Marrakech is al decennialang een muze voor kunstenaars. Het licht, de okerkleurige muren, het Atlasgebergte op de achtergrond en het dagelijkse leven in de medina vormen samen een decor dat bijna vraagt om vastgelegd te worden. Een ode aan enkele kunstenaars die hun hart verloren aan de Rode Stad.
1. Kunstenaarsportretten van Marrakech
Alan Furneaux (Schotland, 1953) vestigde zich begin jaren 2000 in Marrakech. Hij is klassiek geschoold en werkte eerder als illustrator, wat je terugziet in zijn sterke composities en gevoel voor perspectief. Zijn werk draait om het alledaagse straatleven: mannen in djellaba’s bij een theehuis, ezels in smalle steegjes, poorten in warm avondlicht. Hij schildert vaak met warme tinten die het typische Marrakchi-licht weergeven.
Majorelle was de zoon van een bekende art-nouveau meubelontwerper uit Nancy. Hij reisde in 1917 naar Marrakech om te herstellen van gezondheidsproblemen, maar werd zo geraakt door de stad dat hij bleef. Hij bouwde zijn atelier en tuin aan de rand van de medina, wat later de wereldberoemde Jardin Majorelle werd. Hij begon te schilderen na de Eerste Wereldoorlog als therapie tegen stress en depressie. Tijdens zijn verblijven in het duurste hotel van Afrika La Mamounia schilderde Churchill het Atlasgebergte in het avondlicht. Zijn stijl was impressionistisch, met losse penseelstreken en veel aandacht voor lichtval. Hij noemde Marrakech “the most lovely spot in the whole world“. Voor hem was de stad een bron van rust én inspiratie. Zijn schilderijen van Marrakech zijn vandaag de dag zeer gewild op veilingen.
Ad van Bokhoven is een minder bekende, maar minstens zo bijzondere naam. Deze Nederlandse kunstenaar maakte prachtige schetsen van Marrakech: poorten, steegjes, pleinen en mensen. Zijn werk vangt de stad in pure lijnen, maar vol karakter. In onze riad liggen 2 boekjes van zijn schetsen, waardoor je Marrakech letterlijk door zijn ogen kunt bekijken. U kunt deze ook bestellen in Nederland voor €25 (excl.).
2. De Medersa Ben Youssef: een meesterwerk achter de stilte
In de wereld van architectuur en design zijn de meest magische plekken vaak de plekken die zich niet direct blootgeven. Achter onopvallende muren ligt de Medersa Ben Youssef verscholen. Deze voormalige veertiende-eeuwse koranschool heeft geen pompeuze uithangborden; vanaf de buitenkant zie je slechts een blinde, zandkleurige muur in een stoffig steegje. De binnenplaats is een labyrint van draden en archetypen die uitnodigen tot rust en contemplatie. De tocht ernaartoe leidt dwars door de snikhete souks van Marrakech, langs scooters, ezels en marktgeuren. De deur sluit en ineens is het stil; een meesterwerk van symmetrie ontvouwt zich.
De patio is gedomineerd door miljoenen handgesneden zellige in diepgroen, blauw en aarde-tinten. In het midden weerspiegelt een ondiep waterbassin de strakblauwe lucht en de uitbundige stucwerk-muren. De combinatie van Carrara-marmer, cederhout en water creëert een harmonie die op foto’s nauwelijks te vatten is.
De restauratie van deze meesterwerk uit 1565, onder de Saaditische dynastie, was jarenlang een groot project. De autoriteiten kozen voor een grondige, miljoenen kostende aanpak met ambachtslieden die elk tegeltje en stuk hout in ere herstelden, zonder de authentieke ziel te verliezen. Sinds de heropening stroomt het publiek weer toe en blijft de rust bewaard door de imposante afmetingen van de binnenplaats en het verantwoorde ontwerp.
3. Dar El Bacha en de retoriek van macht en cultuur
Dar El Bacha is een absolute aanrader in Marrakech, vooral voor koffieliefhebbers. Deze charmante plek staat bekend om zijn uitzonderlijke koffie van over de hele wereld, waardoor het een populaire bestemming is voor wie van een heerlijke kop koffie wil genieten. Het paleis werd in 1910 gebouwd door Thami El Glaoui, een van de machtigste figuren uit de Marokkaanse geschiedenis, en in 1912 aangesteld tot Pasha van Marrakech. El Glaoui liet Dar El Bacha op een weelderige schaal bouwen, als symbool van zijn gezag en als plek om vooraanstaande gasten te ontvangen en te imponeren. Het paleis is een prachtig voorbeeld van riad-architectuur, met een grote rechthoekige binnenplaats, een tuin verdeeld in vier delen, fonteinen en sinaasappelbomen. Rondom bevinden zich salons en zalen, voorafgegaan door sierlijke portieken. De gastlijst las als een wie-is-wie van de vroege 20e eeuw. Het verhaal van El Glaoui is verbonden met de strijd voor onafhankelijkheid; hij speelde een sleutelrol in de gebeurtenissen die tot de balling van Sultan Mohammed V leidden. Na terugkeer van ballingschap in 1955 en de onafhankelijkheid van Marokko, verloor hij zijn macht en stierf in 1956. In de 21e eeuw kreeg Dar el Bacha een nieuw leven en opende het als Dar El Bacha - Musée des Confluences in 2017. Vandaag kunnen bezoekers weer door zijn dentro lopen en de gerestaureerde schoonheid bewonderen. De zalen rond de binnenplaats huisvesten nu wisselende tentoonstellingen van kunst en historische voorwerpen. Een opmerkelijk kenmerk is de prachtig bewaard gebleven hammam.
Er is een moment iedere avond in Marrakech, meestal tussen zes uur en half acht afhankelijk van het seizoen, wanneer de hele stad lijkt te pauzeren. De oproep tot gebed klinkt vanuit de Koutoubia-minaret en de okerkleurige muren veranderen in een diepe verbrande oranje kleur terwijl het licht verzacht. Bezoekers voelen het ook, wat precies de reden is waarom de zonsondergang hier een eigen ritueel is geworden. Je kunt Marrakech op meerdere manieren beleven: vanaf een dakterras, in stille tuinen, in woestijnkampen of vanuit berguitzichten. Dit hoofdstuk onderzoekt de waarden van ritme, stilte en symmetrie die de stedelijke en rurale kaders van Marrakech kenmerken.
4. Zonsondergangen: van dakterrassen tot bergtoppen
Er is een moment iedere avond in Marrakech, meestal tussen zes uur en half acht afhankelijk van het seizoen, wanneer de hele stad lijkt te pauzeren. De zonsondergang kan worden ervaren vanaf dakterrassen met een panoramisch uitzicht over de medina, in rustige tuinen waar het licht door palmen en cactustuinen filtert, in woestijnkampen waar de sterren tevoorschijn komen en in berguitkijkpunten waar de toppen van het Hoge Atlasgebergte rood kleuren. Marrakech biedt verschillende opties: Nomad op Rahba Kedima biedt twee dakterrassen met uiteenlopende hoeken; El Fenn combineert cocktails, diners en romantiek; La Pergola biedt live jazz en uitzicht op de Koutoubia; DarDar is levendig met nachtelijke muziek; Nobu Hotel in Hivernage biedt een 360-graden panorama. Elke plek heeft zijn eigen ritme en sfeer, waardoor je de zonsondergang op meerdere manieren kunt ervaren.
De beste dakterras-ervaringen laten zien hoe de stad verandert terwijl de avond vordert. Een dakterras kan een ruimte zijn waar de sfeer zich langzaam onthult, terwijl een tuin of hof een moment van stilte biedt voordat de nacht intreedt. De talloze facetten van zonsondergang in Marrakech illustreren hoe de stad betekenis genereert door licht, geluid en een gevoel van tijdloosheid.
5. Tuinen en woestijn als tegenwicht voor de stedelijke dramatiek
De Menara-tuinen zijn de klassieker voor zonsondergang: een grote reflecterende vijver omgeven door olijfgaarden en een groen dakpaviljoen dat naast de waterlijn ligt. Het licht kleurt de toppen terwijl het water kalm blijft. Jardin Majorelle, herbouwd in 1980 ter behoud van Yves Saint Laurent en Pierre Bergé, biedt de iconische blauwe muren en cactustuinen; bezoek later op de dag biedt een zacht licht en rustige paden. Le Jardin Secret biedt twee thematuinen en een gerestaureerde watertoren met dakterras. ANIMA Garden nabij Ourika laat een andere, meer wilde en sculpturale kant zien, gecreëerd door André Heller met beelden verspreid over het terrein. Koutoubia-tuinen vormen de meest spontane optie in het centrum; een wandeling onder palmbomen terwijl de minaret tussen de bomen uitsteekt, biedt een korte, maar mooie afsluiting van de dag.
6. Woestijnervaringen: Agafay en de stille horizon
De Agafay-woestijn ligt ongeveer 40-50 minuten buiten Marrakech en biedt een rotsachtig landschap met uitzicht op de sneeuwachtige toppen van het Atlasgebergte. Een zonsondergang op een kameelrit is populair en vaak inclusief Berber-maaltijd en live muziek; er bestaan ook opties met quadrijden en overnachtingen in luxe kampementen met zwembaden. De nacht vervolgt met een heldere sterrenhemel ver weg van stedelijke vervuiling.
7. Bergzonondergang: traagheid boven de stad
De Hoge Atlas biedt mogelijke uitzichten op de sneeuw bedekte toppen zoals Jbel Toubkal (4.167 m). Het Kik Plateau biedt brede uitzichten naar de top, terwijl de Ourika Vallei een groenere vallei met watervallen en Berber-dorpen biedt. Langere privéroutes nemen je mee langs Agafay, het Kik Plateau en vervolgens naar Imlil voor een Berberlunch, resulterend in een laatste dramatisch berguitzicht bij zonsondergang voordat je terugkeert naar Marrakech. Bergzonsondergangen verschillen door de langzame kleurschakering op de toppen, waardoor dit een meditatieve ervaring wordt in tegenstelling tot de snelle stadsopties.
8. Praktische aanwijzingen voor zonsondergangplanning
De tijden van zonsondergang variëren door het jaar heen; plan je avond afhankelijk van seizoen en locatie. Reserveer bij populaire dakterras-locaties op tijd: sommige hebben beperkte plaatsen tijdens het gouden uur. Hou rekening met drukte in de medina en de afstand tussen verschillende bestemmingen. Voor een authentieke ervaring combineer meerdere locaties en activiteiten: van straatleven en architectuur tot stille tuinen en woestijnlandschappen, zodat elke zonsondergang een unieke betekenis krijgt.
Travel to Marrakesch - Souqs and Medersa Ben Youssef
- Verken de 2 boekjes schetsen van Ad van Bokhoven thuis of bestel ze in Nederland.
- Bezoek Medersa Ben Youssef voor een rijke ervaring van symmetrie en vakmanschap.
- Ervaar Dar El Bacha als een cultureel en historisch palet.
- Maak een avondplan met dakterrassen: Nomad, El Fenn, La Pergola, DarDar en Nobu.
Opname in de collectie: rooklijnen, lichtvlekken en monumentale harmonie
Een terugkerend thema uit de besproken bronnen is de diepe verbondenheid tussen licht, materiaal, en menselijke activiteit. De okerkleurige muren, het kloppende straatleven en de rustige, symmetrische ruimten van onder andere Medersa Ben Youssef laten zien hoe Marrakech betekenisvol wordt door contrasten tussen chaos en rust, heilige architectuur en dagelijks gebruik, eeuwenoude tradities en moderne ervaringen.