Brand in huis kan verschrikkelijke gevolgen hebben. En helaas komt het nog steeds vaak voor. Elke dag ontstaan er in Nederland zo’n tien tot twintig woningbranden. Wil je meer weten over brandveiligheid? In dit artikel hebben we de meest voorkomende oorzaken van brand op een rijtje gezet. Brand in huis kan verschillende oorzaken hebben. Denk bijvoorbeeld aan de oplader van je mobiele telefoon die in brand vliegt. Een ongelukje bij het koken. Of kaarsen die te dicht bij de gordijnen staan. Een brand kan zomaar ontstaan. Zorg er daarom voor dat je altijd goed bent voorbereid. Zo kun je de kans op brand in huis aanzienlijk verkleinen. In elk huis zijn ze volop te vinden: elektrische apparaten. Helaas zijn elektrische apparaten tegenwoordig ook een van de meest voorkomende oorzaken van brand. Verzekeraars geven aan dat maar liefst de helft van het aantal branden in huis wordt veroorzaakt door elektrische apparaten. Tijdens gebruik worden apparaten warm en in combinatie met stof kan dat leiden tot brandgevaarlijke situaties. Zet al je apparaten uit als je het huis verlaat of als je gaat slapen. Ook een CV-ketel kan brand veroorzaken. De meterkast is nog zo’n beruchte plek waar brand kan ontstaan, vooral door kortsluiting. Voorkom dat je CV-ketel brand veroorzaakt. Wees extra alert als je kookt op gas. De vlam kan bijvoorbeeld in de pan schieten. Of een theedoek komt per ongeluk in het vuur terecht, Vergeet niet om het gas uit te draaien als je klaar bent. Veilig koken op gas? Ontstaat er toch brand bij het koken? Op de site van de brandweer lees je wat je moet doen als de vlam in de pan slaat. Tijdens de donkere wintermaanden zorgen kaarsen en een open haard voor gezelligheid. Maar ze kunnen natuurlijk ook brand veroorzaken. En wat te denken van een vergeten sigaret? Plaats kaarsen op veilige plekken. Pas op met kandelaars. Zorg ervoor dat ze stevig staan en niet van brandbaar materiaal zijn gemaakt. Gebruik een sigarettendover in je asbak. Gebruik aanmaakhoutjes voor de open haard, nooit benzine of spiritus. Met de bovenstaande tips kun je brand in huis zo veel mogelijk voorkomen. Maar een 100% garantie heb je nooit: er kan een keer brand uitbreken. Als dit gebeurt, is het belangrijk dat je op tijd wordt gewaarschuwd. Zo krijg je de kans om de brand te blussen of jezelf en je spullen in veiligheid te brengen. Plaats daarom voldoende rookmelders in huis. Wist je dat het hebben van rookmelders in je huis sinds 1 juli 2022 wettelijk verplicht is? Brandschade aan de spullen in je huis verzeker je met de Inboedelverzekering. Je woning zelf, en alles dat eraan vastzit, verzeker je met de Opstalverzekering. Het betreft een brand in de spouwmuur. De brand ontstond na het wegbranden van onkruid, wat een veelvoorkomende oorzaak is voor het ontstaan van brand in de spouwmuur.
Wat is een brand in de spouw en waarom kan hij zo gevaarlijk zijn?
Het is een brand in de spouwmuur. De brand ontstond na het wegbranden van onkruid, wat een veelvoorkomende oorzaak is voor het ontstaan van brand in de spouwmuur. Een buitengevel van baksteen, een steenachtig binnenblad, een luchtspouw, een laagje spouwisolatie...en toch brand. Op de foto wordt de rook uit de open stootvoegen geperst. Er woedt duidelijk een ontwikkelde brand in deze spouw. Goed om rekening te houden bij de toepassing van materialen in constructies die ogenschijnlijk brandveilig lijken maar in de praktijk toch echt anders kunnen uitpakken. Bij meerlaagse woningbouw, waarbij elke woning een separaat subbrandcompartiment dient te vormen, doet men er daarom goed aan een onbrandbare doorgaande horizontale afsluiting van de spouw ter hoogte van de verdiepingsvloer te ontwerpen en toe te passen. Vanzelfsprekend dient in de detaillering hiervan ook rekening te worden gehouden met vochthuishouding, spouwventilatie en het voorkomen van koudebruggen. Dat je dit in de Bestaande Bouw niet vaak zal tegenkomen is evident. Het isoleren van gevels en de bijbehorende risico’s op brandgevaar worden pas recentelijk erkend. Des te belangrijker is het om te weten wat voor isolatiemateriaal er is toegepast en wat de bijbehorende risico’s zijn op het ontstaan van brand in spouwmuren van oudere woongebouwen. Met een noodzakelijk onderzoek naar de spouwverankering kan zowel de constructieve veiligheid als de brandveiligheid van een gevel in een klap inzichtelijk worden gemaakt.
Oorzaken en materialisatie van brand in spouwmuren
De keuze voor onbrandbaar isolatiemateriaal. Toepassing van onbrandbare ROCKWOOL steenwol biedt de beste waarborg om het risico op het ontstaan van een spouwbrand en branduitbreiding via de spouw te verlagen. Het is perfect bestand tegen vuur en verdraagt temperaturen tot boven 1.000°C. Gevelbranden komen regelmatig voor. Met name brandbare gevels van hoge gebouwen vertonen een groot brandrisico, omdat een snelle branduitbreiding via de gevel alle erachter liggende brandcompartimenten bedreigt. De gevel van het woongebouw in Valencia bestond uit aluminium composiet platen (ACM), op een spouw met een achterconstructie die geïsoleerd was met steenwol. Vanwege het isolatiemateriaal kon de spouw niet afkoelen aan de achterconstructie. Echter, gebouwgevels zijn altijd geïsoleerd om het energieverbruik voor verwarmen en koelen van het gebouw te beperken. Daarom is het toepassen van brandbare gevelplaten aan restricties gebonden. Meestal wordt er een grenswaarde aan de brandklasse (EN 13501-1) gesteld. Ook de energie-inhoud per m2 geveloppervlak zou een grenswaarde kunnen zijn. In Nederland zouden de aluminium composiet gevelplaten moeten voldoen aan brandklasse B. Die brandklasse moet bepaald worden met de bijbehorende achterconstructie. Wanneer die achterconstructie brandbaar is, maar wel voldoet aan brandklasse B, is de verwachting dat de totale gevelopbouw niet zal voldoen aan brandklasse B. Omdat in het woongebouw in Valencia de achterconstructie nagenoeg onbrandbaar was, lijken hier de aluminium composiet platen de oorzaak van de snelle branduitbreiding.
In het woongebouw in Valencia heeft de steenwol isolatie niet bijgedragen aan de gevelbrand. Steenwol is nagenoeg onbrandbaar. Het bindmiddel is wel brandbaar, maar het aandeel hiervan is in de massa verwaarloosbaar, circa 3%. Steenwol is er in verschillende uitvoeringen en persingen. De exacte fysische kenmerken kunnen per type verschillen. Hoewel de verbrandingswaarde van steenwol nihil is, beweren verschillende experts dat steenwol isolatie indirect de branduitbreiding kan bevorderen. Omdat de isolatielaag intact blijft bij een gevelbrand, wordt afkoeling van de spouw voorkomen en breidt de brand zich in de gevelplaten sneller uit. Kunststof isolatiematerialen die uit thermoharders bestaan (zoals PUR en PIR) pyroliseren bij hoge temperaturen. Voor PUR ligt de grens bij circa 250 oC, voor PIR bij circa 350 oC. Het pyroliseren onttrekt energie aan de brand en zou daardoor theoretisch de branduitbreidingssnelheid kunnen vertragen. Van de thermoharders heeft PIR isolatie de meest gunstige brandkenmerken. PIR is een verzamelnaam, de exacte fysische kenmerken kunnen per fabricaat verschillen. De verbrandingswaarde is het verschil tussen de energie die geleverd wordt door de vorming van verbrandingsproducten en de energie die nodig is voor het kraken van de brandstof (de negatieve vormingsenergie van de brandstof). De vormingsenergie van PIR is niet bekend. Wanneer een brandvertragende PIR voldoet aan brandklasse B, kan worden aangenomen dat de vormingsenergie van de brandstof de verbrandingswaarde benadert. Voor het pyroliseren van de brandstof is minder energie nodig dan voor het kraken van de brandstof. Om die reden is de pyrolisetemperatuur lager dan de ontstekingstemperatuur. De pyrolise-energie kan niet in één keer worden opgenomen door een PIR isolatielaag. Het onttrekken van energie kost tijd. Bij 350 oC is dat circa 23 s/mm (Van Herpen, 2010). Bij een PIR laag van 100 mm duurt het 2300 s voordat het isolatiemateriaal gepyroliseerd is. De pyrolise-energie van een 100 mm dikke PIR isolatielaag bedraagt circa 35,6 - 43,6 MJ/m2. Het vermogen dat het pyroliseproces onttrekt aan een gevelbrand is circa 17,4 kW/m2. Bij hogere belasting zal de pyrolisesnelheid toenemen, maar blijft de vermogensonttrekking gering. Pas wanneer een PIR laag in minuten volledig pyroliseert zal het proces significant vermogen onttrekken. Bij >550 oC ontstaan pyrolisegassen en dragen bij aan de gevelbrand. Bij een brandbare gevelbeplating op een geïsoleerde spouw levert een steenwol isolatie een geringer brandrisico dan PIR isolatie in de spouw. Het pyroliseproces onttrekt enig vermogen maar is verwaarloosbaar in vergelijking met het vermogen van de gevelbrand. Brandrisico vergroot wanneer pyrolisegassen ontbranden. Een algemeen aandachtspunt is dat de brandklasse van brandbare gevelbeplating vaak wordt getest met een onbrandbare achterconstructie. De leverancier wil de brandklasse bepalen zonder afhankelijk te zijn van andere materialen, waardoor tests vaak met een brandwerende achterconstructie van silicaat platen gebeuren. Die plaat heeft een grote warmtecapaciteit waardoor energie wordt onttrokken aan de brand. Alleen een adiabatische achterconstructie in de testopstelling maakt een zuivere bepaling van de brandklasse van het product mogelijk. De achterconstructie in de testopstelling moet onbrandbaar, goed isolerend en vrijwel massaloos zijn zoals een steenwol plaat.
Risico-inzicht en preventie in bestaande bouw
Gevelbranden komen regelmatig voor. Met name brandbare gevels van hoge gebouwen vertonen een groot brandrisico, omdat een snelle branduitbreiding via de gevel alle erachter liggende brandcompartimenten bedreigt. In Nederland zouden aluminium composiet gevelplaten moeten voldoen aan brandklasse B. Die brandklasse moet bepaald worden met de bijbehorende achterconstructie. Wanneer die achterconstructie brandbaar is, maar wel voldoet aan brandklasse B, is de verwachting dat de totale gevelopbouw niet zal voldoen aan brandklasse B. Omdat de achterconstructie in Valencia nagenoeg onbrandbaar was, lijken hier de aluminium platen de oorzaak van de snelle branduitbreiding. Voor huidige bouw is het cruciaal dat de spouw goed geventileerd blijft en dat isolatiematerialen onbrandbaar of moeilijk brandbaar zijn. Het is daarom verstandig om een onbrandbare doorgaande horizontale afsluiting van de spouw ter hoogte van de verdiepingsvloer te ontwerpen en toe te passen. Daarnaast is vochthuishouding en koudebruggen in detail van belang.
Technische samenvatting en aanbevelingen
- Voorkom vuur in de spouw door onbrandbare isolatie en correcte ventilatie.
- Maak gebruik van onbrandbare materialen zoals steenwol in spouw en houd rekening met achterconstructies.
- Bij renovatie of nieuwbouw: controleer brandklasse-eisen (EN 13501-1) en passende achterconstructie.
- Werk met adiabatische testopstellingen voor accurate bepaling van brandklasse van gevelproducten.
- Beperk rookontwikkeling en giftige gassen bij branddoorbraak door effectieve compartimentering.
Aansprakelijkheid, verzekering en meldpunten
Brandschade aan de spullen in je huis verzeker je met de Inboedelverzekering. Je woning zelf, en alles dat eraan vastzit, verzeker je met de Opstalverzekering. Het betreft een brand in de spouwmuur. Wist je dat rookmelders sinds 1 juli 2022 wettelijk verplicht zijn?