Op deze pagina vind je meer informatie over asbest. Hoe herken je een asbestdak? Wat is asbest?
Asbest is een verzamelnaam voor een aantal natuurlijke mineralen. Die mineralen bestaan uit hele kleine vezels die je niet kunt zien. Asbest werd tot 1993 gebruikt in onder andere golfplaten, platte dakleien en soms bitumen. Na 1994 werd het gebruik van asbest verboden.
Wat voor daken kunnen asbest bevatten?
Een asbestdak herkennen: Is jouw huis, schuur of bedrijfsgebouw vóór 1994 gebouwd? Dan kan er asbest in de dakbedekking zitten. Asbest kan in de volgende dakbedekking zitten: golfplaten, dakleien of bitumen. In gewone dakpannen en rieten daken zit geen asbest.
Bij golfplaten kun je asbest herkennen aan codes. Als je één van deze letters op de golfplaat ziet staan, zit er zeker asbest in: AT, NF, of CAF. De Advies op Maat-tool van Milieu Centraal helpt ook om asbest te herkennen en te bepalen wat je moet doen. Wil je zeker weten of er asbest in je dak zit? Laat een stukje (monster) van je dak onderzoeken door een laboratorium. Zoek een laboratorium waarbij je een pakket kunt bestellen om zelf een monster te nemen. Hier vind je een overzicht van laboratoria die dit aanbieden.
Gevaren van een asbestdak
Asbest werd tot 1994 gebruikt in daken. Alle asbestdaken liggen er dus al meer dan 30 jaar. Door schade van het weer slijten de daken en komen er asbestvezels vrij. De asbestvezels komen door de wind in de lucht terecht of spoelen via het regenwater van het dak. Via de tuin of het erf kun je ze dan mee naar binnen lopen. Uit onderzoek van TNO (2022) blijkt dat jaarlijks ongeveer 90 ton asbestvezels in de leefomgeving vrijkomt vanuit asbestdaken in Nederland. Asbestvezels zijn schadelijk voor gezondheid van mens en dier. Als je de losse asbestvezels inademt, kun je na lange tijd longkanker, longvlies-, of buikvlieskanker krijgen. Asbestvezels zijn alleen schadelijk als je ze inademt, en daarvoor moeten ze dus loskomen uit het materiaal waarin asbest is verwerkt en vervolgens in de lucht komen.
Financiële en verzekeringsgerelateerde aspecten
Hoge kosten bij schade: Je kunt een asbestdak steeds slechter verzekeren. Als je asbestdak beschadigd raakt, bijvoorbeeld door een brand of storm, kunnen er stukken asbest in de omgeving terechtkomen. Een gecertificeerd bedrijf moet dit opruimen. De kosten daarvan kunnen oplopen tot tienduizenden euro’s. Sommige verzekeraars verzekeren daarom geen asbestdaken meer of betalen maar een deel van deze kosten. Wanneer je je asbestdak verwijdert, hoef je je hierover geen zorgen meer te maken. Ook verlagen sommige verzekeraars de verzekeringspremie als een asbestdak verwijderd is.
Waarom is er nu meer aandacht voor asbest?
De overheid heeft vroeger al belangrijke bronnen van asbestvezels aangepakt, zoals asbesthoudende wegen en remmen in voertuigen. Asbestdaken zijn nu de grootste bron van asbestvezels. Op dit moment liggen er in Nederland nog heel veel asbestdaken. Deze daken zijn inmiddels meer dan 30 jaar oud en slijten steeds meer. Hierdoor komen losse asbestvezels vrij in de lucht. Daarom is vervanging nodig. De overheid moedigt het verwijderen van asbestdaken aan. Soms kun je hiervoor ook een lening of subsidie krijgen. Lees bij de veelgestelde vragen op de contactpagina meer over de leningen, subsidies en andere financiële mogelijkheden bij het verwijderen van asbest.
Asbest op andere plekken dan een dak
Het is belangrijk om asbestdaken te verwijderen, omdat ze steeds meer slijten en er asbestvezels vrijkomen. Asbest kan ook in bijvoorbeeld gevels, muren, vloeren of kozijnen zitten. Voor andere vormen van asbest geldt: zolang asbestvezels goed in ander materiaal vastzitten, is er weinig aan de hand. Maar als je gaat zagen, boren of breken, kunnen er wel veel vezels vrijkomen. Ga je klussen of verbouwen in een huis dat vóór 1994 is gebouwd?
momenteel resteert er in Nederland nog zo’n 80 miljoen vierkante meter dak met asbest. In 2016 is bijna 10 miljoen vierkante kilometer gesaneerd, vorig jaar 10,8 miljoen en dit jaar zal uitkomen op zo’n 12 miljoen. Het ministerie en betrokken partijen zien bovendien mogelijkheden voor verdere versnelling. Om daken met asbest te saneren, was al eerder een pot van 75 miljoen euro beschikbaar gesteld. Bedrijven en particulieren kunnen hiervan gebruik maken om asbestdaken te vervangen. Per vierkante meter wordt 4,50 euro uitgekeerd met een maximum van 25.000 euro per adres.
Statistieken en uitvoering van sanering
Het is in Nederland al sinds 1993 verboden om asbest te gebruiken in de bouw. Hoe staat het met de strijd tegen asbest in Nederland? Als naar de IAS-nieuwsberichten* in het afgelopen jaar wordt gekeken, gebeurt er veel. Allerlei maatregelen worden genomen om het risico op blootstelling te verminderen en misstanden tegen te gaan. Het Rijk heeft 20 miljoen euro beschikbaar gesteld voor het vervangen van asbestdaken door daken met zonnepanelen. Een voorlichtingscampagne van de Inspectie SZW gericht op installateurs. Een app van de inspectie om malafide saneringen te kunnen melden. Woningcorporaties maken handboeken over hoe met asbest om te gaan en vooral over hoe over asbest te communiceren.
In 2024 is in één kwartaal al 1,2 miljoen m² gesaneerd - dat laat zien dat sanering in veel gevallen goed te plannen en uitvoeren is. Ondanks jaren van saneringsprogramma’s en bewustwording ligt er nog steeds een enorme hoeveelheid asbest in Nederland - vooral op oude schuren, bijgebouwen, stallen en opslagruimtes. Veel eigenaren stellen sanering uit vanwege kosten of het geringe gebruik van de ruimte. Toch maken recente cijfers duidelijk dat de omvang en het risico van asbest nog altijd groot is.
Onderzoek en verspreiding
Het onderzoek is uitgevoerd om inzicht te krijgen in de huidige verwering van asbestdaken en de verspreidingsroutes van vrijkomende asbestvezels. Uit het onderzoek blijkt dat de hoeveelheid vrijkomende asbestvezels door verwering van asbestdaken overeenkomt met eerdere schattingen (gemiddeld 1,2 g/m2/jaar). Op dit moment ligt er naar schatting nog 74 miljoen m2 aan asbestdaken in Nederland. Hierdoor komt er jaarlijks bijna 90 miljoen gram asbest vrij in de leefomgeving. De meeste asbestvezels komen door regenwater van het dak vrij en spoelen zo op de bodem of in het oppervlaktewater of de riolering terecht. Er is weinig verspreiding door de lucht, ook bij verweerdende daken. Als dakgoten ontbreken of niet goed functioneren, kunnen vezels via regenwater op de bodem of verharde oppervlakken terechtkomen.
Belangrijke conclusies uit het onderzoek
- De hoeveelheid asbestdaken blijft hoog (ongeveer 74 miljoen m2 blijft aanwezig).
- Verwering leidt tot emissie van vezels, vooral via regenwater; luchtverspreiding is beperkt.
- Sanering is mogelijk en effectief wanneer goed gepland; één kwartaal kan 1,2 miljoen m2 saneren.
- Langetermijnrisico’s hangen af van dakleeftijd, bouwsituatie en onderhoud.
Hoe asbestsanering werkt | This Old House
Gevaar niet onderschat. Het fonds voor lage inkomens biedt mogelijkheden, maar wordt nauwelijks gebruikt; tien tot twaalf keer maakten mensen aanspraak op het leningenfonds. De overheid wil de regeling verruimen voor alle particuliere dakeigenaren. Burdorf benadrukt dat lenen lastig kan zijn voor veel eigenaren, maar dat sanering toch vaak noodzakelijk is. Het blijven vragen en discussies; veel mensen zien de kosten als drempel, terwijl de gezondheid altijd voorop hoort te staan.
Ruw overzicht van actuele cijfers:
- Ongeveer 80 miljoen m2 aan asbestdaken in Nederland.
- Verschillende daken vóór 1993 bevatten asbest; na 1993 verboden en vanaf 1994 geen asbest meer in nieuwe producten.
- Tot 2024 was een forse saneringsdoelstelling gepland, maar die werd aangepast in de politiek.
- Jaarlijks sterven er ongeveer 1.000 tot 1.300 mensen aan asbestgerelateerde ziekten in Nederland.
Omdat asbestdaken de grootste resterende bron van asbest in de leefomgeving vormen, is sanering van groot belang voor volksgezondheid en leefomgeving. Het dak is meestal het eerste dat moet worden aangepakt bij sanering, omdat het de grootste bron van vezels kan zijn en het verwijderen ervan veiliger is wanneer het door gecertificeerde bedrijven gebeurt.