leerlingen in school- en maatschappelijke activiteiten.
- Verantwoording en samenwerking - transparantie richting ouders, gemeenschap en onderwijspartners, met duidelijke afspraken over taken en rollen.
Deze bouwstenen helpen scholen om systematisch en samenhangend te werken aan burgerschapsonderwijs, rekening houdend met de wettelijke burgerschapsopdracht en de specifieke context van de school. De handreiking biedt praktische suggesties voor implementatie, inclusief voorbeelden van leerlijnen, lesactiviteiten en evaluatie-instrumenten die aansluiten bij de seven bouwstenen.
Om het proces concreet te maken biedt de handreiking praktische stappenplannen en illustratieve voorbeelden. Daarnaast ondersteunt het de dialoog binnen schoolteams over doelen, activiteiten en leerresultaten. De combinatie van visie, curriculumontwerp en evaluatie zorgt voor een samenhangende aanpak die aansluit bij de wettelijke eisen en de maatschappelijke context.
Samenvattend biedt de handreiking een samenhangend kader voor burgerschapsonderwijs in het funderend onderwijs, met zeven kernbouwstenen die de basis vormen voor doelgericht onderwijs aan burgerschap. Door aansluiting bij de wet en de praktische uitwerking in lessen en leerlijnen kunnen scholen burgerschap leren verankeren in al het onderwijs en in de schoolcultuur.
tags: #handreiking #burgerschap #funderend #onderwijs