Bij asbestprojecten kan de standaard werkwijze uit het inventarisatierapport botsen met de praktijk. Instortingsgevaar, brandrisico of beperkte bereikbaarheid kunnen grotere risico’s vormen dan asbest zelf. De wet biedt dan ruimte voor een alternatieve werkmethode volgens artikel 37 uit het procescertificaat voor asbestinventarisatie en verwijdering. In complexe projecten lopen werkgevers en opdrachtgevers tegen situaties aan waarin de voorgeschreven saneringsmethode niet uitvoerbaar of zelfs onveiliger is. Denk aan zwakke dakconstructies, instabiele installaties of beperkte vluchtmogelijkheden.
Wat is Artikel 37 en wanneer wordt een alternatief ingezet?
Artikel 37 van het certificatieschema maakt een alternatieve werkmethode mogelijk, mits deze aantoonbaar minimaal gelijkwaardig is op het gebied van asbestblootstelling. Dat vraagt om een integrale risicoafweging. In een project met asbestcement-rioleringsbuizen in een kruipruimte bleek de standaardwerkwijze niet verantwoord. De buizen lagen deels onder water, wat leidde tot slechte zichtbaarheid, beperkte beheersing en verhoogde veiligheidsrisico’s voor medewerkers. Door toepassing van een alternatieve werkmethode is de vloer boven de kruipruimte verwijderd en kon de sanering in de open lucht plaatsvinden. Het aanwezige water is vooraf gefilterd afgepompt om emissie naar de omgeving te voorkomen.
Wettelijk kader en verantwoordelijkheid
Artikel 37 stelt duidelijke eisen. Afwijken mag alleen wanneer de alternatieve werkmethode minimaal gelijkwaardig is in bescherming tegen asbestblootstelling. De onderbouwing moet toetsbaar zijn en beoordeeld worden door een deskundige. Risicoafweging breder dan asbest; in de praktijk zien wij dat secundaire risico’s vaak dominanter zijn dan asbestrisico’s. Denk aan valgevaar, instorting of brandbelasting. Door risico’s systematisch te vergelijken ontstaat een realistische veiligheidsstrategie in plaats van een papieren oplossing.
Objectieve onderbouwing en metingen
Waar nodig voeren wij blootstellingsmetingen uit, bijvoorbeeld conform NEN 2939. We leggen de vergelijking transparant vast en maken inzichtelijk waarom het alternatief minimaal gelijkwaardig is. De rol van Future-Proof; wij opereren als onafhankelijke schakel tussen opdrachtgever, asbestverwijderaar en deskundige beoordelaar. Future-Proof beoordeelt situaties ter plaatse. Wij spreken met uitvoerders, projectleiders en veiligheidskundigen. Zo ontstaat een compleet beeld van wat er écht speelt. In projecten zien wij vaak spanning tussen planning, veiligheid en regelgeving. Onze rol is om die spanning te vertalen naar een onderbouwde beslissing. Geen theoretische exercitie, maar een alternatief dat uitvoerbaar, toetsbaar en uitlegbaar is richting directie en inspectie. Dat maakt het verschil tussen vertraging en voortgang.
Voorbeelden en praktijkimpact
Als voorbeeld kun je in een totaalsloop soms asbest in de kruipruimte veiliger weghalen in het sloopproces dan voorafgaand daaraan. Alternatieve werkmethode mag worden toegepast wanneer de standaard aanpak leidt tot grotere veiligheidsrisico’s dan nodig. Alternatieve werkmethode valt onder verantwoordelijkheid van de werkgever of opdrachtgever. Alternatieve werkmethode levert beheersbare risico’s, minder projectvertraging en bestuurlijke zekerheid op.
Rol en verantwoordelijkheden van de HVK
Een Hoger Veiligheidskundige (HVK) is een specialist op het gebied van veilig en gezond werken in organisaties met complexe of risicovolle werkzaamheden. Een HVK’er helpt bedrijven om risico’s goed te herkennen, te beoordelen en te beheersen. Binnen de installatiesector speelt de HVK’er een belangrijke rol bij werkzaamheden met verhoogde risico’s, zoals werken op hoogte, werken met gevaarlijke stoffen en complexe installaties. Een HVK’er analyseert incidenten en bijna-ongevallen, geeft advies aan de directie en leidinggevenden en ondersteunt uitvoerende teams met duidelijke instructies en praktische oplossingen. Daarnaast voert een HVK’er uitgebreide risico-inventarisaties uit, helpt bij het opstellen en verbeteren van RI&E’s en adviseert over passende maatregelen. De HVK’er werkt mee aan veiligheidsbeleid en creëert een veiligheidscultuur in de hele organisatie.
Achtergrond en opleiding
Om HVK te worden volg je een gespecialiseerde opleiding die meestal twee jaar duurt en zowel theoretische als praktische training omvat. De HVK-opleiding richt zich op veiligheidsmanagement, risicobeoordeling en ongevallenpreventie, inclusief relevante wet- en regelgeving, risicoanalyses, veiligheidsaudits en noodresponsplanning. Na voltooiing zijn afgestudeerden gekwalificeerd om te werken als veiligheidsprofessional in diverse industrieën. HVK’ers dragen certificering (zoals Hobéon) en kunnen leiding geven aan teams van MVK’ers en OVK’ers. De HVK werkt als onafhankelijk of in dienstverband van adviesbureaus en biedt richting aan veiligheidsbeleid en uitvoeringsstrategieën.
Andere deskundigen en samenwerken in arbo en veiligheid
In de praktijk werken HVK’ers samen met MVK’ers, OVK’ers, arbeidshygiënisten en arbeids- en organisatiedeskundigen om risico’s op de werkvloer te beheersen. MVK’er coördineert en begeleidt operationeel, terwijl OVK’ers uitvoerende taken op zich nemen. Een kerndeskundige (bedrijfsarts, veiligheidskundige, arbeidshygiënist of arbeids- en organisatiedeskundige) wordt ingezet op basis van de risico’s binnen de organisatie. Bij asbest sanering is de verwijdering streng gereguleerd en moet een asbestinventarisatieonderzoek uitgevoerd worden door een gecertificeerd bedrijf. De meldplicht bij de Nederlandse Arbeidsinspectie geldt minimaal 2 dagen voor aanvang van werkzaamheden.
Verantwoordelijkheden en toezichthouders
Inspectie SZW ziet toe op het juiste toepassen van de wet- en regelgeving bij de asbestsanering. Overtredingen leiden tot boetes en, bij herhaling, tot stillegging. Ondanks risico’s wordt asbest nog wel eens onveilig verwijderd, ook door gecertificeerde bedrijven; de Inspectie tradt hiertegen op. Het doel is om arbeidsonveiligheid te voorkomen en een veilige werkomgeving te waarborgen voor werknemers en betrokkenen.
Samenvattend: de kern van HVK in asbestprojecten
De Hogere Veiligheidskundige biedt de expertise en leiding om veiligheid op strategisch niveau te managen bij complexe en risicovolle projecten, waaronder asbestinventarisatie en -sanering. HVK’ers dragen bij aan beleidsontwikkeling, risicobeheer en de veiligheidscultuur, en zorgen voor uitvoerbare, toetsbare en uitlegbare alternatieven waar standaardmethoden niet mogelijk of onveilig zijn. De samenwerking tussen HVK, MVK, OVK en kerndeskundigen zorgt voor een integraal veiligheidsdenken dat aantoonbaar minder risico’s oplevert en vertragingen voorkomt.
tags: #hoger #veiligheidskundige #asbest