Ratten en muizen veroorzaken stress bij dieren. Gestreste dieren zijn minder productief. Economische gevolgen Deze problemen hebben ook een financiële impact op je bedrijf: je kunt te maken krijgen met verliezen, reparatiekosten en ziektekosten.
Ratten en muizen bestrijden begint met het herkennen van de sporen die ze achterlaten. Deze knaagdieren verschuilen zich graag op donkere, rustige plekken met voldoende voedsel en beschutting. Denk aan voederopslag, onder machines, tussen isolatiemateriaal of in stallen waar weinig verstoring is. Knaagschade: Aan zakken, kunststof, kabels, leidingen en zelfs muren. Ook knaagsporen aan hoeken, houten balken of voerbakken zijn duidelijke signalen. Keutels: Muizenkeutels zijn klein en spindelvormig (3-6 mm), rattenkeutels zijn groter, dikker en meestal iets gebogen (1-2 cm). Vind je keutels, dan is er activiteit. Loop- en knaagsporen: Ratten en muizen hebben een natuurlijk buikvet op hun vacht. Fysiek contact van knaagdieren met het oppervlak laat vaak donkergrijze vlekken (smeersporen/buiksmeer) achter langs de routes die ze afleggen van hun schuilplaats naar voedsel- of waterbronnen. Daarnaast zie je ook veel krassen of slijtageplekken die duiden op vaste looproutes. Nestmateriaal: Muizen kiezen zacht materiaal zoals papier, stro of textiel. Ratten gebruiken grovere materialen zoals isolatie, bladeren of karton. Nesten vind je vaak op warme, beschutte plaatsen. Geluiden: Hoor je ’s avonds of ’s nachts gekras, getik of geritsel in plafonds, wanden of onder vloeren? Grote kans dat je last hebt van ratten en/of muizen. Geur: Een scherpe, weeïge ammoniaklucht is vaak een teken van muizenurine.
Welke soorten ratten en muizen zijn er?
Op en rond het erf zijn er voornamelijk 3 typen ratten en muizen actief. Bruine rat: De bruine rat, of rioolrat, is het meest voorkomende knaagdier op boerderijen. Hij leeft graag op vochtige, donkere plekken zoals mestputten, slootkanten en onder vloeren. Met zijn gangenstelsels zorgt hij voor overlast, vervuiling en vraatschade. Eén rattenpaar kan in een jaar uitgroeien tot een populatie van 40 of meer ratten. Huismuis: De huismuis is een van de meest voorkomende plaagdieren op het erf. Ze glippen binnen via kieren van 4 mm, nestelen zich op verborgen plekken en knagen aan kabels, isolatie of voer. Eén vrouwtje kan tot 80 jongen per jaar krijgen. Zwarte rat: De zwarte rat, of dakrat, nestelt zich op hoge plekken zoals plafonds, silo’s en zolders. Hij klimt via leidingen of gevelgroen naar binnen en blijft door zijn schuwe gedrag vaak onopgemerkt. Eén vrouwtje kan tot 96 jongen per jaar krijgen.
Hoe herken je een ratten- of muizenplaag?
Ratten leven voornamelijk ’s nachts. Signaleren van een plaag gaat via sporen zoals knaagschade, nesten, uitwerpselen, buiksmeer, geluiden en geur. Ratten knagen aan houten meubels, kabels en isolatie; nesten bestaan vaak uit een combinatie van materiaal zoals hout, karton en textiel; uitwerpselen zijn donkergrijs tot bruin, 1-2 cm lang. Buiksmeer ontstaat langs routes van nest naar voedsel. Geluiden merk je vooral ’s nachts. Een penetrante ammoniakgeur duidt op rattenurine; muizenurine geeft ook een sterke geur. Rattenplassen kunnen ook leiden tot schade aan systemen zoals elektra en leidingen.
Ratten- en muizenbestrijding: 9 fundamentele tips
- Maak kieren, deuren en gaten muisdicht. Muizen passen door openingen van slechts 0,4 cm. Gebruik staalwol, rattenpasta of speciale rat tape. Beveilig ventilatieopeningen met fijnmazig gaas (<5 mm) en plaats roosters of bijenbekjes op gevels. Vergeet doorvoeren van leidingen en goten niet. Sluit deuren goed af met tochtstrips of profielen.
- Voorkom klimmen via muren en regenpijpen. Monteer een gladde strook van metaal of kunststof op buitenmuren. Plaats terugslagkleppen op regenpijpen zodat insluipen via die route voorkomen wordt.
- Ruim voederresten direct op en houd alles schoon. Muizen hebben een sterke reuk en worden aangetrokken door voerresten. Bewaar voer in afsluitbare tonnen, ruim gemorst voer op en reinig voederbakken regelmatig. Reinig ook dierenverblijven met schuimreiniger, ontvet en desinfecteer.
- Verzamel en verwerk nestplaatsen. Verwijder beschutte ruwe plekken rondom buitenmuren, maai slootkanten en houd gevels vrij. Verhard een strook van 2 meter rond de stal en houd deze leeg. Verwijder rommel en orden je binnenruimte.
- Voorkom mogelijke schuilplaatsen met natuurlijke barrières. Leg een barrière van grind, schelpen of gemalen oesters rondom stallen (50 cm breed). Plant rietzwenkgras rond kuilen of gebouwen om snorharen te irriteren en zo te ontmoedigen.
- Gebruik geurige afschrikmiddelen en geurverdrijvers. Kruidenborders met munt, lavendel of goudsbloem kunnen muizen desoriënteren. Geurkokers met extracten van roofdieren, vuur of rook - zoals MS Tupoleum - kunnen een dreiging nabootsen. Zie video.
- Creëer een balans met roofdieren. Hang nestkasten op voor kerkuilen, torenvalken, steenuilen of sperwers en plant knotwilgen of elzen als uitkijkpost. Een kat kan afschrikwekkend werken, maar let op dat katten ook ziekten kunnen overdragen.
- Overweeg ultrasone muizenverjagers. Ultrasone verjagers verstoren muizen; gebruik ze altijd in combinatie met andere maatregelen voor het beste resultaat. Vergeet niet dat ze mensen of vee niet horen, maar muizen wel kunnen beïnvloeden.
- Zet (elektrische) muizenvallen of vangkooien strategisch. Plaats vallen langs muren op routes waar muizen lopen; gebruik een vangkooi als je levende kooien prefereert. Houd lokaas en vallen uit de buurt van mensen en huisdieren. Geen gif voor consumenten: gif is verboden buiten professionele bestrijders.
Koncreet: wat kun je zelf doen in de praktijk?
Ratten en muizen bestrijden: begin met aanpakken buiten de deur. Sluit voedselbronnen af, ruim etensresten op en berg voer op in afgesloten bakken. Dicht gaten en kieren (vanaf ongeveer 1,5 cm kan een rat naar binnen). Plaats rattenvallen langs muren en looproutes en gebruik lokmiddelen waar ratten al bekend mee zijn. Schakel professionele hulp in bij meerdere ratten of aanhoudende overlast. Hoe sneller je handelt, hoe groter de kans dat je het probleem onder controle krijgt.
Voorbeelden van bestrijdingsmethoden zijn rattenklemmen, rattenvangkooien, rattenverjagers en automatische rattenvallen. Rattenverjagers werken vaak tijdelijk en moeten verstandig worden ingezet. Een professionele bestrijder werkt volgens IPM (Integrated Pest Management) en behandelt zowel de nest als de oorzaak. Gifgebruik is alleen toegestaan voor erkende knaagdierbeheerders.
Ratten in de riolering: aansprakelijkheid en preventie voor eigenaren
Ratten via de riolering binnendringen is een veelvoorkomend probleem. De eigenaar van het gebouw is verantwoordelijk voor de sanering volgens de situatie: huurders teveentelling, eigenaren van huizen en gemeentelijke verantwoordelijkheid bij openbaar rioleringsnetwerk. Belangrijke maatregelen voor eigenaren: watersloten vullen en vervangen, ongebruikte afvoerleidingen verwijderen, afvoeropeningen afdichten, en kieren bij het riool controleren. Voor gevoelige punten kunnen beschermingsnetten tegen knaagdieren geplaatst worden.
bewoners kunnen voorkomen dat vet in afvoer verdwijnt, vetresten verwijderen en afval in afgesloten containers bewaren. Het voorkomen van ratten begint bij een schone, georganiseerde tuin en een woning die beter toegankelijk is voor onderhoud en inspectie. Houd planten kort, verwijder tuinafval en beperk schuilplaatsen rondom muren en schuren.
2. Het belang van demonstratierecht | Demonstreren kan je leren
Normatieve aspecten en verantwoord handelen
Rattengif is verboden voor consumenten. Gebruik van klemmen of vallen moet correct gebeuren met oog voor dierenwelzijn en veiligheid. Een val en kist moet voldoende groot en stevig zijn; voeg een afschermende omheining toe zodat andere dieren geen slachtoffer worden. Als je een val buitenshuis plaatst, zorg dan voor bekisting en schuilruimte om onbedoelde letsels te voorkomen. Voor gifgebruik en professionele hulp, vraag naar vakbekwaamheidsdiploma en bedrijfscertificaat KPMB-Knaagdierbeheersing.
Wat te doen met dode ratten?
Dode ratten ruim je zo snel mogelijk op, gebruik handschoenen en verpak ze in plastic. Breng ze naar de milieustraat en was daarna je handen. Houd huisdieren en kinderen uit de buurt van dode ratten.