Deze voorspellingen gelden voor gemiddelde meteorologische omstandigheden en zijn berekend door het Nederlandse Ministerie van Verkeer en Waterstaat. Deze gratis getijden informatie is alleen bedoeld voor particuliere vrije tijd strandactiviteiten, zoals wandelen, zonnebaden en strandrecreatie. Er worden geen garanties gegeven over de juistheid van deze gratis getijdengegevens.
De getijdenwerking is een dagelijkse op- en neergaande beweging van de zee. In de Noordzee is het ongeveer twee keer per dag hoogwater en twee keer laagwater. Het tijdstip van hoog- en laagwater is in elke kustplaats anders. Het getij ontstaat door het zwaartekrachteffect van de maan en, in mindere mate, van de zon op de aarde en het water. Doordat de aarde 24 uur draait, hebben we zo ongeveer tweemaal per dag hoogwater en tweemaal per dag laagwater.
Wat eb en vloed precies betekenen
De fase van afgaand of dalend water heet eb. Een strand wordt tijdens eb groter of breder. De fase van opkomend of rijzend water heet vloed. Een strand wordt tijdens vloed kleiner of smaller. Grote zandplaten, zoals in de Waddenzee, Oosterschelde of Voordelta, die bij laagwater droogvallen, lopen bij vloed weer onder. Bij laagwater zijn de geulen droogvallend of minder diep dan bij hoogwater; de geulen blijven soms onder het water waardoor schepen nog steeds kunnen varen.
Waarom eb en vloed verschillen per locatie
Het verschil tussen eb en vloed verschilt per locatie. Als het water niet makkelijk naar en van de oceanen kan stromen is er weinig verschil. Een voorbeeld hiervan is de Straat van Gibraltar en de Middellandse Zee. Het oceaanwater moet door een versmalling om naar de Middellandse Zee te komen, waardoor het verschil tussen laagtij en hoogtij nauwelijks zichtbaar is. Het grootste verschil vind je terug in de Fundy Baai aan de Canadese oostkust, waar het verschil wel vijftien meter kan bedragen.
Invloed van maan en zon op de getijkracht
Eb en vloed worden hoofdzakelijk veroorzaakt door aantrekkingskracht van de maan. De zwaartekracht van de maan trekt aan de aarde en aan het water, waardoor het water naar de maankant toe beweegt en hoogwater ontstaat. De zon oefent ook invloed uit, maar haar zwaartekracht is minder sterk dan die van de maan doordat de zon verder weg staat. Wanneer maan en zon op één lijn staan met de aarde, versterken de krachten elkaar en ontstaat springtij; bij volle maan of nieuwe maan is het hoogwater extra hoog en het laagwater extra laag.
Wanneer maan en zon haaks op elkaar staan, oefenen zij elkaar tegenwerkende krachten uit en neemt het verschil tussen eb en vloed af; dit noemen we doodtij. Bij helder weer is de maan ook vaak goed zichtbaar terwijl deze verschijnselen plaatsvinden.
Springtij en doodtij
Springtij doet zich voor bij volle maan en nieuwe maan: de getijkrachten van maan en zon versterken elkaar waardoor hoogwater extra hoog wordt en laagwater extra laag. Springtij valt overigens niet precies op de dag van volle maan of nieuwe maan, maar twee dagen erna. Bij de eerste en tweede dagen na volle en nieuwe maan blijft de aantrekkingskracht nog sterk en kan de afstand tussen eb en vloed verder toenemen. Bij doodtij is het hoogwater minder hoog en het laagwater minder laag, omdat zon en maan elkaar tegenwerken.
Getijsysteem en locatieverschillen in de Noordzee
In de Noordzee lopen de getijgolven van de Atlantische Oceaan via Britse kanalen naar de Nederlandse kust. De getijdengolf verdeelt zich langs verschillende wervelpunten met een centrale wervel die belangrijk is voor de Waddenzee. Dammen en dijken hebben invloed gehad op de stroomsnelheid en range van wadbodem sinds de afsluiting van de Zuiderzee en Lauwerszee. Hierdoor is het getijcijferige systeem in Nederland uniek en veranderde de loop van de getijdstromen in de loop der jaren.
Navloed en kentering
De kracht van de getijstromingen zorgt ervoor dat de stroming nog langer of korter doorloopt na het hoogste of laagste punt van het getij; dit noemen we navloed of na-eb. De periode tussen het wisselen van de stromingen noemen we de kentering. Tijdens de kentering is de stroming tijdelijk zwakker. Per locatie zijn er aanzienlijke verschillen: Den Helder heeft sneller ebstroom dan vloedstroom, Noordwijk heeft juist een snellere vloedstroom dan ebstroom, en Ouddorp heeft vergelijkbare tijden voor beide stromingen. Zo is het kennen van eb- en vloedtijden essentieel voor strandrecreatie en veiligheid.
Praktische illustraties en voorbeelden
Op het strand is de vloedlijn zichtbaar als water komt tot het natte zand. Bij Zeeland is het verschil tussen hoog- en laagwater bijzonder groot, terwijl vlakke stranden sneller reageren; het water komt dan sneller op bij opkomend tij.
Bij eb kunnen zandplaten droogvallen en kun je wadlopen, terwijl bij vloed de zandbanken onder water liggen en groter wateroppervlak onsamenhangend beweegt. De getijgolf komt bij de Nederlandse kust van de zuidwestkant aan en verplaatst zich vervolgens naar het noorden, waardoor de getijhoogten variëren per regio.
Belangrijke samenvatting van getijdentrends
- Een cyclus van hoog- naar laagwater duurt ongeveer 12 uur en 25 minuten langs de Nederlandse kust.
- De dagelijkse eb- en vloedpatronen zijn ongeveer twee per dag, met variaties per locatie en afhankelijk van de stand van maan en zon.
- Springtij treedt op wanneer maan en zon op één lijn staan; doodtij treedt op wanneer zij haaks op elkaar staan.
- Navloed en kentering bepalen de duur en sterkte van stromingen na het hoogste/laagste waterpunt.
Belangrijkste concepten in cijfers
- Duurtijd van de cyclus (noordelijke kust): ongeveer 12 uur en 25 minuten.
- Fasen van maanstanden beïnvloeden de getijsterkte: springtij bij volle/nieuwe maan, doodtij bij eerste/laatste kwartier.
- De zwaartekracht van maan en zon samen bepaalt de getijdensituatie; de aarding en beweging van water volgen de maan en de aarde in hun banen.