Hoe rioolpijpen controleren op afschot

Afschot verwijst naar de helling van een afvoerleiding zodat afvalwater door zwaartekracht naar het hoofdriool stroomt en niet blijft staan. Het afschot van riolering ligt doorgaans tussen 0,5 cm/m en 20 mm/m, en een advies dat vaak genoemd wordt is circa 10 mm/m. Voor keukenleidingen geldt vaak circa 20 mm/m om vetophoping tegen te gaan, terwijl regenwaterleidingen minder streng zijn maar wel capaciteit vereisen. Een goed afschot minimaliseert verstoppingen en geurtjes, maar een te groot of te klein afschot kan juist problemen veroorzaken.

Wat is afschot en waarom is het belangrijk?

Bij een goed functionerende riolering stroomt afvalwater met voldoende snelheid richting het hoofdriool. Een te steile leiding kan ervoor zorgen dat vuil achterblijft, terwijl een te vlakke leiding stilstaand water laat ontstaan, wat ook verstoppingen veroorzaakt. De NEN 3215 en NTR 3216 geven richtlijnen voor het minimale en maximale afschot, lengte van verzamelleidingen en het aantal bochten. Bijvoorbeeld: minimaal afschot 5 mm/m tot 20 mm/m, met een algemene aanbeveling rond 10 mm/m; keukenafvoer 20 mm/m; regenwater 5 mm/m; en max. bochten per verzamelleiding volgens specifieke normen.

Praktische berekening en voorbeelden

In het voorbeeld uit het draft is er een afschot van ~6,5 cm per 10 meter (wat neerkomt op ~6,5 cm per 1000 cm). Dit komt ongeveer uit op ~6,5 cm per meter, wat hoger is dan de aanbevolen 1:200 (5 mm/m) tot 20 mm/m. Voor een woning kunnen zowel minder als meer afschot nodig zijn afhankelijk van lengte, bochten en doorstroming.

Een veelgehoorde tip: probeer elke richtingsverandering te vermijden en leg leidingen zo recht mogelijk langs het gebouw. Verkeerde bochten en onvoldoende ondersteuning kunnen verzakkingen en verstoppingen veroorzaken. Voor een toiletafvoer mag de verzamelleiding inclusief de afvoerleidingen van het toilet zelf doorgaans niet langer zijn dan 8 meter, volgens NTR 3216-achtige normen die in het draft staan vermeld.

Wat gebeurt er bij verkeerde verstoppingen en welke oorzaken zijn bekend?

Het draft bevat vele anekdotes over verstoppingen veroorzaakt door uiteenlopende oorzaken: haar, vet, etensresten, tandenstokers, kattenbakstenen, snoeren en zelfs vreemde voorwerpen. Er wordt benadrukt dat een te scherpe helling soms juist verstoppingen kan veroorzaken doordat vuil te snel mee wordt gesleept en niet alle zware bestanddelen meevliegen naar het hoofdriool. Ook verzakkingen door bodemdeformatie of boomwortels kunnen leiden tot ophoping en verstopping.

Holistische aanpak bij controleren en meten

Een goed functionerende riool dient op afschot te liggen. Tijdens inspecties kan een rijdende cameravergunning met hellingssensoren helpen om nauwkeurig afschot en verzakkingen in kaart te brengen. Waterpasmetingen met een eenvoudige waterpas en meetlint kunnen zelfstandig worden uitgevoerd om het hoogteverschil per meter te bepalen. Een minimale afschot van 0,5 cm/m tot 2 cm/m (0,5% tot 2%) wordt genoemd, met strengere aanbevelingen voor keuken- en regenwaterafvoer.

Om zelf het afschot te controleren kun je de volgende stappen volgen:

1. Leg de waterpas op de buitenleiding over minimaal een meter; controleer of de luchtbel centraal blijft wanneer je een uiteinde optilt tot de bel tussen de streepjes blijft staan.
2. Meet met een meetlint hoeveel centimeter het uiteinde is opgetild over die afstand; bereken daarmee het afschot per meter.
3. Vergelijk met de norm: 1 tot 2 cm per meter is een gebruikelijke veilige marge; 20 mm/m voor keukenafvoer; 5 mm/m voor regenwaterafvoer.
4. Controleer meerdere plekken, zeker rond bochten en verbindingen, op verzakkingen of onregelmatigheden.

Wat kun je doen als het afschot ontbreekt of te veel is?

Bij te weinig afschot moet de buis opnieuw gelegd of aangepast worden. Een veelgebruikte aanpak is het gebruiken van zand of ophoogmateriaal om delen van het tracé te corrigeren. Bij te veel afschot loopt water te snel weg waardoor zware bestanddelen mogelijk achterblijven; ook dit vraagt aanpassing van de leidingen naar het gewenste afschot. De duurzame oplossing is altijd het aanpassen van de leidingen naar het aanbevolen afschot van 1 tot 2 cm per meter, vaak met de juiste diameter buizen en beugels.

Tips en aandachtspunten tijdens inspectie

• Probeer richtingsveranderingen te beperken; liggende verzamelleidingen mogen niet onnodig lang zijn en bochten moeten beheersbaar blijven.
• Let op verzakkingen door bodemdaling of wortelgroei, omdat dit het afschot kan veranderen en verstoppingen kan veroorzaken.
• Bij nieuwbouwwoningen of renovaties is het verstandig softwarematige planning en BIM-tools te gebruiken voor het optimale verloop van leidingen.
• Wanneer er verstoppingen optreden, overweeg een professionele inspectie of offerte-aanvraag voor nauwkeurige diagnose en reparatie.

Veelgestelde vragen (samengevat)

1. Hoe meet je zelf met een waterpas of een buitenleiding voldoende afschot heeft?
2. Waarom is het juiste afschot bij een buitenleiding zo belangrijk voor de afvoer?
3. Welke gereedschappen zijn het meest geschikt voor het meten van afschot?
4. Wat doe je als je buitenleiding te weinig of te veel afschot heeft na het meten?
5. Hoe kun je zelf de afschot controleren en welke stappen volgen bij afwijkingen?

Voor specifieke situaties is het mogelijk een gratis offerte en een professionele inspectie aan te vragen. Een correcte afschot voorkomt verstoppingen, nare geuren en lekkages, en draagt bij aan een betrouwbare rioleringsinstallatie.

Belangrijke beelden van inspectie en voorbeelden van correcte en incorrecte hellingen zijn nuttig om inzicht te krijgen in de praktijk:

Video-uitleg over meten van afschot en controleren van bochten en lengtes met waterpas, rolmaat en eventueel digitale hulpmiddelen:

Een korte samenvatting van normen en praktische handvatten uit het draft is weergegeven in onderstaande tabel.

tags: #hoe #rioolpijpen #te #controleren #op #hun