NapoleonHuisduinen, waar Michiel Adriaansz de Ruyter in augustus 1673 voor de kust met zijn schepen de Frans-Engelse oorlogsvloot verslaat, tijdens de beroemde “Slag bij Kijkduin” (ábsoluut niet te verwarren met het Kijkduin bij Scheveningen!). Als in 1810 Nederland wordt ingelijfd door Frankrijk, is het Huisduinen waar Keizer Napoleon in 1811 een bezoek brengt, om persoonlijk te zien hoe het met de bouw van de forten gaat. In 1812 geeft Napoleon zijn goedkeuring aan de plannen voor de bouw van de “Stelling Den Helder”, een fortificatie, waar het nog bestaande en geheel gerestaureerde “Fort Kijkduin” deel van uitmaakt. Het was ook Keizer Napoleon die aan Den Helder de lieflijke naam “Gibraltar van het Noorden” gaf…
Historische context en militaire betekenis
Het dorp Huisduinen speelde een cruciale rol in verschillende periodes van militaire geschiedenis van Nederland. De beslissingen van Napoleon en defortificatieplannen hadden verstrekkende gevolgen voor Den Helder en omgeving, waaronder de latere ontwikkeling van Fort Kijkduin en de Stelling Den Helder. De aanwezigheid van de Lange Jaap en de nabijheid van belangrijke scheepsroutes onderstreepten de strategische betekenis van dit gebied in de 19e eeuw.

Lange Jaap en maritieme erfgoed
Huisduinen is ook de standplaats van de “Lange Jaap”. Met zijn 64 meter de hoogste gietijzeren vuurtoren van Nederland; gebouwd in 1877 in opdracht van Koning Willem III en in 1878 in gebruik genomen. De Lange Jaap is een karakteristiek herkenningspunt voor Den Helder en heeft, met zijn 4 schitteringen in de 20 seconden, menige zeeman weer veilig de haven binnengeloodst!

Huisduiner Kerkje en cultuurhistorie
Een kerkklok uit 1537 Midden in het dorp staat het (van origine Hervormde) “Huisduiner Kerkje”. In de toren hangt een uit 1537 daterende kerkklok, welke gegoten is door de Amsterdamse klokkengieter Goebel Sael. Het is een bekende legende, dat op een zondag, terwijl de storm om de kerk loeide, de dominee van de kansel in gebed tot de Heer sprak: “O, Heer behoedt de zeelieden voor de hevige storm en leidt hen veilig naar huis, maar als het tóch Uw wil is een schip op de kust te werpen, laat het dan bij óns stranden”, eindigend met een hartstochtelijk “Amen….” , kenmerkend voor de armoede in die tijd !
Het kerkje heeft niet meer de oorspronkelijke functie, maar kreeg een culturele bestemming. Regelmatig vinden er exposities en concerten plaats en menig Helders bruidspaar komt hier stralend in de echt verbonden weer naar buiten.
Lokale activiteiten en verenigingsleven in de jaren ’80 en ’90
Het Huisduiner Belang bestaat al heel lang…en verzorgt al net zo lang activiteiten voor de bewoners. Schaatswedstrijden bij de dijk, jaarlijks schaatsuitstapje naar Heerenveen, jaarlijkse paddestoelentocht, volksdansen, kofferbakmarkt, toneel, krabbentukken. Een groot succes op de woensdagmiddag: eerst de kinderclub (spel- en knutselmiddagen, bakken met oom Ab, kinderbingo) en later de jeugdclub. Op de ledenvergadering 1980 was er belangstelling voor het oprichten van een toneelgroep en al gauw werd er gerepeteerd. Vooral kluchten werden er gespeeld. Het acteerniveau was van een goed tot hoog gehalte. In de archieven wordt regelmatig gesproken van een “professionele uitvoering”.
Bronnen en relevante gebeurtenissen
- Slag bij Kijkduin (1673) - De Ruyter verslaat de Frans-Engelse oorlogsvloot.
- Napoleon en de Franse invasie van Nederland (1790-1810) - bezoek aan Huisduinen en fortenplannen.
- Constructie en goedkeuring van de Stelling Den Helder (1812) - Fort Kijkduin als onderdeel.
- De benaming “Gibraltar van het Noorden” aan Den Helder door Napoleon.
- Lange Jaap - 64 meter hoog, eerste in 1877 gebouwd en in gebruik 1878.
- Kerkje met klok uit 1537 van Goebel Sael - legende en culturele transformatie.
- Activiteiten van Huisduiner Belang in de jaren 80 en 90 - jeugd- en toneelactiviteiten.
Samenvatting van erfgoed en identiteit
Huisduinen vormt een verweven hoofdstuk van maritieme en militaire geschiedenis van Noord-Holland, met een sterke combinatie van fortificaties, vuurtorens, erfgoedkerk en rijk verenigingsleven. De aanwezigheid van napoleonische erfgoed, de Lange Jaap en de culturele transformatie van het kerkje illustreren een gebied waar geschiedenis, erfgoed en hedendaagse Burgerschap elkaar ontmoeten.

Je beleeft het in de Stelling Den Helder
Belangrijke feiten in één oogopslag
| Onderwerp | Feiten |
|---|---|
| Slag bij Kijkduin | 1673, De Ruyter verslaat de Frans-Engelse vloot. |
| Napoleon en Huisduinen | Bezoek in 1811; plannen voor forten; Gibraltar van het Noorden titel aan Den Helder. |
| Lange Jaap | 64 m, 1877 gebouwd, 1878 in gebruik, 4 schitteringen/20 s. |
| Kerkje | Klok uit 1537 door Goebel Sael |
| Activiteiten Huisduiner Belang | Jaren ’80-’90: jeugdclubs, toneel, feesten, sportevenementen |
tags: #hans #schutte #huisduinen