Ondanks een positieve PCR-test kunnen ernstige zieke coronapatiënten soms veilig uit isolatie. Klinisch viroloog Jeroen van Kampen coördineerde het onderzoek dat leidde tot de aanpassing van de richtlijnen, waardoor patiënten eerder uit isolatie kunnen. ‘We zijn begonnen in maart, toen we het scenario zagen aankomen dat we wellicht zouden moeten gaan kiezen wie wel en wie niet in isolatie kon worden verpleegd. Op dat moment mocht een coronapatiënt pas uit isolatie nadat de PCR-test twee keer negatief was.
Onderzoek onder 129 ernstig zieke coronapatiënten wees uit dat er een betrouwbaardere test is voor besmettelijkheid: een bepaling van coronavirus-antistoffen in het bloed. ‘Het gaat specifiek om neutraliserende antistoffen, die binden aan de spike-eiwitten van het virus. Boven een bepaald niveau van antistoffen in het bloed, zien we dat de besmettelijkheid heel hard daalt’, legt Van Kampen uit. De resultaten van het onderzoek waren aanleiding om de richtlijnen voor verpleging in isolatie van coronapatiënten aan te passen. In het Erasmus MC geeft de antilichamen-test inmiddels de doorslag bij het opheffen van isolatiemaatregelen, ook als de PCR-test positief blijft.
Van Kampen: ‘We zijn aan de voorzichtige kant, dus kijken ook hoe lang iemand symptomen heeft en hoe lang iemand al opgenomen is. Maar uiteindelijk hoeven we niet meer te wachten op een negatieve PCR-test, waardoor patiënten eerder uit isolatie kunnen. Ook de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) namen het Rotterdamse onderzoek op in hun richtlijnen voor het opheffen van isolatie. ‘Dat is het mooie van onderzoek in corona-tijd. Van Kampen is vol lof over zijn Rotterdamse collega’s. ‘Ondanks de grote druk op de zorg tijdens de eerste golf, hebben we toch deze grote studie kunnen opzetten. Er hebben maar liefst zeven afdelingen van het Erasmus MC aan meegewerkt.
En hoe zit het dan met het coronavaccin en besmettelijkheid? Ondanks dat zijn onderzoek daar niet over ging, geven zijn resultaten de burger wel moed, vindt Van Kampen. ‘Op dit moment is de grote vraag of mensen die gevaccineerd worden tegen covid-19 nog steeds besmettelijk kunnen zijn. In ons onderzoek laten we zien dat een patiënt niet meer besmettelijk is zodra de patiënt neutraliserende antistoffen maakt, ondanks dat er nog heel veel virus in de luchtwegen zit.
In de zomer van 2022 gaven we op onze socialmedia-kanalen op een ludieke manier antwoord op de meestgestelde vragen van mensen over corona. Hieronder de afbeeldingen die we gebruikten voor de posts. Als je voor je reis een negatieve uitslag van een coronatest nodig hebt, kun je terecht bij een commerciële testlocatie. De GGD test niet voor een testbewijs. Een testuitslag bij de GGD kan tot 48 uur duren. Voor de meeste mensen is een zelftest voldoende. Bij een positieve zelftest hoef je geen test te doen bij de GGD, je gaat direct in isolatie.
Als je tot een bepaalde doelgroep behoort, dan test je wel bij de GGD. Voor je bezoek hoef je niet naar de GGD voor een test. Het advies is wel om een zelftest te doen. Houd je bij mensen met een kwetsbare gezondheid extra goed aan de basisadviezen. Heb je klachten die kunnen wijzen op corona? Doe dan direct een zelftest. Je hoeft niet naar de GGD. Heb je geen klachten? Hou je gezondheid goed in de gaten. Krijg je toch klachten? Test jezelf dan zo snel mogelijk. Een negatieve zelftest maar wel klachten? Doe de volgende dag opnieuw een zelftest. Je hoeft niet naar de GGD. Het is verstandig contact met ouderen en personen met een kwetsbare gezondheid te vermijden. Werk je in de zorg? Kinderen zonder klachten hoeven niet preventief een zelftest te doen. Doe dit wel als het kind wél klachten heeft die op corona kunnen wijzen.
Meer weten? Heb je corona en wil je een herstelbewijs? Laat je direct testen. Je krijgt alleen een herstelbewijs na een positieve test bij de GGD of een andere testaanbieder. Na een positieve test ga je direct thuis in isolatie. Bij een positieve zelftest is voor de meeste mensen een test bij de GGD niet nodig. Heb je huisgenoten, zorg dan dat je niet met elkaar in contact komt. Als je corona hebt, ga je minimaal 5 dagen in isolatie. Het kan zijn dat je in jouw geval langer in isolatie moet. De isolatieperiode hangt ervan af of je klachten hebt of niet. Na een coronatest bij de GGD krijg je digitaal bericht met de uitslag. Is de uitslag positief? Als je huisgenoot corona heeft dan gaat die in isolatie. Zorg dat je niet met elkaar in contact komt en vermijd 10 dagen contact met ouderen en kwetsbaren. Krijg je klachten? Test jezelf dan zo snel mogelijk met een zelftest. Als je corona hebt ga je direct minimaal 5 dagen in isolatie. 24 uur klachtenvrij? Dan mag je na dag 5 weer naar buiten. Het kan zijn dat je op het feestje al besmettelijk was. Informeer de mensen met wie je in nauw contact bent geweest. Als je corona hebt, ga je minimaal 5 dagen in isolatie. Het is geen beleid om opnieuw te testen of je weer negatief bent. Na 5 dagen nog klachten? Je mag dan pas uit isolatie als je 24 uur klachtenvrij bent óf na dag 10 van je isolatie.
Met het warme weer kunnen de openingstijden van de priklocaties afwijken. Op pad? Voor je reis heb je soms een coronabewijs nodig. Dat kan zijn een vaccinatiebewijs, een herstelbewijs dat je corona hebt gehad, of een testbewijs na een negatieve testuitslag. De regels per land verschillen. Als je positief test op vakantie, ga je daar in isolatie. Neem contact op met je reisorganisatie voor informatie en advies. Reis je niet met een organisatie? Kijk dan naar de lokale coronaregels. Wie een positieve coronatest afneemt, moet niet meer verplicht in isolatie. Daarmee wordt de laatste nog geldende coronamaatregel opgeheven. De regering drukt mensen met symptomen wel op het hart om nog altijd thuis te blijven, \"zoals dat bij andere ziektes ook de bedoeling is\".
Iets meer dan drie jaar nadat de coronacrisis was losgebarsten, neemt de regering afscheid van de laatste coronamaatregel. Na de afschaffing van de mondmaskerplicht in de zorg vorige maand, moet je je nu ook niet meer isoleren als je test positief is. Brussel schaft de maatregel onmiddellijk af. Vlaanderen en Wallonië \"doen zo snel mogelijk het nodige\". In tegenstelling tot de oude opvatting geldt nu voor alle patiënten, gevaccineerd of niet, een beleid waarbij isolatie vaak sneller kan eindigen.
Bescherming tegen ernstige ziekte door vaccinatie Door vaccinatie bouwt het lichaam bescherming op tegen ernstige ziekte door het coronavirus. Na vaccinatie gaat het lichaam heel snel aan de slag om antistoffen aan te maken. Deze antistoffen stijgen in de dagen tot twee weken na de vaccinatie. Ook na een infectie met het coronavirus maakt je lichaam antistoffen aan. De bescherming daalt als de laatste vaccinatie of infectie langer geleden is. Een nieuwe vaccinatie helpt om de afweer weer op peil te brengen. Bescherming opbouwen tegen infectie Het is mogelijk om na de coronaprik nog corona te krijgen. Het vaccin beschermt maar voor een deel tegen het krijgen van een infectie met het coronavirus. Het vaccin beschermt wel tegen (ernstig) ziek worden door corona. Doordat het vaccin tijdelijk beschermt tegen het krijgen van een infectie, beschermt het indirect ook tegen het doorgeven van het virus aan anderen. Dit effect is klein en tijdelijk. Dat blijkt uit onderzoek van de Vaccinatiestudie Corona (VASCO).
Bescherming als het coronavirus verandert Het coronavirus past zich aan en verandert. Zo ontstaan er nieuwe (sub)varianten van het coronavirus. Lees meer hierover op de pagina Varianten van het coronavirus. Dat betekent vaak niet dat een vaccin dan niet meer werkt. Dat komt doordat de varianten die we de laatste jaren zien allemaal onder dezelfde familie vallen en erg op elkaar lijken. De huidige vaccins werken ook tegen deze nieuwe varianten. Varianten van het virus worden (internationaal) onderzocht om te beoordelen hoe ze reageren op de coronavaccins. Ook het RIVM houdt veranderingen in het coronavirus goed in de gaten. Meestal gaat het om kleine veranderingen in het virus. Ook als een vaccin iets minder goed werkt tegen een variant, kan het nog steeds beschermen tegen ernstige ziekte en sterfte. Als het nodig is, worden de coronavaccins aangepast op basis van deze nieuwe varianten.
Hoe lang beschermt een coronavaccinatie Bescherming tegen besmetting Een vaccinatie biedt maar gedeeltelijke bescherming tegen het oplopen van corona. Bovendien neemt deze bescherming in de eerste zes maanden na de prik met ongeveer 20 tot 30 procentpunt af. Bescherming tegen ernstig verloop Tegen ernstige ziekte, ziekenhuisopname en overlijden beschermt de vaccinatie wél goed. Deze bescherming blijft ook in de zes maanden na de prik grotendeels behouden. Advies van de Gezondheidsraad Omdat het virus zich voortdurend aanpast, adviseert de Gezondheidsraad om mensen met een verhoogd risico jaarlijks een coronaprik aan te bieden. Het RIVM doet onderzoek naar corona en vaccineren. Bijvoorbeeld naar het niveau van bescherming onder de bevolking, de vaccins, de ziektelast (ziekenhuisopname en (Intensive care)-opname) en (vaccinatie)gedrag. Op de pagina COVID-19-ziekenhuisopnames per vaccinatiestatus staat meer over de bescherming door coronavaccinatie tegen ziekenhuis- en IC-opname.
In Nederland is een mRNA-vaccin beschikbaar tegen het coronavirus, het vaccin van BioNTech/Pfizer (Comirnaty). Wat betekent mRNA?mRNA staat voor messenger-RNA, oftewel boodschapper-RNA. Je kunt het zien als een soort instructiebriefje voor je lichaam. Wat doet het vaccin?Het vaccin geeft de cellen in je lichaam de opdracht om tijdelijk een onderdeel van het coronavirus na te maken: het zogenoemde spike-eiwit dat normaal aan de buitenkant van het coronavirus zit. Alleen dit eiwit wordt gemaakt, nooit het hele - ziekmakende - coronavirus. Het spike-eiwit is onschuldig, maar je afweersysteem herkent het wel als iets dat niet in je lichaam hoort.
Daardoor maakt je afweersysteem antistoffen aan tegen dit eiwit. Hoe beschermt dit jou?Als je later in aanraking komt met het coronavirus, herkent je lichaam het spike-eiwit van het coronavirus meteen. De antistoffen die je na de vaccinatie hebt gemaakt, schakelen het virus snel uit. Op die manier helpt het vaccin bescherming op te bouwen vóórdat je echt ziek wordt van het virus. Kort gezegd: het vaccin traint je afweersysteem alvast, zodat je sneller en beter beschermd bent vóórdat je echt met het virus in contact komt. Waarom is het spike-eiwit onschuldig?De spike-eiwitten die na een coronaprik in ons lichaam worden aangemaakt, zijn ongevaarlijk en worden snel weer afgebroken. Het vaccin zorgt ervoor dat alleen de spike-eiwitten worden gemaakt en niet het ziekmakende coronavirus.
De taak van de spike-eiwitten bij het echte coronavirus is het virus te helpen om zich aan menselijke cellen te hechten. Zo kan het virus de cel in en zich daar vermenigvuldigen. Waarom kun je je even niet lekker voelen na de prik?Na de prik gaat je afweersysteem aan het werk om te leren het virus te bestrijden. Dit kan ervoor zorgen dat je last krijgt van bijvoorbeeld pijn op de prikplek, (lichte)koorts, hoofdpijn of moeheid. Deze klachten zijn normaal en gaan meestal na een paar dagen weer weg. Je krijgt dus géén corona van het vaccin. Lees meer over het BioNTech/Pfizer-vaccin. NOS Nieuwsvrijdag 24 december 2021, 16:03Aangepast vrijdag 24 december 2021, 21:40
Afweersysteem: de basis
Het RIVM verzwaart de isolatie- en quarantaine-richtlijnen vanwege de opmars van de omikronvariant. Voortaan geldt voor alle huisgenoten en nauwe contacten van een besmet persoon een quarantaine-advies van tien dagen. Het maakt dus niet meer uit of je gevaccineerd bent of al corona hebt gehad. Wel mag de quarantaine bij een negatieve test bij de GGD, op dag vijf na het laatste contact met de besmette persoon, nog steeds worden beëindigd. Tot vandaag hoefden nauwe contacten, gevaccineerden en mensen die de infectie hebben doorgemaakt niet in quarantaine en zich alleen laten testen op dag vijf bij de GGD. Een nauw contact betekent: langer dan 15 minuten in de buurt zijn op minder dan 1,5 meter.
GelijkgetrokkenDe nieuwe quarantaineregels gelden ook voor kinderen van 0 tot 4 jaar die eerder nog waren uitgezonderd. Voor alle huisgenoten en nauwe contacten geldt bovendien dat zij zich tot tien dagen na het laatste contact niet in grote groepen mogen begeven en kwetsbaren moeten vermijden. Mensen die minder dan acht weken geleden zelf positief zijn getest, hoeven overigens niet in quarantaine. Zij hoeven zich ook niet te laten testen, want zij hebben naar verwachting nog voldoende antistoffen om niet opnieuw besmet te raken. In alle gevallen geldt: bij klachten zo snel mogelijk testen bij de GGD. De aangepaste richtlijn(opent in nieuw venster), die onder meer wordt gebruikt door de GGD bij het bron- en contactonderzoek, volgt na een advies(opent in nieuw venster) van het Outbreak Management Team (OMT).
Volgens het OMT lijken vaccinatie en doorgemaakte infectie vooralsnog weinig bescherming te geven tegen de omikronvariant, daarom wordt het advies voor iedereen gelijkgetrokken. Ook overige contacten moeten testenVoor zogeheten "overige niet nauwe contacten" geldt geen quarantaine-advies. Zij krijgen op termijn wel het advies om zich zo snel mogelijk te laten testen en na vijf dagen opnieuw. Dat testadvies gaat nu nog niet in vanwege een dreigend tekort aan testcapaciteit en een hogere prioriteit van het testen van huisgenoten en nauwe contacten. Deze groep wordt wel opgeroepen om direct te testen bij klachten en bij het bezoeken van mensen een zelftest te doen.
Op de nieuwe quarantaine-adviezen gelden een aantal uitzonderingen: zo worden zorgmedewerkers niet als nauw contact gezien als ze met de juiste beschermingsmiddelen hebben gewerkt. Hier zijn uitzonderingen mogelijk in overleg met de werkgever. Ook voor de bemanning van internationale vluchten is een uitzondering gemaakt: zij mogen uit quarantaine na dag vijf en hoeven vervolgens geen afstand te houden van grote groepen of kwetsbaren als ze een chirurgisch mondneusmasker van ten minste type II dragen. De isolatie-regels worden gelijkgetrokken. Voortaan geldt voor iedereen die positief is getest, met en zonder klachten het advies om na een positieve test zeven dagen in isolatie te gaan. Immuungecompromitteerd: Minstens 5 dagen na eerste ziektedag EN tenminste 24 uur klachtenvrij. Overweeg PCR van nasopharynx/keel. Viruskweek wordt nu nog als de beste proxy gezien voor de aanwezigheid van besmettelijk virus en daarmee kans op transmissie. De kans op transmissie wordt vermoedelijk wel groter door de aanwezigheid van bepaalde klachten zoals hoesten, niezen of een loopneus.
De studies gebruikt voor deze richtlijn bevestigen allemaal de aanwezigheid van infectieus virus met behulp van viruskweek. Bij immuuncompetente personen wordt bij het merendeel na 8-10 dagen geen kweekbaar virus meer gevonden. Niet alle studies zijn hierin eenduidig; sommige laten verschillen zien bij varianten en immuunstatus. In de adviezen wordt daarom geen onderscheid gemaakt tussen gevaccineerde en niet gevaccineerde patiënten. Symptomatische en asymptomatische personen vertonen vaak een vergelijkbare virale dynamiek. Bij een patiënt die nog wordt beademd of een tracheostoma heeft worden veelvuldig handelingen verricht waarbij aerosolen kunnen vrijkomen. Men kan om pragmatische redenen de isolatie verlengen tot 14 dagen en vervolgens varen op herhaaldelijke PCR uitslagen.
In het onderzoek werden 90 monsters geanalyseerd van Canadese COVID-19-patiënten met gemiddelde leeftijd 45 jaar. De monsters in deze studie waren positief voor SARS-CoV-2 bevestigd met RT-PCR en kweekten de aanwezigheid van infectieus virus. De mediane duur van de uitscheiding was 8 dagen na het begin van de symptomen en de waarschijnlijkheid dat infectieus virus werd opgespoord daalde na ongeveer 15 dagen. Multivariate analyses toonden verband tussen virale load en isolatie van infectieus SARS-CoV-2 uit de luchtwegen. In Frankrijk en andere publicaties werd gezocht naar correlaties tussen Ct-waarden en kweekbaar virus, waarbij hogere Ct-waarden correleren met dalende kans op kweekbaar virus.