Een latei is een balk van natuursteen, beton, hout, staal, rvs o.d. die de boven een muuropening rustende belasting opvangt en doorgeeft (afdraagt), dus een draagbalk boven gevelopeningen.
Meestal zal de latei boven een kozijn in de aangrenzende muurdelen bevestigd zijn om de krachten op die muurdelen door te geven.
Soms wordt gesproken over geveldrager, hoewel de geveldrager meestal bevestigd wordt aan bijvoorbeeld de betonnen kanaalplaatvloer.
Afhankelijk van de opstelling, kan een latei worden uitgevoerd in schoonwerk of vuilwerk; wanneer een latei zichtbaar is, moet hij in schoonwerk worden uitgevoerd.
Bij een spouwmuur worden twee lateien aangebracht, één voor het buitenblad en één voor het binnenblad (i.v.m. warmte-isolatie heeft één latei voor binnen en buiten niet de voorkeur); voor een goede aanhechting van de binnenbepleistering wordt de binnenlatei soms van perforaties voorzien.
Een blinde oplegging is een oplegging van een latei waarbij de delen van de latei die op de muurdelen steunen (in de muurdelen steken), niet zichtbaar zijn (zie de eerste afbeelding onder).
De bakstenen die delen van de latei aan het zicht onttrekken, zijn daartoe gehalveerd, d.w.z. verticaal doorgezaagd.
Lateien zijn wat betreft functie te onderscheiden in:- een samenwerkende latei- een zelfdragende latei.
Samenwerkende lateiDe lateiconstructie wordt gevormd door een latei én enige lagen metselwerk. "De samenwerkende latei bestaat uit een trekband van voorgespannen beton of voorgespannen baksteen en een drukboog die wordt gevormd door het metselwerk boven de trekband. (Door het verloop van de drukboog ontstaat er bij de oplegging een spatkracht die opgenomen wordt door de betonlatei; deze is door de voorspanning in staat om trek op te nemen.) Een goede hechting tussen de latei en het metselwerk is noodzakelijk om de spanningen die optreden te kunnen opnemen. (De eerste laag tussen betonlatei en metsel-/lijmwerk dient te bestaan uit metselspecie of een dermate dikke laag lijm dat over de volle breedte en lengte aanhechting plaatsvindt tussen de ruwe bovenkant van de latei en de vlakke onderkant van het metsel-/lijmwerk.) Doordat het benodigde aantal lagen metselwerk niet mag worden onderbroken, kunnen in dit gebied geen lateislabben, sparingen en open stootvoegen worden aangebracht. Binnen de volledige lateilengte, d.w.z. dagmaat + 2x oplegging, mogen geen dilataties voorkomen."
Overigens, in metselwerk kunnen ook een rollaag van baksteen, bijvoorbeeld in de vorm van een hanenkam (strek), of een ontlastingsboog als latei fungeren.
Niet altijd kan een samenwerkende latei worden toegepast; in de tabel Lateibelastingen (van Badhoevese Bouwmaterialen) staat aangegeven bij welke afmetingen een zelfdragende latei moet worden gekozen.
Zelfdragende lateiDe latei draagt geheel zelfstandig de belasting. "De lateiconstructie neemt zowel de buigtrek-, de buigdruk- als de schuifspanningen op. Een zelfdragende latei bestaat veelal uit gewapend beton, voorgespannen beton, voorgespannen baksteenlatei gevuld met beton, of staal. Omdat de zelfdragende latei zelfstandig de gehele belasting draagt, is de verbinding tussen de latei en het metselwerk erboven minder kritisch. Zelfdragende lateien kunnen bij langere lengtes (vaak boven 3500 mm) door de voorspanning een zekere opbuiging hebben; deze opbuiging zal bij voldoende belasting een positief resultaat hebben."
Zelfdragende lateien zijn meestal prefab, omdat in het werk storten complex is (bekisting, meer arbeidstijd, betonkrimp bij uitharden).
Om scheurvorming te vermijden moet eigenlijk elke muuropening met een latei zowel links als rechts een dilatatie hebben, met als resultaat dat de gevel er nogal "gesneden" uitziet. Dit omvangrijke aantal dilataties is te vermijden door per verdieping een doorgaande latei aan de draagconstructie te bevestigen (de lateien boven de muuropeningen worden uiteraard gehandhaafd).
Soms wordt de zelfdragende latei vrijdragend genoemd.
De latei van beton met baksteen of steenstrips zichtzijde wordt zelfdragende baksteen beton latei genoemd (ZBB-latei van Vebo beton en staal).
Minimale opleglengten van de betonnen latei (bron Vebo)De minimale oplegging is zowel bij de samenwerkende als de zelfdragende lateien afhankelijk van de dagmaat van de muuropening:- dagmaat < 2000 mm, dan opleglengte ≥ 150 mm- dagmaat ≥ 2000 mm, dan opleglengte ≥ 200 mm.
Stalen latei en vochtEen stalen latei die vaak in een vochtige omgeving staat, dient tegen corrosie beschermd te zijn. Een voorbeeld van zo'n latei is een doorbreking van een woning met uitbouw waarbij het vocht in de muur over de latei loopt. Het risico van roestvorming is dat het metselwerk wordt weggedrukt en dat na verloop van tijd de stalen latei zijn constructieve waarde verliest en door gaat buigen.
luifellatei; verenigt de latei/geveldrager met een kleine luifel; i.v.m. krachtenverloop bij een lateiconstructie gevormd door een rollaag bij een hanenkam; klik voor groter (pdf van ir. j.a. houten latei, oude eiken balk voor buitengebruik, kanten (af)geschaafd, ca. Voor stalen lateiën bestaat beoordelingsrichtlijn BRL 3121: Metalen lateien en metalen metselwerkondersteuningen in metselwerkconstructies.
Verg. bovendorpel. Eng. lintel, lintol (Brits) Welke soorten latei zijn er?
Afhankelijk van de toepassing en het type muur zijn er verschillende soorten lateien verkrijgbaar. Denk bijvoorbeeld aan:
Stalen latei:Dit is de meest gebruikte variant. Deze latei is sterk, relatief slank en ideaal voor zowel binnen- als buitenmuren. Een voordeel is dat stalen lateien vaak direct uit voorraad leverbaar zijn en vervolgens op maat gezaagd kunnen worden. Ze nemen weinig ruimte in beslag en zijn relatief licht.
Betonnen latei:De betonnen latei is robuust en wordt vaak gebruikt bij nieuwbouw. Dit type latei is bestand tegen een hoge drukbelasting. Vanwege het gewicht is het plaatsen ervan iets zwaarder en zijn er vaak wat meer hulpmiddelen nodig.
Kunststof of composiet lateien:Dit type latei is lichter in gewicht en daardoor vooral geschikt voor specifieke toepassingen of renovatie. Ze worden vaak gebruikt in combinatie met isolatiesystemen of gevelbekleding. Ze bieden iets minder draagkracht dan stalen of betonnen versies, maar zijn uitstekend geschikt voor situaties waarbij beperkte belasting is.
Houten latei:Dit is een van de meest traditionele soorten latei, maar minder gebruikelijk bij dragende muren. Vroeger werd hout vaak gebruikt in de woningbouw, maar in de moderne bouw zie je het nog maar zelden terug. Hout is namelijk onderhevig aan kromtrekken, vocht en veroudering.
Doorgaans wordt de stalen latei als het populairst gezien, vooral bij renovaties en aanbouwen. Deze is namelijk relatief makkelijk te verwerken en heeft veel draagkracht.
Latei plaatsen: hoe doe je dat?Een latei plaatsen is nodig wanneer je een opening maakt in een dragende muur. Dit kan zijn wanneer je een raam wilt uitbreken, een doorgang wilt maken of een bestaand kozijn wilt vervangen. Je gebruikt een verouderde webbrowser. Ik wil graag weten of er boven het raam een latei moet komen om de binnenmuur (gemetseld) van licht beton stenen te ondersteunen. De overspanning is 220cm. het raam is op de eerste verdieping. Ik ben bezig met het stuc klaar maken van een raampartij van een huis uit 1934. Het gaat een kunstof kozijn dat nu nog afgewerkt is met (veel) pur en multiplex platen rondom. De schroeven zijn door het kozijn in de multiplex platen gedraaid. Om alles mooi te kunnen stucen wil ik de multiplex vervangen door gipsplaat ( of als er genoeg ruimte is met cellenbetonblokken). Er is nu te weinig ruimte tussen de scharnieren en de wanden om een gipsplaat op het hout te schroeven én daarna te stucen. Dit is geen binnenmuur maar een binnenspouwblad van een buitenmuur.
Rust de vloer/dak op deze muur? Wat voor materiaal is de muur van gemaakt? Een latei is sowieso nodig. Bedankt voor je reactie. Ik zal vrijdag exact nakijken hoe het binnenspouwblad van de buitenmuur doorloopt naar de onderburen en bovenburen. De draagbalken lopen dwars op het huis, (dus evenwijdig aan de raampartij). Ik weet dat de schroten van de vloer gedeeltelijk onder het binnenspouwblad steken dus vermoed dat het niet dragend is. In de buitenmuur zit nu een betonnen latei boven het kozijn. In het binnenspouwblad zit geen latei. Dat vind ik vreemd, vandaar mijn eerste vraag.
Slechts de multiplex plaat die ook voor de wanden gebruikt is en nog te zien is op de foto. Het binnenspouwblad is van licht betonblokken. Die hebben een vrij grove structuur. Op het moment dat ik de multiplex plaat aan de wanden van het kozijn weghaal, wordt de stuc wel erg dik van de muur tot het rand van het kozijn, circa 4 tot 5 cm. Bovendien moet het kozijn wel vast blijven zitten. Hoe zou je dt oplossen? Ik zou ook een dubbele laag gipsplaat tegen de wand aan kunnen plakken. Dat scheelt weer 2 cm stuc. De onderzijde van de uitsparing van het kozijn, waar nu nog een stuk vensterbank te zien is, wil ik opvullen met cellenbeton. Ter info: ik heb in het kozijn van het enkele raam (80 cm) in dezelfde kamer aan de bovenzijde een vuilwerk latei geplaatst. Hierdoor is de muur boven het kozijn opgevangen. Verticaal en aan de onderzijde van het kozijn heeft een vorige bewoner cellenbeton gebruikt. Het kunststof kozijn mag niet dragen. In het kleine raam zit er een cm ruimte boven het kunstof (dat is de specie waarin de latei ligt) . Daar heb ik dan toevallig voor gezorgd!
De vloer draagt er dus niet op. Het dak ligt op balken die ook dwars op de woning lopen van de bovenbuurman. De vloer van de bovenbuurman steunt niet op de muur. De dragende binnenmuur staat haaks op de gevel. Het restant daarvan is te zien op de foto. Een specialist heeft voor het weghalen van een gedeelte een stalen constructie aangebracht na doorrekening van een technisch bureau. Ik neem het advies over en plaats een hoeklijn. Kies ik voor een 100x100x10 over de lengte van het kozijn+15 cm oversteek aan beide zijden? Stalen latei plaatsen?
Lateien geleverd door Lateishop B.V. zijn berekend conform het bouwbesluit en dienen verwerkt te worden volgens onderstaande verwerkingsvoorschriften. De lateien hebben bij 3 of 4 mm altijd 4 zettingen, lateien dikker dan 4 mm hebben één zetting. Leg de oplegvakken van de Lateishop latei in een aardvochtig speciebed. Wij adviseren om de koppen van de lateien over de breedte van de oplegging te omwikkelen met een DPC folie o.g. De opleglengte van de latei op de muur moet minimaal 100 mm. 2500 mm. ca. 100 mm. zijn, en van 3000 tot 4000 mm. ca. 150 mm. per zijde zijn. Alle lateien vanaf 1000 mm. lang moeten tijdens het metselen tijdelijk ondersteund worden totdat het metselwerk uitgehard is. Dit is om rotatie en doorbuiging van de latei te voorkomen. De ondersteuning moet in het midden van de latei worden aangebracht tot een dagmaat van 1500 mm. of bij langere lateien maximaal h.o.h. 750 mm. zijn. Zorg ervoor dat bij lateien van 3 en 4 mm dik, de afwateringsrand over het kozijn steekt. Tussen de bovenzijde van het kozijn en de onderzijde van de stalen latei dient minimaal 5 mm expansie ruimte blijvend aanwezig te zijn. Het metselwerk dient zo dicht mogelijk tegen het verticale been van de latei aangebracht te worden, de overblijvende ruimte dient om de ca. 500 mm. De eerste spouwankers dienen maximaal 500 mm. De oplegging van de lateien ter plaatse van een dilatatie dient glijdend te zijn. Er dient bekeken te worden of t.b.v. Bij lateien zonder een aanvullende coating dient deze folie altijd aangebracht te worden en helemaal door te lopen tussen de latei en het metselwerk, zo, dat er geen contact kan ontstaan tussen de stenen, specie en het verzinkte staal. Als de gevel gereinigd wordt, mogen hiervoor geen agressieve producten worden gebruikt. Na het reinigen dienen de lateien goed met schoon water te worden afgespoeld, zodat er geen reinigingsresten achterblijven.
- Een betonnen latei is een draagconstructie van gewapend beton.
- De draagsteen is te plaatsen om bij het creëren van een opening in een muur de spanning en druk te verdelen en op te vangen.
- Een gebruikelijke locatie voor het plaatsen van een betonnen latei is boven een muuropening, deur of raamkozijn.
- De toepassing is zowel geschikt voor binnen als voor buiten.
Bij het plaatsen van een betonnen latei zijn er een aantal aandachtspunten om rekening mee te houden en deze komen hier aan bod. Wil je bijvoorbeeld een draagmuur slopen dan is het goed om te weten dat daarvoor een omgevingsvergunning is vereist.
Let op of het een draagmuur isBij het plaatsen van een betonnen latei is het belangrijk te weten of de locatie een draagmuur betreft. Bij het plaatsen van een latei van beton in een draagmuur bestaat er namelijk een risico op instorten als je niet zorgvuldig te werk gaat.
Hoe herken je een draagmuur?Een draagmuur is te herkennen op de bouwtekening van de woning. Er staat vermeld wat de draagmuren zijn. Een andere methode is om te kijken naar de dikte van de muur. Een dikte van minimaal 20 cm wijst uit dat het hier een draagmuur betreft.
Vraag een omgevingsvergunning aanHet is belangrijk een omgevingsvergunning aan te vragen bij het slopen van een draagmuur of gedeeltelijk weghalen ervan om een betonnen latei te plaatsen.
Stempels aanbrengen als tijdelijke draagconstructieHet is belangrijk om een constructieberekening te maken als het een draagmuur betreft. Deze berekening heb je onder meer nodig voor het aanvragen van een vergunning. Bij het slopen van een deel van de draagmuur of geheel verwijderen ervan, is het belangrijk om vooraf al stempels te plaatsen.
Nadat er ruimte is ontstaan, is het mogelijk om de betonnen latei aan te brengen als permanente draagconstructie.
Indien de wapening in de betonlatei roest: hierdoor kan reeds schade aan het beton zijn ontstaan, dergelijke schade is reparabel! Verwijder het loszittende beton, de wapening ontdoen van roest en behandelen met een primer of loodmenie.
Onderzoek ook de oorzaak van de roestende wapening in de betonnen latei, het kan zijn dat de afwatering aan bovenzijde van de latei niet meer in orde is.
Achter het metselwerk boven de gevelopening kan een stalen bint zijn gemonteerd: als deze stalen bint gaat roesten kan de omvang van het materiaal (door de oxidatie) tot wel enkele centimeters toenemen en behoorlijke schade aan het metselwerk veroorzaken.
Dit is een ingrijpende operatie, laat dit werk uitvoeren door een deskundig bedrijf.
Indien boven de kozijnen een stalen profiel is verwerkt in de gevel: dit profiel is vanzelf beperkt zichtbaar. Door ouderdom en de tand des tijds is een veelvoorkomende probleem de oplegging van het staal in het metselwerk. Deze oplegging kan gaan roesten en veroorzaakt schade en scheurvorming in het metselwerk.
Belangrijk bij dergelijk profielen is dat de afwatering van de gevel goed is geregeld, en geen water aan bovenzijde op het profiel blijft staan.
Als het profiel gaat roesten kan deze schade aan de gevel veroorzaken, een onderhoudshandeling is dan absoluut noodzakelijk!
Koopt u een woning? Dan wilt u natuurlijk geen verborgen gebreken over het hoofd zien. Funderingsproblemen vormen een groeiend probleem in Nederland. Door bodemdaling, droogte en veranderende grondwaterstanden krijgen steeds meer woningen te maken met verzakkingen en funderingsschade.
Hoe zorg je er voor dat je zonder onnodige kosten, schades en vertraging een stalen latei boven jouw kozijn kunt plaatsen?
Voorbeeld stalen latei deuropeningStalen latei plaatsen boven een kozijn, wanneer is dat nodig?
Een latei is een dragende balk die daarop liggende vloeren, daken of muren ondersteund. Wil je een nieuw of groter kozijn plaatsen in een dragende muur? Dan moet je een latei plaatsen.
De latei zorgt er voor dat de muur niet in stort. Meestal wordt er gekozen voor een stalen latei boven een kozijn.
Wanneer gebruik je een stalen latei?Er zijn ontzettend veel verschillende toepassingen van een latei. Voorbeelden van wanneer een latei wordt toegepast zijn:Boven een kozijnDeuropening in een dragende muurBoven een raam in een gevelOpen keuken in de woonkamerPlaatsen van een aanbouw.
Wat moet je doen als je een stalen latei boven een kozijn wilt plaatsen?Je kunt niet zomaar een latei plaatsen. Het risico op schades is simpelweg te groot. Je moet daarom altijd hulp inschakelen bij vakmensen als je de draagconstructie van jouw woning verandert. Met name de constructeur en aannemer spelen hierin een belangrijk rol.
Om onnodige kosten en schades te voorkom moet je daarom de volgende stappen zetten als je een stalen latei boven een kozijn wilt plaatsen. Controleer of de muur dragend is
constructieberekening laten maken
Verguning voor de verbouwing aanvragen
Vraag de originele tekeningen van de woning op bij het gemeentearchief
Indien nodig, laat jouw woning inmeten door een bouwkundige
Indien nodig, laat nieuwe bouwtekeningen maken van de woning
Laat een constructieberekening maken door een constructeur
Laat stempels plaatsen als tijdelijke ondersteuning
Doorbreken van de muur
Plaatsen van de stalen latei boven kozijn
Wegbrengen van het afval
De verbouwing moet netjes worden afgewerkt
Constructieberekening latei plaatsen nodig?
Kosten stalen latei plaatsen boven draagmuurKosten latei plaatsen boven kozijn.
How to build a steel frame building
Met ConstructieShop.nl helpen wij jaarlijks meer dan 2.000 mensen met het plaatsen van een latei boven ene kozijn. Wij weten daarom inmiddels goed wat het plaatsen van een latei ongeveer kost. Hier rechts vind je een onderdeel van een begroting van het plaatsen van een latei in een draagmuur. Via de knop hieronder kom je op een andere pagina waar wij uitgebreid de kosten van het (gedeeltelijk) verwijderen van draagmuren verder toelichten.
Het plaatsen van het kozijn kost tussen gemiddeld tussen de €750,- tot €2.250,-. Dit hangt met name af van het materiaal, het type glas en de omvang van het kozijn.
Legende bouwtekening woningLatei plaatsen in een dragende- en niet-dragende muur.
Het is een groot verschil of je een doorbraak in een dragende muur plaats of wanneer je een doorbraak in een niet-dragende muur plaatst.
Latei plaatsen in een niet-dragende muurIs de muur niet-dragend? Dan kun je zonder risico op grote schades zelf een opening in de muur uitbreken. In die gevallen hoef je geen dragende latei te plaatsen en kun je zonder vergunning starten.
Latei plaatsen in een dragende muurIs de muur dragend? Dan is dat een ander verhaal. Je kunt dan niet zomaar zelf een latei plaatsen in de draagmuur. Doe je dat namelijk verkeerd? Dan loop je het risico op scheuren of verzakkingen.
Twijfel je of de bestaande muur waar de latei in komt dragend is? Vraag dan de originele bouwtekeningen op van de woning. Op de legenda van die tekeningen kun je zien of het gaat om dragende muur.
Constructietekening stalen laten boven kozijnKosten constructieberekening stalen latei plaatsen.
Een constructief rapport bestaat uit de constructieberekening en constructietekening van de constructeur. Hoe groter het kozijn, hoe moeilijker de berekening wordt. Daarom is het berekenen van een deuropening goedkoper dan het uitbreken van een grote schuifpui in een gevel.
tags: #hoekdetail #betonnen #wand #boven #raaam